تنفس با بازدم طولانی چیست و چرا ممکن است بر تصمیمگیری اثر بگذارد؟
تنفس با بازدم طولانی یکی از روشهای رایج آرامسازی است که در آن فرد یک دم کوتاه و یک بازدم بسیار طولانیتر انجام میدهد. بسیاری از افراد هنگام اضطراب یا پیش از تصمیمهای مهم، چند نفس عمیق و آهسته میکشند تا آرامتر شوند و بهتر فکر کنند.
اما پژوهشی جدید نشان میدهد که این تکنیک همیشه باعث افزایش احتیاط نمیشود. نتایج یک مطالعه کوچک توسط پژوهشگران دانشگاه Charité – Universitätsmedizin Berlin نشان داده است که بازدم طولانی ممکن است در برخی شرایط، افراد را بیشتر به سمت انتخابهای پرریسک سوق دهد.
این یافته نشان میدهد که حالت فیزیولوژیک بدن تنها همراه تصمیمگیری نیست، بلکه میتواند بر نحوه ارزیابی گزینهها توسط مغز نیز تأثیر بگذارد.
بررسی تأثیر تنفس با بازدم طولانی بر مغز و رفتار
پیش از این، مطالعات مختلف نشان داده بودند که برخی روشهای تنفسی میتوانند اضطراب را کاهش دهند، فشار خون را پایین بیاورند و بدن را وارد حالت آرامش کنند.
تنفس با بازدم طولانی با فعال کردن بخش آرامکننده سیستم عصبی خودمختار، یعنی سیستم پاراسمپاتیک، بدن را به سمت وضعیت «استراحت و هضم» هدایت میکند. این همان بخشی از سیستم عصبی است که در مقابل واکنش «جنگ یا گریز» قرار دارد.
این روش حتی در برخی آموزشهای نظامی و نیروهای امدادی برای حفظ آرامش و تمرکز در شرایط فشار استفاده میشود. با این حال، پژوهشگران میخواستند بدانند آیا تغییر عمدی وضعیت بدن میتواند روی تصمیمهای واقعی انسان نیز اثر بگذارد یا خیر.
آزمایش تنفس با بازدم طولانی چگونه انجام شد؟
در این مطالعه، ۴۱ شرکتکننده جوان در حالی که داخل دستگاه تصویربرداری مغزی MRI قرار داشتند، یک آزمایش تصمیمگیری مالی انجام دادند.
افراد باید مجموعهای از انتخابهای دو گزینهای را انجام میدادند؛ در هر مرحله میتوانستند یک شرطبندی ۵۰-۵۰ را قبول یا رد کنند.
شرکتکنندگان این کار را در دو حالت انجام دادند:
- هنگام تنفس معمولی
- هنگام انجام تکنیک تنفس با نسبت دم و بازدم ۲ به ۸؛ یعنی دو ثانیه دم و هشت ثانیه بازدم
همزمان، پژوهشگران ضربان قلب، سرعت تنفس، هدایت پوست و اندازه مردمک چشم را اندازهگیری کردند تا تغییرات بدن و مغز را بررسی کنند.
تنفس با بازدم طولانی چگونه انتخابهای افراد را تغییر داد؟
نتایج نشان داد که این تکنیک همانطور که انتظار میرفت، باعث کاهش سرعت تنفس و افزایش فعالیت سیستم عصبی پاراسمپاتیک شد.
اما نکته جالب این بود که شرکتکنندگان پس از انجام این نوع تنفس، تمایل بیشتری به پذیرش گزینههای پرریسک داشتند.
با این حال، این افزایش ریسکپذیری به معنای بیتوجهی به ضررهای احتمالی نبود. بررسی دقیقتر نشان داد که افراد پس از تنفس با بازدم طولانی، بیشتر روی میزان پاداش احتمالی تمرکز میکردند، در حالی که حساسیت آنها نسبت به زیانهای احتمالی تغییر قابل توجهی نداشت.
به بیان سادهتر، این تکنیک باعث نشد افراد خطرها را نادیده بگیرند؛ بلکه ممکن است باعث شود ارزش دستاوردهای احتمالی را بیشتر احساس کنند.
تنفس با بازدم طولانی؛ نقش مغز در ارتباط میان تنفس و تصمیمگیری
تصویربرداری مغزی سرنخهایی درباره علت این تغییر رفتار ارائه داد.
پژوهشگران دریافتند افرادی که بیشترین افزایش فعالیت سیستم عصبی پاراسمپاتیک را نشان دادند، فعالیت بیشتری در دو ناحیه مغزی مرتبط با ارزیابی پاداش و تصمیمگیری داشتند:
- قشر پیشپیشانی شکمی-میانی (ventromedial prefrontal cortex): ناحیهای که در تعیین ارزش ذهنی گزینهها نقش دارد.
- پیشگوه (precuneus): بخشی از مغز که در پردازش اطلاعات مربوط به خود و ترکیب سیگنالهای بدن با تصمیمها فعال است.
این یافتهها از نظریهای به نام «یکپارچگی عصبی-احشایی» حمایت میکند؛ دیدگاهی که بر ارتباط میان وضعیت بدن، قلب و مغز در شکلگیری تصمیمها تأکید دارد.
آیا قبل از تصمیمهای مهم نباید نفس عمیق کشید؟
نتایج این مطالعه به این معنا نیست که تمرینهای تنفسی مضر هستند یا باید کنار گذاشته شوند. روشهای تنفسی همچنان میتوانند برای کاهش استرس و تنظیم احساسات مفید باشند.
اما پژوهشگران هشدار میدهند که نباید تصور کرد چند نفس آرام و طولانی همیشه باعث تصمیمگیری منطقیتر میشود. تأثیر تنفس ممکن است بسته به شرایط، نوع تصمیم و وضعیت ذهنی فرد متفاوت باشد.
برای مثال، آرام شدن پیش از یک گفتوگوی دشوار ممکن است مفید باشد، اما پیش از یک تصمیم مالی پرریسک، افزایش تمرکز بر پاداش احتمالی میتواند نتیجه متفاوتی ایجاد کند.
محدودیتهای مطالعه و نیاز به تحقیقات بیشتر
این پژوهش محدودیتهایی دارد. تعداد شرکتکنندگان کم بود و همه آنها جوانان سالم با میانگین سنی حدود ۲۵ سال بودند.
همچنین ریسک مورد بررسی در آزمایش، یک شرطبندی مالی در محیط آزمایشگاهی بود و الزاماً مشابه تصمیمهای واقعی زندگی مانند سرمایهگذاری، تغییر شغل یا تصمیمهای مهم شخصی نیست.
محققان تأکید میکنند که برای بررسی دقیقتر این اثر، مطالعات بزرگتر با گروههای سنی و شرایط مختلف باید انجام شود.
جمعبندی: تنفس با بازدم طولانی فقط بدن را آرام نمیکند
مطالعه جدید نشان میدهد تنفس با بازدم طولانی میتواند فراتر از کاهش ضربان قلب و ایجاد احساس آرامش، بر نحوه پردازش پاداشها و تصمیمگیری در مغز اثر بگذارد.
این روش ممکن است در برخی شرایط باعث شود افراد فرصتهای احتمالی را جذابتر ببینند و بیشتر به سمت انتخابهای پرریسک متمایل شوند. با وجود اینکه یافتهها اولیه هستند، این پژوهش نشان میدهد ارتباط میان بدن و مغز در تصمیمهای روزمره پیچیدهتر از چیزی است که تصور میکنیم.
منبع
بیشتر بخوانید…
