دلیل فر شدن موها از زیر پوست آغاز میشود
اگر موهای صاف، فر یا بسیار مجعد دارید، شکل نهایی آنها فقط به نوع شامپو، روش خشک کردن مو یا رطوبت هوا مربوط نیست. پژوهشهای علمی نشان میدهند دلیل فر شدن موها بسیار زودتر و در زیر سطح پوست آغاز میشود؛ جایی که صدها هزار فولیکول کوچک در پوست سر، شکل و ساختار تار مو را تعیین میکنند.
دانشمندان اکنون میدانند که حالت مو پیش از آنکه از پوست سر بیرون بیاید، درون فولیکول مو شکل میگیرد. به عبارت دیگر، فولیکول مانند قالبی زیستی عمل میکند که مسیر رشد و شکل نهایی تار مو را مشخص میکند.
بر اساس مطالعات انجامشده، تفاوت میان موهای صاف و فر بیشتر از هر چیز به ساختار فولیکول و نحوه رشد سلولهای سازنده مو مربوط است.
فولیکول مو چگونه شکل مو را تعیین میکند؟
هر تار مو درون یک ساختار کوچک به نام فولیکول در زیر پوست ساخته میشود و سپس از طریق منافذ پوست خارج میشود.
اگر فولیکول مو حالتی عمودی و نسبتاً مستقیم داشته باشد، تار مویی که از آن خارج میشود نیز معمولاً صاف خواهد بود. اما اگر فولیکول خمیده باشد، مانند شکل یک چوب گلف، تار مو در همان مراحل اولیه رشد حالت منحنی پیدا میکند.
این فرآیند شبیه قرار گرفتن یک ماده درون قالب است؛ با این تفاوت که ساختار مو بسیار پیچیدهتر از یک قالب ساده است.
پژوهشها نشان میدهند سلولهای موجود در دو طرف فولیکول خمیده، به شکل یکسان تقسیم و بالغ نمیشوند. این تفاوت باعث میشود ترکیب کراتین و سایر مواد سازنده تار مو در همه بخشهای آن یکسان نباشد.
در نتیجه، تار مو ساختاری نامتقارن پیدا میکند که احتمال پیچ خوردن و ایجاد حالت فر در آن بیشتر است.
دلیل فر شدن موها؛ تفاوت ساختار موهای صاف و فر
در موهای صاف، فولیکولها معمولاً ساختاری متقارنتر دارند. این تقارن باعث میشود تار مو به صورت مستقیم رشد کند و شکل صاف خود را حفظ کند.
اما در موهای فر یا مجعد، عدم تقارن در ساختار فولیکول باعث ایجاد انحنا، پیچخوردگی و حالتهای مختلف فر میشود.
مطالعات علمی نشان میدهند اگرچه ترکیب داخلی یک تار مو میتواند روی ضخامت و بافت آن تأثیر بگذارد، اما عامل اصلی تعیینکننده اینکه مو صاف، موجدار یا فر باشد، بیشتر به شکل فولیکول مربوط است.
پس از خروج مو از پوست سر، ساختار آن تقریباً ثابت باقی میماند؛ زیرا سلولهای مو دیگر تقسیم و رشد نمیکنند. بخش بیرونی مو بیشتر شبیه یک رشته کراتینی مرده است که شکل آن در دوران رشد داخل فولیکول تعیین شده است.
دلیل فر شدن موها؛ نقش ژنتیک در شکل موها
ساختار فولیکول مو تا حد زیادی تحت تأثیر ژنتیک قرار دارد. به همین دلیل، افراد اغلب نوع موهای مشابهی با اعضای خانواده خود دارند.
با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که دستهبندی انواع مو بر اساس نژاد، پایه علمی دقیقی ندارد. بررسیها نشان دادهاند که در همه جمعیتها، طیفی از شکلهای مختلف مو وجود دارد؛ هرچند برخی الگوهای فر شدن ممکن است در بعضی گروههای ژنتیکی بیشتر دیده شوند.
بنابراین نوع مو نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی و ساختار زیستی فولیکول است، نه یک ویژگی ساده وابسته به گروه جمعیتی.
دلیل فر شدن موها؛ چرا انسانها موهای متفاوتی دارند؟
دانشمندان هنوز به طور کامل نمیدانند چرا در طول تکامل، انسانها فولیکولهایی با شکلهای متفاوت پیدا کردهاند. با این حال، شواهد جدید نظریهای جالب را مطرح میکنند: ممکن است موهای سر انسان در تنظیم دمای بدن نقش داشته باشند.
در یک آزمایش در سال ۲۰۲۳، پژوهشگران از یک مانکن حرارتی در محیط کنترلشده استفاده کردند و انواع مختلف کلاهگیسهای ساختهشده از موهای انسانی را روی آن آزمایش کردند.
نتایج نشان داد وجود مو باعث کاهش جذب گرما نسبت به حالت بدون مو میشود. همچنین انواع مختلف مو شامل صاف، فر ملایم و فر شدید توانستند از گرم شدن سر جلوگیری کنند.
در میان این نمونهها، موهای فر عملکرد بهتری در کاهش اثر تابش خورشیدی داشتند. این یافته نشان میدهد ساختار فر مو ممکن است در گذشتههای دور یک مزیت تکاملی برای خنک نگه داشتن سر انسان ایجاد کرده باشد.
آینده تحقیقات درباره دلیل فر شدن موها
اگرچه دانشمندان اطلاعات زیادی درباره شکلگیری مو به دست آوردهاند، هنوز پرسشهای زیادی درباره تکامل و عملکرد دقیق انواع مختلف مو وجود دارد.
بررسی ارتباط میان ژنتیک، ساختار فولیکول، محیط و نیازهای تکاملی انسان میتواند در آینده به درک بهتر ویژگیهای ظاهری مو کمک کند.
در نهایت، دلیل فر شدن موها را باید در فرآیندی جستوجو کرد که مدتها پیش از دیده شدن تار مو آغاز میشود؛ فرآیندی پیچیده که در اعماق پوست و در ساختار کوچک اما شگفتانگیز فولیکول مو شکل میگیرد.
