پیشگیری از عفونت بیمارستانی با مسواک زدن بیماران
بیماران معمولاً برای درمان و بهبود وضعیت خود به بیمارستان مراجعه میکنند، اما گاهی در زمان بستری شدن به عفونتهایی مبتلا میشوند که میتواند روند درمان را پیچیده و حتی جان آنها را تهدید کند. یکی از شایعترین و مرگبارترین این عفونتها، ذاتالریه بیمارستانی است. بر اساس اطلاعات منتشرشده در این پژوهش، سالانه حدود ۵۰ هزار بیمار در بیمارستانهای استرالیا به ذاتالریه مبتلا میشوند و حدود یک هزار و ۹۰۰ نفر از آنها جان خود را از دست میدهند.
پژوهشگران دریافتند که پیشگیری از عفونت بیمارستانی با یک اقدام ساده یعنی افزایش مراقبت از دهان و دندان و تشویق بیماران به مسواک زدن امکانپذیر است.
ذاتالریه بیمارستانی چگونه ایجاد میشود؟
نوع مورد بررسی در این پژوهش، «ذاتالریه بیمارستانی غیرمرتبط با دستگاه تنفس مصنوعی» است. این بیماری در بیمارانی رخ میدهد که از دستگاه ونتیلاتور استفاده نمیکنند و معمولاً خارج از بخش مراقبتهای ویژه بستری هستند.
علت اصلی بروز این عفونت، ورود باکتریهای موجود در دهان یا گلو به ریهها از طریق تنفس است. بیمارانی که به این نوع ذاتالریه مبتلا میشوند، بین ۱۰ تا ۴۸ روز بیشتر در بیمارستان بستری میمانند و احتمال مرگ آنها در طول بستری حدود هشت برابر افزایش مییابد.
پژوهش جدید درباره پیشگیری از عفونت بیمارستانی
این مطالعه روی ۸ هزار و ۸۷۰ بیمار در سه بیمارستان استرالیا انجام شد. هدف پژوهشگران این بود که بررسی کنند آیا بهبود مراقبت از دهان و دندان، از جمله مسواک زدن، میتواند خطر ابتلا به ذاتالریه بیمارستانی را کاهش دهد یا خیر.
در این برنامه، برای هر بیمار هنگام پذیرش یک بسته شامل مسواک و خمیردندان تهیه شد. همچنین بیماران و کارکنان بیمارستان درباره اهمیت مسواک زدن آموزش دیدند و روی مسواکها عبارت «ذاتالریه را با مسواک از بین ببرید» درج شد. بیمارانی که توانایی مسواک زدن نداشتند نیز از کمک کارکنان بهرهمند شدند و نحوه ارائه مراقبتهای دهانی بهطور مداوم ارزیابی و بازخورد داده شد.
نتایج شگفتانگیز مسواک زدن در پیشگیری از عفونت بیمارستانی
پیش از اجرای این برنامه، تنها ۱۶ درصد بیماران دندانهای خود را تمیز میکردند، اما پس از مداخله، این رقم به ۶۲ درصد افزایش یافت.
نتایج نشان داد که افزایش بهداشت دهان و دندان، خطر ابتلا به ذاتالریه بیمارستانی را ۶۰ درصد کاهش داده است. در یک بخش معمولی با ۳۰ بیمار، تعداد موارد عفونت از حدود هشت مورد در ماه به کمتر از چهار مورد در ماه رسید.
به گفته پژوهشگران، این مطالعه بزرگترین پژوهش از نوع خود و نخستین مطالعه چندمرکزی تکمیلشده در این زمینه محسوب میشود.
چرا مسواک زدن از ذاتالریه جلوگیری میکند؟
دهان انسان محل زندگی میلیاردها باکتری است. زمانی که افراد بیمار، بیتحرک یا تحت تأثیر برخی داروها قرار دارند، بهداشت دهان و دندان آنها معمولاً کاهش مییابد. در این شرایط، باکتریها روی دندانها، لثهها و زبان تجمع پیدا میکنند.
اگر این باکتریها حتی در مقادیر اندک وارد ریه شوند، میتوانند باعث ایجاد ذاتالریه شوند. مسواک زدن روزانه با کاهش تجمع این باکتریها، نقش محافظتی مهمی در برابر عفونت ایفا میکند.
بیماران چگونه میتوانند به پیشگیری از عفونت بیمارستانی کمک کنند؟
پژوهشگران تأکید میکنند که بیماران در برابر این خطر ناتوان نیستند و میتوانند نقش فعالی در کاهش خطر ابتلا به عفونت داشته باشند. توصیههای اصلی این مطالعه شامل موارد زیر است:
- همراه داشتن مسواک و خمیردندان هنگام بستری شدن در بیمارستان
- مسواک زدن دو بار در روز در صورت توانایی
- درخواست کمک از کارکنان در صورت ناتوانی در انجام مراقبت دهانی
- یادآوری به کارکنان در صورت فراموش شدن مراقبت از دهان و دندان
این اقدامات ساده میتوانند خطر یک عفونت جدی و تهدیدکننده حیات را کاهش دهند.
جمعبندی
نتایج این پژوهش نشان میدهد که پیشگیری از عفونت بیمارستانی لزوماً به فناوریهای پیچیده و پرهزینه نیاز ندارد. یک اقدام ساده مانند مسواک زدن منظم میتواند میزان بروز ذاتالریه بیمارستانی را بهطور چشمگیری کاهش دهد. پژوهشگران بر این باورند که مراقبت از دهان و دندان باید بهعنوان بخشی از راهبردهای پیشگیری از عفونت در بیمارستانها مورد توجه قرار گیرد، زیرا گاهی سادهترین مداخلات میتوانند بیشترین تأثیر را بر سلامت بیماران داشته باشند.
