ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان چه نقشی دارد؟
پژوهشی جدید نشان میدهد که ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان میتواند به کاهش علائم روانشناختی کمک کند. بر اساس این مطالعه که در دانشگاه هایدلبرگ آلمان انجام شده است، نوجوانانی که جلسات رواندرمانی خود را با تمرینهای کوتاه ذهنآگاهی آغاز میکردند، در مقایسه با گروهی که بدون مقدمه مشخص وارد جلسه درمان میشدند، کاهش بیشتری در علائم روانشناختی تجربه کردند. همچنین، نوجوانان گروه ذهنآگاهی بهبود بیشتری را در رابطه خود با درمانگر گزارش دادند.
نتایج این پژوهش در مجله Journal of Clinical Psychology منتشر شده است.
مطالعه ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان چگونه انجام شد؟
در این پژوهش درباره ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان، ۹۰ نوجوان ۱۱ تا ۱۹ ساله شرکت کردند که برای مشکلاتی مانند افسردگی، اختلالات اضطرابی یا اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) تحت درمان سرپایی بودند. پژوهشگران شرکتکنندگان را بهصورت تصادفی به سه گروه تقسیم کردند.
در گروه نخست، هر جلسه رواندرمانی با یک تمرین ذهنآگاهی پنج تا ۱۰ دقیقهای آغاز میشد. گروه دوم همین مدت را به انجام تمرینهای آرامسازی اختصاص میدادند و در گروه سوم، جلسه درمان بدون مقدمه ساختاریافته شروع میشد.
تمرینهای ذهنآگاهی شامل فعالیتهایی مانند تمرکز بر تنفس، بررسی آگاهانه احساسات بدنی و راه رفتن آگاهانه بود. پژوهشگران با استفاده از پرسشنامههایی که نوجوانان در طول درمان و پس از آن تکمیل کردند، تغییرات علائم روانشناختی و کیفیت رابطه درمانی را بررسی کردند.
ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان؛ ذهنآگاهی چگونه بر علائم روانشناختی تأثیر گذاشت؟
نتایج نشان داد که علائم روانشناختی در هر سه گروه طی دوره درمان کاهش یافت. بااینحال، میزان کاهش علائم در گروهی که تمرینهای ذهنآگاهی انجام میدادند، بیشتر از گروهی بود که جلساتشان بدون مقدمه ساختاریافته آغاز میشد.
نکته مهم این است که بین تمرینهای ذهنآگاهی و تمرینهای آرامسازی تفاوت معناداری در میزان کاهش علائم مشاهده نشد. بنابراین، نمیتوان نتیجه گرفت که ذهنآگاهی در این پژوهش از آرامسازی مؤثرتر بوده است. هر دو روش میتوانند بهعنوان مقدمهای برای شروع جلسه درمان در نظر گرفته شوند، اما این مطالعه برتری یکی را بر دیگری نشان نداده است.
ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان؛ تأثیر ذهنآگاهی بر رابطه نوجوان و درمانگر
یکی دیگر از یافتههای پژوهش به رابطه درمانی مربوط بود؛ رابطهای که میتواند در روند رواندرمانی اهمیت زیادی داشته باشد.
نوجوانانی که تمرینهای ذهنآگاهی انجام میدادند، در طول درمان بهبود کیفیت رابطه خود با درمانگر را گزارش کردند. در مقابل، این کیفیت در گروهی که جلساتشان مقدمه مشخصی نداشت، اندکی کاهش یافت.
بااینحال، درمانگران تفاوتی میان گروهها از نظر کیفیت رابطه درمانی مشاهده نکردند. این تفاوت میان گزارش نوجوانان و درمانگران نشان میدهد که برداشت افراد از رابطه درمانی لزوماً یکسان نیست.
ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان؛ آیا میتوان از ذهنآگاهی در جلسات رواندرمانی استفاده کرد؟
به گفته پژوهشگران دانشگاه هایدلبرگ، اثربخشی ذهنآگاهی بیشتر در قالب برنامههای ساختاریافته بررسی شده بود؛ درحالیکه در عمل، درمانگران گاهی از تمرینهای منفرد و کوتاه نیز استفاده میکنند. این مطالعه به بررسی تأثیر استفاده از چنین تمرینهایی در ابتدای جلسات رواندرمانی پرداخت.
یکی از نکات کاربردی پژوهش این است که تمرینهای کوتاه ذهنآگاهی را میتوان در جلسات رواندرمانی سرپایی گنجاند. بااینحال، نتایج به معنای آن نیست که ذهنآگاهی بهتنهایی جایگزین رواندرمانی میشود یا برای همه نوجوانان اثربخشی یکسانی دارد.
در مجموع، این پژوهش درباره ذهنآگاهی در رواندرمانی نوجوانان نشان میدهد که افزودن چند دقیقه تمرین ذهنآگاهی به ابتدای جلسات رواندرمانی نوجوانان ممکن است به کاهش بیشتر علائم روانشناختی و بهبود تجربه نوجوان از رابطه درمانی کمک کند. برای درک بهتر دامنه کاربرد این روش و تأثیر آن در شرایط مختلف، به پژوهشهای بیشتری نیاز است تا مشخص شود آیا ذهنآگاهی برای بهبود سلامت روان نوجوان مفید است یا خیر.
منبع
بیشتر بخوانید…
تأثیر مدیتیشن بر مغز؛ فقط هفت روز تمرین چه تغییراتی ایجاد میکند؟
