موسیقی برای کاهش استرس چگونه بر بدن تأثیر میگذارد؟
اضطراب در میان جوانان و دانشجویان شیوع قابل توجهی دارد و دسترسی به خدمات درمانی نیز ممکن است به دلیل هزینه، محدودیت زمانی یا نگرانی از قضاوت دیگران دشوار باشد. به همین دلیل، پژوهشگران به دنبال روشهای ساده و غیردارویی برای کمک به مدیریت اضطراب و تنظیم هیجان هستند.
در سالهای اخیر، صداهایی مانند نویز صورتی و نویز قهوهای نیز برای آرامش، خواب و تمرکز محبوب شدهاند. با این حال، پژوهشگران دانشگاه متروپولیتن تورنتو میخواستند بدانند این صداها و موسیقی، علاوه بر احساس ذهنی افراد، چه تأثیری بر واکنشهای فیزیولوژیک بدن به استرس دارند.
موسیقی برای کاهش استرس؛ بررسی تأثیر موسیقی و صدای صورتی در یک مطالعه بالینی
در این پژوهش، ۸۳ دانشجوی کارشناسی شرکت کردند که دستکم یکی از نشانههای اضطراب فراگیر را در دورهای اخیر تجربه کرده بودند. محققان شرکتکنندگان را بهصورت تصادفی در دو گروه قرار دادند تا دو نوع مداخله صوتی را بررسی کنند.
گروه نخست به مدت ۲۴ دقیقه به موسیقی شخصیسازیشده همراه با تحریک ریتمیک شنیداری گوش داد. موسیقی هر فرد با توجه به وضعیت هیجانی اولیه او تنظیم میشد و بهتدریج تغییر میکرد تا به ایجاد حالتی آرامتر و مثبتتر کمک کند. در کنار موسیقی نیز الگوهای ریتمیک صوتی پخش میشد.
گروه دوم به مدت ۲۴ دقیقه به صدای صورتی گوش دادند. این صدا نوعی نویز پیوسته مثل صدای باران است که معمولاً برای آرامش و تمرکز استفاده میشود. شدت صدای آن نیز با صدای موسیقی در گروه نخست برابر بود تا امکان مقایسه دقیقتر فراهم شود.
پژوهشگران پیش و پس از این مداخله، میزان کورتیزول، فعالیت مغز، تغییرپذیری ضربان قلب، اضطراب گزارششده از سوی شرکتکنندگان و وضعیت خلقی آنها را اندازهگیری کردند.
موسیقی برای کاهش استرس؛ موسیقی شخصیسازیشده چگونه سطح کورتیزول را کاهش داد؟
نتایج نشان داد هر دو روش با کاهش اضطراب گزارششده و بهبود خلقوخو همراه بودند؛ اما واکنش زیستی بدن در دو گروه یکسان نبود.
مهمترین تفاوت به سطح کورتیزول مربوط میشد. کورتیزول هورمونی است که در پاسخ بدن به استرس نقش دارد. اندازهگیریها نشان داد سطح این هورمون در هر دو گروه کاهش یافت، اما میزان کاهش در افرادی که به موسیقی شخصیسازیشده همراه با تحریک ریتمیک شنیداری گوش داده بودند، بیش از دو برابر گروه صدای صورتی بود. این تفاوت بر اساس اندازهگیری انجامشده ۱۵ دقیقه پس از پایان گوش دادن گزارش شد.
همچنین فعالیت مغزی مرتبط با تنظیم هیجان در دو گروه الگوهای متفاوتی داشت. این فعالیت پس از گوش دادن به موسیقی اندکی افزایش یافت، در حالی که در گروه صدای صورتی کاهش پیدا کرد.
با این حال، همه شاخصها تفاوت مشخصی میان دو گروه نشان ندادند. میزان اضطراب گزارششده، وضعیت خلقی و تغییرپذیری ضربان قلب در هر دو گروه به شکل مشابهی بهبود پیدا کرد.
موسیقی برای کاهش استرس؛ چرا احساس آرامش با واکنش بدن یکسان نیست؟
یکی از نکات مهم این پژوهش، تفاوت میان تجربه ذهنی افراد و واکنشهای فیزیولوژیک بدن است. ممکن است فرد پس از گوش دادن به یک صدا احساس آرامش کند، اما اندازهگیریهای زیستی نشان دهند که بدن او واکنش متفاوتی داشته است.
در این مطالعه، شرکتکنندگان پس از گوش دادن به موسیقی و صدای صورتی، بهبود مشابهی در احساس اضطراب و خلقوخو گزارش کردند؛ با این حال، کاهش کورتیزول در گروه موسیقی بیشتر بود.
این یافته نشان میدهد برای ارزیابی روشهای صوتی مدیریت استرس، تنها پرسیدن از افراد درباره احساسشان کافی نیست و بررسی شاخصهای زیستی نیز میتواند اطلاعات مهمی در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
موسیقی برای کاهش استرس؛ آیا موسیقی میتواند جایگزین روشهای درمان اضطراب شود؟
نتایج این پژوهش امیدوارکننده است و نشان میدهد فناوریهای صوتی شخصیسازیشده ممکن است در آینده بهعنوان روشی در دسترس و غیردارویی برای حمایت از تنظیم هیجان و مدیریت اضطراب مورد استفاده قرار گیرند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که یافتههای زیستی مطالعه هنوز مقدماتی هستند. همچنین هنوز مشخص نیست چه سهمی از اثر مشاهدهشده به موسیقی شخصیسازیشده و چه سهمی به تحریک ریتمیک شنیداری مربوط است.
بنابراین، نمیتوان بر اساس این مطالعه نتیجه گرفت که موسیقی بهتنهایی درمان اضطراب است یا جایگزین روشهای درمانی موجود میشود. برای روشن شدن اثرات این مداخله، به پژوهشهای بیشتر و بررسی آن در گروههای بزرگتر نیاز است.
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد موسیقی برای کاهش استرس ممکن است فراتر از ایجاد احساس آرامش عمل کند و بر برخی واکنشهای زیستی بدن نیز تأثیر بگذارد. با این حال، شناخت دقیقتر این اثرات به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
