زمان برای خود والدین؛ نیازی فراتر از یک استراحت ساده
والد بودن اغلب به معنای در اولویت قرار دادن نیازهای فرزندان و کنار گذاشتن نیازهای شخصی است. مسئولیتهای کاری، امور خانه، برنامههای مدرسه و مراقبت از فرزندان باعث میشود بسیاری از پدران و مادران فرصت کمی برای خود داشته باشند. با این حال، پژوهش جدیدی که در مجله Communications Psychology منتشر شده، نشان میدهد زمان برای خود والدین میتواند یکی از عوامل مهم حفظ سلامت جسم و روان باشد.
این مطالعه توسط ترزا پالی، استادیار دانشگاه سایمون فریزر کانادا، روی ۳۱۸ والد آمریکایی دارای فرزند زیر ۱۸ سال انجام شد. میانگین سنی شرکتکنندگان ۴۰ سال بود و بیشتر آنها با همسر یا شریک زندگی خود زندگی میکردند. پژوهشگران به مدت هشت روز زندگی روزمره این افراد را بررسی کردند و هر شب از آنها پرسیدند که آیا در طول روز فرصتی برای اختصاص زمانی به خود داشتهاند یا خیر.
منظور از «زمان برای خود» چیست؟
در این مطالعه، «زمان برای خود» به زمانی تعریف شد که فرد از مسئولیتهای شغلی، مراقبت از فرزندان و کارهای خانه آزاد باشد و بتواند آن را صرف فعالیتهای دلخواه خود کند. این فعالیتها میتوانست شامل مطالعه، ورزش، گوش دادن به موسیقی، استراحت، انجام سرگرمیها یا حتی یک وقفه کوتاه از فشارهای روزمره باشد.
نکته مهم این است که این زمان لزوماً به معنای تنها بودن نیست. یک والد ممکن است در کنار اعضای خانواده باشد، اما اگر احساس کند از فشارها و وظایف روزانه فاصله گرفته و فرصت آرامش دارد، همچنان میتواند از مزایای این زمان بهرهمند شود.
زمان برای خود والدین و تأثیر آن بر احساسات روزانه
نتایج پژوهش نشان داد در روزهایی که والدین برای خود زمان داشتند، احساسات مثبت بیشتری مانند شادی، آرامش و رضایت را تجربه میکردند. در مقابل، احساسات منفی مانند خشم، ناامیدی، غم و اضطراب کاهش مییافت.
این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن عوامل استرسزای روزانه، مانند مشاجرهها، مشکلات کاری یا رویدادهای تنشزای خانگی، همچنان پابرجا بود. این موضوع نشان میدهد که اختصاص زمانی کوتاه برای خود میتواند بهعنوان یک منبع مهم برای تنظیم هیجانات و کاهش فشار روانی عمل کند.
زمان برای خود والدین؛ تأثیر زمان شخصی بر واکنش بدن به استرس
پژوهشگران علاوه بر احساسات، یک شاخص زیستی استرس را نیز بررسی کردند. شرکتکنندگان در ساعات مختلف روز نمونه بزاق خود را جمعآوری کردند تا سطح هورمون کورتیزول اندازهگیری شود.
به طور طبیعی، سطح کورتیزول در ساعات اولیه صبح بالاست و در طول روز بهتدریج کاهش مییابد. کاهش بیشتر این هورمون در طول روز، نشانهای از بازیابی سالمتر بدن از استرس محسوب میشود، در حالی که کاهش کمتر آن با استرس مزمن، فرسودگی روانی و مشکلات مختلف سلامت ارتباط دارد.
نتایج نشان داد در روزهایی که والدین زمانی را به خود اختصاص داده بودند، الگوی تغییرات کورتیزول سالمتر بود. این یافته نشان میدهد که زمان برای خود والدین تنها بر احساسات تأثیر نمیگذارد، بلکه میتواند بر واکنشهای فیزیولوژیک بدن به استرس نیز اثرگذار باشد.
زمان برای خود والدین؛ کدام والدین بیشتر سود میبرند؟
مطالعه نشان داد همه والدین به یک اندازه از زمان شخصی بهرهمند نمیشوند. بیشترین مزایا در میان افرادی مشاهده شد که نمره بالاتری در ویژگی شخصیتی «روانرنجوری» یا نوروتیسیزم داشتند؛ ویژگیای که با حساسیت هیجانی بیشتر، نگرانی و آسیبپذیری در برابر استرس مرتبط است.
در این گروه، داشتن زمان شخصی با کاهش بیشتر احساسات منفی و الگوهای سالمتر کورتیزول همراه بود. همچنین افرادی که از ویژگی شخصیتی «گشودگی به تجربه» (افرادی که به تجربههای جدید علاقهمندند) برخوردار بودند، مزایای عاطفی بیشتری را تجربه کردند. این افراد احتمالاً از زمان شخصی خود برای فعالیتهایی مانند مطالعه، نوشتن، خلق آثار هنری یا تأمل در تجربیات خود استفاده میکنند.
زمان برای خود والدین؛ کیفیت زمان شخصی به اندازه مدت آن اهمیت دارد
پژوهشگران تأکید میکنند که کیفیت این زمان ممکن است به اندازه مقدار آن اهمیت داشته باشد. مطالعات پیشین نشان دادهاند که فعالیتهایی مانند ورزش، سرگرمیهای خلاقانه، استراحت و اوقات فراغت معنادار میتوانند به بازیابی انرژی و بهبود خلقوخو کمک کنند.
در این پژوهش نیز والدین در روزهایی که برای خود زمان داشتند، به طور متوسط حدود یک ساعت بیشتر به فعالیتهای تفریحی و فراغتی اختصاص میدادند.
جمعبندی
یافتههای این پژوهش نشان میدهد زمان برای خود والدین یک تجمل یا خودخواهی نیست، بلکه میتواند منبعی مهم برای مدیریت استرس، تنظیم احساسات و حفظ سلامت باشد. اگرچه این مطالعه ثابت نمیکند که زمان شخصی بهطور مستقیم علت بهبود سلامت است، اما شواهد نشان میدهد حتی چند دقیقه فاصله گرفتن از فشارهای روزانه میتواند به والدین کمک کند از نظر جسمی و روانی بهتر عمل کنند. در دنیایی که مسئولیتهای خانوادگی و شغلی دائماً با یکدیگر رقابت میکنند، پیدا کردن زمانی کوتاه برای خود شاید یکی از سادهترین راههای حمایت از سلامت روزانه پدران و مادران باشد.
منبع
بیشتر بخوانید
