تنهایی در اینستاگرام
اینستاگرام معمولاً فضایی برای نمایش لحظات خوشایند زندگی، عکسهای جذاب و تصویری ایدهآل از خودمان به دیگران در نظر گرفته میشود. بااینحال، پژوهش جدیدی از دانشگاه کالیفرنیا سندیگو نشان میدهد فعالیتهای روزمره کاربران در این شبکه اجتماعی ممکن است اطلاعاتی فراتر از آنچه بهصورت آگاهانه به نمایش میگذارند، آشکار کند. بر اساس این مطالعه، الگوهای رفتاری، تصاویر و حتی کلماتی که افراد در اینستاگرام استفاده میکنند، میتوانند سرنخهایی درباره میزان و نوع احساس تنهایی آنها ارائه دهند.
این پژوهش که در نشریه علمی npj Mental Health Research منتشر شده است، نشان میدهد تنهایی در اینستاگرام ممکن است از طریق نشانههای مختلفی قابل شناسایی باشد؛ البته این نشانهها به معنای تشخیص قطعی وضعیت روانی افراد نیستند.
تنهایی در اینستاگرام چگونه قابل شناسایی است؟
پژوهشگران برای بررسی ارتباط میان رفتار کاربران و احساس تنهایی، اطلاعات مربوط به حسابهای اینستاگرام ۴۱۵ دانشجوی کارشناسی را تحلیل کردند. این اطلاعات شامل عکسها، متن توضیحات پستها، نظرات، پسندیدنها و سایر فعالیتهای کاربران بود.
محققان سپس با استفاده از روشهای یادگیری ماشین، الگوهای موجود در این دادهها را بررسی و نتایج را با پاسخ شرکتکنندگان به پرسشنامههای معتبر سنجش تنهایی مقایسه کردند.
نتایج نشان داد افرادی که احساس تنهایی بیشتری را گزارش کرده بودند، در برخی جنبههای فعالیت اینستاگرامی با سایر شرکتکنندگان تفاوت داشتند. این تفاوتها در زمان انتشار محتوا، نوع زبان مورد استفاده، تصاویر پروفایل و میزان تعامل با دیگران مشاهده شد.
تنهایی در اینستاگرام؛ دو نوع متفاوت تنهایی و نشانههای آن در اینستاگرام
یکی از نکات مهم این پژوهش، توجه به تفاوت میان دو نوع تنهایی عاطفی و اجتماعی است. محققان تأکید میکنند که تنهایی تجربهای یکسان برای همه افراد نیست و هر نوع آن میتواند با الگوهای رفتاری متفاوتی همراه باشد.
۱. تنهایی عاطفی؛ انتشار پست در ساعات پایانی شب
تنهایی عاطفی زمانی اتفاق میافتد که فرد احساس میکند ارتباطی عمیق و معنادار با دیگران ندارد یا کسی را برای درد دل کردن و دریافت حمایت در شرایط دشوار در کنار خود نمیبیند. این احساس حتی ممکن است در میان جمعی از دوستان و آشنایان نیز وجود داشته باشد.
پژوهشگران دریافتند افرادی که تنهایی عاطفی بیشتری را تجربه میکردند، در اینستاگرام الگوهای مشخصی داشتند:
- انتشار پستهای بیشتر در ساعات پایانی شب، بهویژه بین ساعت ۱۱ شب تا ۵ صبح
- استفاده بیشتر از کلمات و عبارتهای دارای بار منفی در توضیحات تصاویر
- انتخاب عکس پروفایل با حالتهای چهره غمگینتر یا عصبانیتر
- اشاره بیشتر به اعضای خانواده و دوستان
- استفاده بیشتر از کلمات مربوط به گذشته، مانند «بود» و «داشته است»
- حضور کمتر چهره انسان در تصاویر منتشرشده
به گفته پژوهشگران، اشاره مکرر به خانواده و دوستان ممکن است بازتابی از نیاز فرد به ارتباطات نزدیکتر و معنادارتر باشد. همچنین استفاده بیشتر از واژههای مربوط به گذشته میتواند با تمایل به مرور خاطرات و اتفاقات گذشته ارتباط داشته باشد.
۲. تنهایی اجتماعی؛ تعامل کمتر با دیگران
تنهایی اجتماعی با احساس نداشتن ارتباط کافی با یک گروه دوستان، اجتماع یا جمعی که فرد در آن احساس تعلق کند، مشخص میشود. برای مثال، ممکن است کسی یک دوست صمیمی یا شریک عاطفی داشته باشد، اما همچنان احساس کند به گروه اجتماعی گستردهتری تعلق ندارد.
