نوازش سگ و کاهش استرس؛ یافتههای یک پژوهش جدید
نوازش سگ و کاهش استرس ممکن است ارتباطی فراتر از احساس آرامش لحظهای داشته باشند. پژوهشی جدید نشان میدهد تماس فیزیکی با سگ خانگی میتواند به کاهش واکنشهای جسمانی بدن در برابر یک موقعیت استرسزای بعدی کمک کند. در این مطالعه، صاحبان سگ که در یک استراحت پنجدقیقهای فرصت لمس و نوازش حیوان خود را داشتند، هنگام مواجهه دوباره با یک آزمون استرسزا نشانههای فیزیولوژیکی کمتری از استرس نشان دادند. بااینحال، این تعامل باعث نشد شرکتکنندگان در فاصله استراحت، سریعتر از گروه دیگر به وضعیت عادی بازگردند. این یافتهها نشان میدهند تماس فیزیکی با حیوان خانگی ممکن است یکی از عوامل مؤثر بر نحوه واکنش بدن به استرس باشد.
این پژوهش به سرپرستی ونسا کافمن، پژوهشگر روانشناسی، و با همکاری محققان دانشگاه اینسبروک اتریش انجام شده است. نتایج آن در مجله علمی Biological Psychology منتشر شدهاند.
نوازش سگ و کاهش استرس؛ چرا تماس با حیوانات خانگی میتواند برای سلامت مفید باشد؟
حیوانات خانگی برای بسیاری از افراد بخشی از زندگی روزمره و منبعی برای ایجاد ارتباط عاطفی هستند. پژوهشهای پیشین نیز نشان دادهاند که تعامل با حیوانات، از جمله نوازش سگ و گربه، ممکن است با کاهش استرس همراه باشد.
بااینحال، هنوز تمام سازوکارهایی که این مزایا را ایجاد میکنند، بهخوبی شناخته نشدهاند. برای مثال، مشخص نیست چه مقدار از اثرات مثبت ارتباط انسان و حیوان به تماس فیزیکی مربوط میشود و چه مقدار از عوامل دیگری مانند حضور حیوان یا تعامل عاطفی ناشی میشود.
در روابط انسانی، تماس فیزیکی با کاهش اضطراب و استرس ارتباط دارد و برخی مطالعات نشان دادهاند که این تماس میتواند بر ضربان قلب و پاسخ هورمون کورتیزول نیز تأثیر بگذارد. پژوهشگران مطالعه جدید تلاش کردند بررسی کنند که آیا لمس حیوان خانگی نیز میتواند بهطور مستقل بر واکنش بدن به استرس اثر بگذارد یا خیر.
نوازش سگ و کاهش استرس چگونه بررسی شد؟
در این آزمایش، ۶۴ صاحب سگ شرکت کردند که ۵۱ نفر از آنها زن و ۱۳ نفر مرد بودند. میانگین سنی شرکتکنندگان ۳۴٫۱ سال بود. سگهای آنها نیز سالم و دستکم دوساله بودند.
پژوهشگران ابتدا شرکتکنندگان را در معرض آزمونهایی قرار دادند که برای ایجاد استرس طراحی شده بودند. یکی از این آزمونها شامل پاسخ دادن به پرسشهای اطلاعات عمومی در مدتزمان محدود بود. در آزمون دیگر، افراد باید از یک عدد مشخص، با فواصل عددی تعیینشده، بهصورت معکوس شمارش میکردند.
در طول انجام این وظایف، یک ارزیاب از راه دور عملکرد افراد را زیر نظر داشت و بازخوردهای منفی ارائه میکرد. هدف این شرایط، ایجاد فشار روانی و بررسی واکنش بدن به آن بود.
پس از مرحله نخست، شرکتکنندگان پنج دقیقه استراحت کردند. برخی از آنها اجازه داشتند آزادانه سگ خود را لمس کنند و نوازش کنند، اما در گروه دیگر، سگ به بند بسته شده بود و خارج از دسترس صاحبش قرار داشت. پس از پایان این استراحت، همه شرکتکنندگان بار دیگر آزمون استرس را انجام دادند.
نوازش سگ و کاهش استرس؛ بررسی واکنش بدن و مغز به استرس
پژوهشگران برای ارزیابی واکنشهای جسمانی شرکتکنندگان از دو روش استفاده کردند: الکتروکاردیوگرافی (ECG) و الکتروانسفالوگرافی (EEG).
