آب گازدار و سلامت دندان؛ بررسی علمی تأثیر نوشیدنیهای گازدار
بسیاری از افراد برای کاهش مصرف نوشابههای شیرین، به سراغ آب گازدار میروند؛ اما همیشه این پرسش وجود داشته است که آیا آب گازدار و سلامت دندان با یکدیگر سازگار هستند یا این نوشیدنی هم میتواند مانند نوشابه به مینای دندان آسیب بزند؟ یک مطالعه جدید نشان میدهد که آب گازدار بدون قند، اگر در حد متعادل مصرف شود، احتمالاً خطر کمتری برای دندانها نسبت به نوشابههای شیرین دارد.
پژوهشگران در این مطالعه بررسی کردند که نوشیدنیهای مختلف چگونه میزان اسیدیته دهان را پس از مصرف تغییر میدهند. نتایج نشان داد اگرچه آب گازدار برای مدت کوتاهی باعث کاهش pH بزاق و افزایش اسیدیته دهان میشود، این تغییر بسیار کمتر از نوشابههای حاوی قند است و بدن نیز به سرعت این وضعیت را به حالت طبیعی بازمیگرداند.
این پژوهش توسط پژوهشگران دانشگاه پوردو انجام شد و نتایج آن در نشست سالانه انجمن تغذیه آمریکا (NUTRITION 2026) ارائه شد.
آب گازدار و سلامت دندان؛ چرا اسیدی شدن دهان برای دندانها اهمیت دارد؟
مینای دندان یکی از سختترین بافتهای بدن است، اما در برابر محیطهای بسیار اسیدی آسیبپذیر است. زمانی که pH دهان به کمتر از حدود ۵.۵ برسد، فرآیند حل شدن تدریجی مواد معدنی مینای دندان ممکن است آغاز شود.
نوشابههای شیرین به دلیل داشتن قند و اسیدهای مختلف، از جمله اسید فسفریک و اسید سیتریک، میتوانند باعث افت قابل توجه pH دهان شوند. کاهش مداوم pH و تماس طولانیمدت دندانها با محیط اسیدی، یکی از عوامل افزایش خطر فرسایش مینای دندان است.
با این حال، میزان اسیدی بودن خود نوشیدنی تنها عامل تعیینکننده نیست؛ بلکه واکنش واقعی دهان پس از نوشیدن نیز اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل پژوهشگران در این مطالعه به جای بررسی تنها ترکیبات نوشیدنی، تغییرات pH بزاق افراد را در زمان واقعی اندازهگیری کردند.
آب گازدار و سلامت دندان؛ مقایسه آب گازدار، نوشابه و آب معمولی در یک آزمایش
در این مطالعه ۲۰ فرد بزرگسال شرکت کردند و هر فرد چهار نوع نوشیدنی مختلف را مصرف کرد:
- نوشابه شیرینشده با قند
- آب گازدار معمولی
- آب گازدار غنیشده با کلسیم
- آب ساده
استفاده از یک گروه مشخص برای آزمایش هر چهار نوشیدنی باعث شد تأثیر تفاوتهای فردی کمتر شود و مقایسه دقیقتری انجام گیرد.
نتایج نشان داد نوشابه شیرین بیشترین کاهش pH دهان را ایجاد کرد. میزان اسیدیته بزاق پس از مصرف نوشابه، حتی ۲۰ دقیقه بعد نیز نسبت به آب معمولی پایینتر باقی مانده بود.
در مقابل، آب گازدار بدون قند تنها کاهش کوتاهمدتی در pH ایجاد کرد. این کاهش پس از حدود دو دقیقه مشاهده شد و سپس سطح اسیدیته دهان به حالت نزدیک به قبل بازگشت.
آب گازدار و سلامت دندان؛ بزاق چگونه از دندانها در برابر اسید محافظت میکند؟
یکی از یافتههای مهم این پژوهش، نقش بزاق در تنظیم دوباره محیط دهان بود. پس از مصرف نوشیدنیهای گازدار، بزاق به سرعت شروع به خنثی کردن اسیدها کرد و pH دهان را به محدوده طبیعیتر بازگرداند.
پژوهشگران تأکید کردند که در این آزمایش، تغییرات کوتاهمدت بررسی شده است و خطر واقعی فرسایش دندان به عوامل دیگری نیز بستگی دارد؛ از جمله تعداد دفعات مصرف نوشیدنی، مدت زمانی که نوشیدنی با دندان تماس دارد، وجود یا نبود قند و همچنین رعایت بهداشت دهان و دندان.
آب گازدار و سلامت دندان؛ آیا آب گازدار جایگزین مناسبی برای نوشابه است؟
بر اساس نتایج این تحقیق، جایگزین کردن نوشابههای شیرین با آب گازدار بدون قند میتواند انتخاب بهتری برای سلامت دهان باشد. نوشابهها علاوه بر اسیدی بودن، مقدار زیادی قند دارند که میتواند خطر پوسیدگی دندان را نیز افزایش دهد.
آب گازدار ساده معمولاً فاقد قند است و اثر آن بر کاهش pH دهان بسیار محدودتر و کوتاهتر از نوشابه گزارش شد. بنابراین برای افرادی که به نوشیدنیهای گازدار علاقه دارند، انتخاب نوع بدون قند میتواند راهی برای کاهش آسیبهای احتمالی باشد.
البته متخصصان توصیه میکنند مصرف هر نوع نوشیدنی اسیدی در حد تعادل باشد و پس از مصرف، رعایت بهداشت دهان و دندان مانند مسواک زدن منظم و استفاده از روشهای مناسب مراقبت از دندانها ادامه پیدا کند.
پژوهشهای آینده درباره آب گازدار و سلامت دندان
پژوهشگران اعلام کردهاند که در مطالعات آینده قصد دارند اثرات طولانیمدت مصرف آب گازدار را بررسی کنند و مشخص کنند آیا این نوشیدنی میتواند بر سایر عوامل مرتبط با سلامت دهان نیز تأثیر بگذارد یا خیر.
در مجموع، شواهد فعلی نشان میدهد آب گازدار و سلامت دندان الزاماً رابطهای منفی ندارند. اگر این نوشیدنی بدون قند انتخاب شود و در کنار رعایت بهداشت دهان مصرف شود، احتمالاً خطر آن برای مینای دندان بسیار کمتر از نوشابههای شیرین خواهد بود.
منبع
بیشتر بخوانید…
