دوستی در رابطه عاطفی ممکن است به اندازه عشق و علاقه اهمیت داشته باشد. گاهی زوجها پس از گذشت زمان همچنان یکدیگر را دوست دارند، اما احساس میکنند بخشی از صمیمیت و ارتباط گذشتهشان کمرنگ شده است. پژوهشی جدید نشان میدهد که حفظ کیفیت یک رابطه عاشقانه تنها به دوست داشتن طرف مقابل وابسته نیست؛ بلکه ویژگیهایی مانند خندیدن در کنار یکدیگر، گفتوگوی صمیمانه، علایق مشترک و حمایت متقابل نیز میتوانند در تقویت پیوند میان زوجها نقش داشته باشند.
این پژوهش که در سال ۲۰۲۶ در مجله Contemporary Family Therapy منتشر شده، بر این موضوع تمرکز دارد که دوستی چگونه در طول زندگی مشترک شکل میگیرد و حفظ میشود. یافتههای آن نشان میدهد که زوجها برای زنده نگه داشتن احساس نزدیکی، باید در تعاملات روزمره خود نیز برای ارتباط با یکدیگر وقت بگذارند.
دوستی در رابطه عاطفی چه اهمیتی دارد؟
عشق و دوستی گاهی دو مفهوم جدا از یکدیگر در نظر گرفته میشوند؛ درحالیکه این دو میتوانند در یک رابطه عاطفی همزمان حضور داشته باشند. ممکن است دو نفر ابتدا دوستان خوبی باشند و سپس به یکدیگر علاقه عاشقانه پیدا کنند. بااینحال، ورود به رابطه عاطفی نباید به معنای کنار گذاشتن ویژگیهایی باشد که دوستی آنها را شکل داده است.
پژوهشگران دانشگاه بریگم یانگ، به سرپرستی اتگنبایاتار اردنباتار و همکارانش، معتقدند دوستی یکی از پایههای ارتباط معنادار میان انسانهاست. آنها برای بررسی این موضوع، مصاحبههای مربوط به ۸۱ زوج در ایالات متحده و بریتانیا را تحلیل کردند. سن شرکتکنندگان بین ۲۰ تا ۷۴ سال بود و میانگین سنی آنها ۳۷ سال گزارش شد.
تقریباً نیمی از زوجها رابطه خود را سالم توصیف کردند؛ ۲۱ درصد رابطهشان را ناسالم دانستند و ۳۰ درصد نیز ترکیبی از جنبههای سالم و ناسالم را تجربه میکردند.
تحلیل مصاحبهها نشان داد که دوستی در رابطه عاطفی فرایندی پویا است که به توجه و مراقبت مداوم نیاز دارد. پژوهشگران شش ویژگی اصلی را در تجربه زوجها شناسایی کردند.
۱. کشش متقابل و احساس نزدیکی
اولین ویژگی، احساس کشش و تمایل به نزدیک بودن به یکدیگر است. این احساس فقط به جذابیت عاشقانه محدود نمیشود؛ بلکه در دوستی نیز وجود دارد. وقتی از بودن در کنار کسی لذت میبریم، دوست داریم با او صحبت کنیم و حتی بدون انجام فعالیت خاصی، در فضای مشترکی حضور داشته باشیم.
بر اساس توصیف شرکتکنندگان، این احساس نزدیکی لزوماً با پایان شور و هیجان اولیه رابطه از بین نمیرود؛ بلکه میتواند در گذر زمان عمیقتر شود.
۲. دوستی در رابطه عاطفی؛ خندیدن و تجربه شادی مشترک
خنده و شوخی میتوانند بخشی از رابطه میان دوستان و زوجهای عاشق باشند. شوخیهای مشترک، رفتارهای بامزه و لحظات سادهای که هر دو نفر از آن لذت میبرند، به ایجاد احساس نزدیکی کمک میکنند.
البته شادی مشترک همیشه خودبهخود شکل نمیگیرد. زوجها باید برای ایجاد لحظات خوشایند در کنار هم فرصت فراهم کنند و اجازه ندهند تمام تعاملاتشان به مسئولیتها و مسائل روزمره محدود شود.
۳. دوستی در رابطه عاطفی؛ ارتباط عاطفی و آسیبپذیری
یکی دیگر از ویژگیهای مهم دوستی در رابطه عاطفی، توانایی بیان احساسات و تجربههای شخصی بدون ترس از قضاوت یا طرد شدن است.
در یک رابطه صمیمانه، افراد باید بتوانند درباره نگرانیها، دشواریها و احساسات واقعی خود صحبت کنند. این نوع ارتباط به آنها کمک میکند در دورههای سخت زندگی نیز در کنار یکدیگر بمانند.