الکتروکاردیوگرافی فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند و امکان بررسی تغییرات ضربان قلب و تغییرپذیری آن را فراهم میسازد. الکتروانسفالوگرافی نیز برای ثبت فعالیت الکتریکی مغز به کار میرود.
نتایج نشان داد آزمونهای استرس باعث افزایش ضربان قلب و کاهش تغییرپذیری ضربان قلب شدند. همچنین، فعالیت امواج آلفای مغز که معمولاً با حالتهای آرامتر ارتباط دارند، کاهش یافت؛ درحالیکه فعالیت امواج بتا افزایش پیدا کرد که میتواند نشاندهنده برانگیختگی شناختی بیشتر باشد.
این تغییرات نشان میدادند که وظایف تعیینشده توانستهاند واکنشهای فیزیولوژیکی مرتبط با استرس را در شرکتکنندگان ایجاد کنند.
نوازش سگ و کاهش استرس؛ آیا نوازش سگ بدن را در برابر استرس بعدی مقاومتر میکند؟
یافته اصلی پژوهش زمانی آشکار شد که شرکتکنندگان برای بار دوم در معرض آزمون استرس قرار گرفتند.
برخلاف انتظار اولیه محققان، افرادی که در زمان استراحت با سگ خود تماس فیزیکی داشتند، در همان دوره پنجدقیقهای سریعتر از دیگران به وضعیت آرامش بازنگشتند. بنابراین، نتایج از این فرضیه که نوازش سگ لزوماً روند بازیابی فوری بدن را سرعت میبخشد، حمایت نکردند.
بااینحال، هنگام مواجهه دوباره با موقعیت استرسزا، افرادی که سگ خود را در زمان استراحت لمس کرده بودند، نشانههای فیزیولوژیکی کمتری از استرس نشان دادند.
به بیان دیگر، تماس با حیوان خانگی ظاهراً بر نحوه واکنش بدن به عامل استرسزای بعدی تأثیر گذاشته بود؛ حتی اگر در مرحله استراحت، تفاوت محسوسی در سرعت بازیابی مشاهده نشده بود.
پژوهشگران معتقدند تماس فیزیکی با سگ ممکن است یکی از مسیرهایی باشد که از طریق آن، موقعیتهای تهدیدآمیز از نظر جسمانی تأثیر کمتری بر فرد میگذارند.
نوازش سگ و کاهش استرس؛ آیا نوازش سگ باعث میشود استرس کمتری احساس کنیم؟
یکی از نکات جالب این پژوهش، تفاوت میان واکنشهای فیزیولوژیکی بدن و ارزیابی ذهنی شرکتکنندگان بود.
گزارشهای شخصی افراد درباره میزان استرسی که احساس میکردند، تغییرات ثبتشده در شاخصهای فیزیولوژیکی را منعکس نمیکرد. این موضوع نشان میدهد که تعامل با حیوان خانگی ممکن است بر برخی واکنشهای بدن تأثیر بگذارد، بدون اینکه فرد لزوماً متوجه این تغییرات شود.
البته این نتیجه به معنای آن نیست که نوازش سگ همیشه استرس را کاهش میدهد یا جایگزینی برای روشهای درمانی و مدیریت استرس است. یافتهها تنها نشان میدهند که در شرایط آزمایششده، تماس فیزیکی با سگ با واکنش فیزیولوژیکی کمتر به استرس بعدی همراه بوده است.
جمعبندی
پژوهش دانشگاه اینسبروک نشان میدهد نوازش سگ ممکن است فراتر از ایجاد احساس صمیمیت و آرامش، بر واکنش جسمانی انسان به استرس آینده نیز تأثیر بگذارد. در این مطالعه، صاحبان سگ که در یک استراحت پنجدقیقهای حیوان خود را لمس کرده بودند، هنگام مواجهه مجدد با آزمون استرس، نشانههای فیزیولوژیکی کمتری نشان دادند.
بااینحال، این پژوهش درباره نوازش سگ و کاهش استرس ثابت نمیکند که تماس با حیوانات خانگی در همه شرایط یا برای همه افراد چنین اثری دارد. برای شناخت بهتر سازوکار این ارتباط و تعیین میزان تعمیمپذیری آن، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
