تصویر مرکز راه شیری با ۶۰ میلیون ستاره
آژانس فضایی اروپا از انتشار بزرگترین و دقیقترین تصویر مرکز راه شیری در نور مرئی خبر داده است. این تصویر توسط تلسکوپ فضایی اقلیدس ثبت شده و حدود ۶۰ میلیون ستاره را در ناحیه متراکم مرکزی کهکشان نشان میدهد.
در مرکز کهکشان مارپیچی راه شیری، ساختاری به نام «برآمدگی کهکشانی» یا Galactic Bulge قرار دارد؛ ناحیهای بزرگ و متراکم که میلیاردها ستاره را در خود جای داده است. این منطقه یکی از پرجمعیتترین بخشهای کهکشان به شمار میرود و مطالعه آن برای درک ساختار راه شیری اهمیت زیادی دارد.
تلسکوپ اقلیدس چگونه این تصویر مرکز راه شیری را ثبت کرد؟
تلسکوپ فضایی اقلیدس در سال ۲۰۲۳ به فضا پرتاب شد. هدف اصلی این مأموریت، نقشهبرداری از حدود یکسوم آسمان و کمک به بررسی ماده تاریک و انرژی تاریک است؛ دو مؤلفهای که بخش بزرگی از جهان را تشکیل میدهند اما ماهیت آنها هنوز بهطور کامل شناخته نشده است.
این تلسکوپ در فاصله حدود ۱.۵ میلیون کیلومتری زمین قرار دارد. تصویر جدید در ماه مارس ۲۰۲۵ و طی ۲۶ ساعت رصد پیوسته ثبت شد. برای تهیه این نما، ۹ تصویر جداگانه که هر کدام محدودهای بزرگتر از قرص ماه در آسمان را پوشش میدادند، در کنار یکدیگر قرار گرفتند و یک موزاییک عظیم را تشکیل دادند.
چرا تصویر مرکز راه شیری رنگی است؟
تصاویر دوربین نور مرئی اقلیدس در ابتدا به صورت سیاهوسفید ثبت شدند. سپس برای افزودن رنگ، از دادههای رصدی تلسکوپ کانادا–فرانسه–هاوایی در هاوایی استفاده شد.
با وجود زیبایی چشمگیر این تصویر، پژوهشگران تأکید میکنند که هدف از ثبت آن تنها تولید یک عکس زیبا نبوده است. این دادهها ارزش علمی قابل توجهی دارند و میتوانند برای پژوهشهای مختلف نجومی مورد استفاده قرار گیرند.
تصویر مرکز راه شیری و جستوجوی سیارات فراخورشیدی
یکی از مهمترین کاربردهای این تصویر، کمک به مطالعه سیارات فراخورشیدی است؛ سیاراتی که به دور ستارگانی خارج از منظومه شمسی گردش میکنند.
دانشمندان انتظار ندارند که مستقیماً سیارات جدیدی در این تصویر شناسایی شود، اما دادههای آن میتواند به اندازهگیری جرم سیاراتی که پیشتر کشف شدهاند و همچنین سیاراتی که در آینده شناسایی خواهند شد، کمک کند.
عدسی گرانشی ریز؛ ابزار مطالعه سیارات دوردست
این امکان از طریق پدیدهای به نام «عدسی گرانشی ریز» یا Microlensing فراهم میشود. این پدیده زمانی رخ میدهد که یک ستاره از دید ناظر در مقابل ستاره دیگری قرار بگیرد.
در این شرایط، گرانش ستاره نزدیکتر مانند یک ذرهبین کیهانی عمل میکند و نور ستاره دورتر را خم کرده و درخشانتر نشان میدهد. اگر سیارهای به دور ستاره نزدیکتر در حال گردش باشد، گرانش آن نیز تغییر بسیار کوچکی در روشنایی ایجاد میکند. همین تغییرات ظریف به اخترشناسان امکان میدهد وجود سیاره را تشخیص دهند و ویژگیهای آن را مطالعه کنند.
نقش تصویر مرکز راه شیری در پژوهشهای آینده
بر اساس اعلام پژوهشگران، طی دو دهه گذشته نزدیک به ۳۰۰ سیاره فراخورشیدی با استفاده از روش عدسی گرانشی ریز کشف شدهاند و همه این کشفیات در جهت مرکز کهکشان راه شیری انجام شده است.
تصویر جدید اقلیدس شامل ۵۱ سامانه سیارهای شناختهشده است و میتواند در بررسی دقیقتر این سامانهها و همچنین کشفیات آینده نقش مهمی ایفا کند. تراکم بسیار بالای ستارگان در مرکز کهکشان، این منطقه را به یکی از بهترین مکانها برای مطالعه پدیده عدسی گرانشی ریز تبدیل کرده است.
جمعبندی
تصویر مرکز راه شیری که توسط تلسکوپ فضایی اقلیدس ثبت شده، بزرگترین و دقیقترین نمای نور مرئی از قلب کهکشان ما تاکنون محسوب میشود. این تصویر که حدود ۶۰ میلیون ستاره را در خود جای داده است، علاوه بر ارائه جزئیاتی کمسابقه از ساختار مرکزی راه شیری، ابزار ارزشمندی برای مطالعه سیارات فراخورشیدی و پدیده عدسی گرانشی ریز به شمار میرود. دانشمندان امیدوارند این دادهها درک بهتری از ساختار کهکشان و جهان پیرامون ما فراهم کند.
منبع
بیشتر بخوانید…
تصویری تازه از ابر مولکولی اوریون A با تلسکوپ جیمز وب
ثبت دقیقترین تصاویر از تاج خورشید توسط کاوشگر سولار اوربیتر