پذیرش متقابل و احساس امنیت عاطفی میتواند فضایی ایجاد کند که در آن هر دو نفر برای عبور از مشکلات، همکاری بیشتری داشته باشند.
۴. داشتن علایق مشترک
انجام فعالیتهای مشترک یکی دیگر از راههای تقویت پیوند میان زوجهاست. تماشای فیلم، آشپزی، شرکت در رویدادهای فرهنگی یا حتی گفتوگو درباره سرگرمیهای موردعلاقه میتواند فرصتهایی برای تعامل فراهم کند.
نکته مهم این است که زوجها لازم نیست در همه زمینهها سلیقه یکسانی داشته باشند. بر اساس مصاحبههای پژوهش، علاقهمندی به همراهی با یکدیگر و تمایل به شنیدن درباره سرگرمیهای طرف مقابل نیز میتواند ارزشمند باشد.
در واقع، گاهی کنجکاوی نسبت به دنیای شخصی شریک زندگی به اندازه داشتن علایق کاملاً مشترک اهمیت دارد.
۵. دوستی در رابطه عاطفی؛ آیینها و عادتهای مشترک
برخی رفتارهای تکرارشونده، به رابطه احساس پیوستگی میدهند. برای مثال، خداحافظی پیش از خروج از خانه، استقبال از یکدیگر هنگام بازگشت، گفتوگوی روزانه یا آماده کردن شام در کنار هم میتواند به بخشی از زندگی مشترک تبدیل شود.
زوجها همچنین ممکن است برای ساختن خاطرات مشترک، فعالیتهایی مانند عکس گرفتن در سفرها یا جشن گرفتن مناسبتهای مهم را انجام دهند.
این رفتارها شاید ساده به نظر برسند، اما فرصتهایی برای توجه متقابل و حفظ ارتباط در زندگی روزمره ایجاد میکنند.
۶. کار گروهی و حمایت متقابل
آخرین ویژگی، احساس همتیمی بودن است؛ یعنی هر دو نفر خود را در یک سوی رابطه ببینند و در موفقیتها و دشواریها از یکدیگر حمایت کنند.
این حمایت میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد؛ از تقسیم مسئولیتهای روزانه تا کمک کردن به شریک زندگی هنگام بیماری یا مواجهه با مشکلات. در این میان، قابلاعتماد بودن اهمیت ویژهای دارد.
وقتی افراد احساس کنند میتوانند در شرایط دشوار روی یکدیگر حساب کنند، زمینه بیشتری برای شکلگیری و حفظ صمیمیت فراهم میشود.
چگونه از وضعیت دوستی در رابطه عاطفی آگاه شویم؟
شش ویژگی معرفیشده میتوانند به زوجها کمک کنند درباره کیفیت ارتباط خود تأمل کنند. برای مثال، میتوانند از خود بپرسند: آیا هنوز در کنار یکدیگر میخندیم؟ آیا درباره احساساتمان آزادانه صحبت میکنیم؟ آیا برای فعالیتهای مشترک وقت میگذاریم؟ و آیا هنگام بروز مشکلات، حمایت یکدیگر را احساس میکنیم؟
البته این موارد یک آزمون استاندارد برای سنجش سلامت رابطه نیستند. پژوهش یادشده از روش کیفی استفاده کرده و امتیازهای آماری یا معیار مشخصی برای مقایسه رابطهها ارائه نداده است. بنابراین، این شش ویژگی را بهتر است ابزاری برای تأمل و گفتوگو بدانیم، نه معیاری قطعی برای قضاوت درباره موفقیت یا شکست یک رابطه.
جمعبندی: عشق و دوستی میتوانند در کنار هم رشد کنند
نتایج این پژوهش بر اهمیت توجه روزمره به رابطه تأکید دارد. عشق بهتنهایی لزوماً باعث نمیشود احساس نزدیکی، شادی مشترک و حمایت متقابل برای همیشه حفظ شوند. این ویژگیها به تعامل و مراقبت مداوم نیاز دارند.
دوستی در رابطه عاطفی به معنای جایگزین کردن عشق با دوستی نیست؛ بلکه میتواند فرصتی باشد تا زوجها در کنار علاقه عاشقانه، از همراهی، گفتوگو، خنده و اعتماد متقابل نیز بهرهمند شوند. گاهی حفظ صمیمیت از همین لحظات ساده آغاز میشود؛ لحظاتی که به دو نفر یادآوری میکنند علاوه بر شریک عاطفی بودن، هنوز دوستان یکدیگر نیز هستند.
