بهزیستی روانی شامل احساس رضایت از زندگی، داشتن روابط مثبت، احساس کنترل بر شرایط و داشتن هدف است؛ مفهومی که در سالهای اخیر توجه زیادی در روانشناسی سلامت به خود جلب کرده است. پژوهشی جدید نشان میدهد بهزیستی روانی یک ویژگی ثابت و تغییرناپذیر نیست، بلکه میتواند در طول چند دهه زندگی تغییر کند و حتی افرادی که در دورهای از زندگی احساس خوبی ندارند، ممکن است در سالهای بعد بهبود قابل توجهی را تجربه کنند.
این مطالعه که در مجله Nature Mental Health منتشر شده، مسیر تغییرات سلامت روانی افراد را طی ۲۵ سال بررسی کرده و نشان داده است که وضعیت روانی فعلی افراد میتواند بر روند آینده سلامت روان آنها تأثیرگذار باشد.پ
بهزیستی روانی چگونه در طول زندگی تغییر میکند؟
پژوهشگران برای بررسی تغییرات بلندمدت بهزیستی روانی، دادههای ۲۴۲۰ نفر از شرکتکنندگان در مطالعه «زندگی در حال تغییر آمریکاییها» را تحلیل کردند. این مطالعه طولی از سال ۱۹۸۶ آغاز شده و وضعیت گروهی از بزرگسالان را در طول سالها دنبال کرده است.
در این بررسی، معیارهایی مانند رضایت از زندگی، احساسات مثبت و منفی، پذیرش خود، احساس توانمندی در مدیریت زندگی و کیفیت روابط اجتماعی مورد توجه قرار گرفت.
نتایج نشان داد که افراد در طول ۲۵ سال، چهار الگوی متفاوت از تغییرات بهزیستی روانی را تجربه کردهاند.
بهزیستی روانی؛ بیشتر افراد ثبات روانی نسبی دارند
حدود ۶۰ درصد از شرکتکنندگان در طول سالها سطح نسبتاً ثابتی از بهزیستی روانی داشتند. بیشتر این افراد در ابتدا در سطح متوسطی از بهزیستی قرار داشتند و تغییرات زیادی در وضعیت آنها مشاهده نشد.
با این حال، ثبات به معنای داشتن شرایط مطلوب نیست. بخشی از این گروه، حدود یکچهارم افراد، برای مدت طولانی سطح پایینی از بهزیستی روانی را تجربه کردند.
این یافته نشان میدهد که برخی افراد ممکن است سالها با احساس رضایت پایین، کاهش انگیزه یا مشکلات روانی زندگی کنند، بدون اینکه تغییر چشمگیری در وضعیت آنها رخ دهد.
افراد با بهزیستی روانی پایین ممکن است بیشترین بهبود را تجربه کنند
یکی از یافتههای مهم این پژوهش این بود که پایین بودن سطح اولیه بهزیستی روانی لزوماً به معنای باقی ماندن در همان وضعیت نیست.
حدود ۳۰ درصد از افراد شرکتکننده در مطالعه، در ابتدا سطح پایینی از بهزیستی داشتند اما به مرور زمان بهبود تدریجی را تجربه کردند.
همچنین گروهی کوچکتر، حدود ۸ درصد افراد، در ابتدا سطح بالایی از بهزیستی روانی داشتند اما با گذشت زمان کاهش شدیدی را تجربه کردند و سپس وضعیت آنها ثابت شد.
جالبتر اینکه حدود ۲ درصد از افراد که در ابتدا شرایط روانی بسیار نامطلوبی داشتند، بهبود قابل توجهی نشان دادند؛ هرچند نیمی از این افراد نتوانستند این پیشرفت را در طول زمان حفظ کنند.
ارتباط افسردگی با تغییرات بهزیستی روانی
پژوهشگران همچنین نقش علائم افسردگی را بررسی کردند. نتایج نشان داد افرادی که در شروع مطالعه علائم افسردگی بیشتری داشتند، احتمال بیشتری داشت که تغییرات قابل توجهی در مسیر سلامت روانی خود تجربه کنند.
به گفته محققان، افرادی که هم سطح پایین بهزیستی روانی و هم علائم بالاتر افسردگی داشتند، بیشترین احتمال بهبود را در سالهای بعد نشان دادند.
این یافته اهمیت شناسایی زودهنگام وضعیت روانی افراد را افزایش میدهد، زیرا ممکن است بتوان با مداخلات مناسب، مسیر سلامت روان افراد را تغییر داد.
چرا بهزیستی روانی برای سلامت آینده اهمیت دارد؟
مطالعات پیشین نشان دادهاند که سلامت روانی بهتر با سلامت جسمی بیشتر، طول عمر بالاتر و کاهش خطر برخی مشکلات سلامت روان مانند افسردگی مرتبط است.
با این حال، پژوهش جدید تأکید میکند که بهزیستی روانی یک وضعیت ثابت نیست. شرایط زندگی، تجربههای فردی، روابط اجتماعی و وضعیت روانی میتوانند مسیر آن را در طول زمان تغییر دهند.
به گفته پژوهشگران، شناخت مسیر تغییرات بهزیستی روانی افراد میتواند در آینده به عنوان ابزاری برای تشخیص زمان مناسب مداخلات درمانی مورد استفاده قرار گیرد.
سلامت روان مسیری قابل تغییر است
نتایج این پژوهش نشان میدهد احساسات و شرایط روانی امروز، الزاماً آینده فرد را تعیین نمیکنند. حتی افرادی که در دورهای از زندگی با کاهش رضایت، افسردگی یا احساس ناتوانی روبهرو هستند، ممکن است در سالهای آینده بهبود پیدا کنند.
سلامت روانی مانند یک ویژگی ثابت شخصیتی نیست، بلکه فرآیندی پویاست که در طول زندگی تغییر میکند و میتوان با شناخت عوامل مؤثر بر آن، مسیر سلامت روان را بهبود داد.
منبع
بیشتر بخوانید…