در این مطالعه، افراد دارای احساس تنهایی اجتماعی بیشتر، ویژگیهای زیر را در فعالیت اینستاگرامی خود نشان دادند:
- پسندیدن و نظر گذاشتن کمتر زیر پستهای دیگران
- انتشار پستهای کمتر در روزهای آخر هفته
- استفاده کمتر از کلماتی مانند «ممنون» و «اهمیت دادن»
- استفاده کمتر از واژههای مرتبط با ارتباط و گفتوگو، مانند «گفت» و «میگوید»
- حضور کمتر چهره انسان در تصاویر
- انتخاب عکس پروفایلی که در آن سر به سمت بالا متمایل شده است
- استفاده بیشتر از واژههای مرتبط با گذشته
این یافتهها نشان میدهند که حتی شیوه تعامل افراد با محتوای دیگران نیز ممکن است با احساس تعلق اجتماعی آنها ارتباط داشته باشد.
تنهایی در اینستاگرام؛ چرا این پژوهش با مطالعات قبلی تفاوت دارد؟
یکی از ویژگیهای مهم این تحقیق، دسترسی به اطلاعات گستردهتر از فعالیت کاربران بود. در بسیاری از پژوهشهای قبلی، محققان فقط پستهای عمومی شبکههای اجتماعی را بررسی میکردند؛ اما در این مطالعه، شرکتکنندگان با رضایت آگاهانه، آرشیو کامل حساب اینستاگرام خود را در اختیار پژوهشگران قرار دادند.
بیش از ۶۰ درصد شرکتکنندگان حسابهای خصوصی داشتند. بنابراین، محققان توانستند فعالیت کاربران عادی را بررسی کنند، نه فقط افرادی که برای ساختن یک تصویر عمومی یا جذب دنبالکننده، محتوای خود را به شکل خاصی تنظیم میکنند.
البته اطلاعات شرکتکنندگان فقط با رضایت آنها جمعآوری شد و پژوهشگران برای محافظت از حریم خصوصی، تدابیر لازم را در نظر گرفتند.
تنهایی در اینستاگرام؛ آیا اینستاگرام میتواند به شناسایی زودهنگام تنهایی کمک کند؟
پژوهشگران معتقدند بررسی الگوهای فعالیت در شبکههای اجتماعی ممکن است در آینده به شناسایی افرادی کمک کند که احساس تنهایی دارند، اما تمایلی به صحبت درباره وضعیت عاطفی خود نشان نمیدهند.
به باور آنها، چنین فناوریهایی میتوانند در محیطهایی مانند دانشگاهها یا مراکز مشاوره، به شناسایی زودهنگام افرادی که به حمایت بیشتری نیاز دارند کمک کنند.
بااینحال، استفاده از این روشها با چالشهای مهمی همراه است. حفظ حریم خصوصی، دریافت رضایت آگاهانه کاربران و جلوگیری از سوءاستفاده از اطلاعات شخصی، از جمله موضوعاتی هستند که باید پیش از هرگونه کاربرد عملی مورد توجه قرار گیرند.
محدودیتهای پژوهش درباره تنهایی در اینستاگرام
با وجود نتایج جالب این مطالعه درباره تنهایی در اینستاگرام، پژوهشگران تأکید میکنند که یافتهها نباید بهعنوان ابزاری برای تشخیص تنهایی در افراد به کار گرفته شوند.
این تحقیق نشان داد که فعالیتهای اینستاگرامی میتوانند با میزان تنهایی گزارششده توسط افراد ارتباط داشته باشند و تا حدی آن را پیشبینی کنند؛ اما در شناسایی اندازه شبکه حمایت اجتماعی واقعی افراد، عملکرد بسیار ضعیفتری داشتند.
نکته مهم دیگر این است که مطالعه نمیتواند رابطه علت و معلولی میان استفاده از اینستاگرام و احساس تنهایی را مشخص کند. به عبارت دیگر، هنوز معلوم نیست که آیا احساس تنهایی باعث تغییر رفتار کاربران در اینستاگرام میشود، استفاده از این شبکه اجتماعی در ایجاد یا تشدید تنهایی نقش دارد یا هر دو عامل بر یکدیگر تأثیر میگذارند.
همچنین این یافتهها بر اساس بررسی گروهی از دانشجویان به دست آمدهاند و نمیتوان آنها را بدون پژوهشهای بیشتر به تمام گروههای سنی و جمعیتهای دیگر تعمیم داد.
جمعبندی
این پژوهش درباره تنهایی در اینستاگرام نشان میدهد فعالیتهای روزمره افراد در شبکههای اجتماعی ممکن است نشانههایی از وضعیت عاطفی آنها را آشکار کند؛ نشانههایی که گاهی حتی در محتوای ظاهراً معمولی مانند عکس پروفایل، زمان انتشار پست یا انتخاب کلمات دیده میشوند. بااینحال، هیچیک از این رفتارها بهتنهایی نشاندهنده تنهایی نیستند. درک وضعیت روانی افراد همچنان به شناخت شرایط زندگی، تجربههای شخصی و ارتباطات واقعی آنها نیاز دارد.
