خیانت عاطفی چگونه با ترکیبی از ویژگیهای شخصیتی تاریک و روشن مرتبط است؟
خیانت عاطفی همیشه به معنای برقراری رابطه فیزیکی با فردی خارج از رابطه اصلی نیست. گاهی فرد بدون آنکه وارد یک رابطه آشکار شود، از نظر ذهنی و احساسی به شخص دیگری دلبستگی پیدا میکند و بخش زیادی از توجه، احساسات و خیالپردازیهای خود را به او اختصاص میدهد. پژوهشی جدید نشان میدهد این نوع دلبستگی خارج از رابطه، نتیجه ساده «بد بودن» یک فرد نیست، بلکه ترکیبی از ویژگیهای شخصیتی، کیفیت رابطه و نگرش فرد نسبت به دیگران در آن نقش دارد.
این مطالعه که در مجله Psychological Reports منتشر شده است، بررسی میکند چرا برخی افراد در حالی که همچنان در یک رابطه عاطفی متعهدانه هستند، به فرد دیگری از نظر احساسی جذب میشوند.
خیانت عاطفی فقط به ویژگیهای منفی شخصیت محدود نیست
در گذشته، خیانت بیشتر با رفتارهایی مانند رابطه جنسی خارج از ازدواج تعریف میشد؛ اما پژوهشگران امروزه معتقدند فرآیندهای ذهنی و احساسی نیز میتوانند نقش مهمی در فاصله گرفتن افراد از شریک عاطفی خود داشته باشند.
محققان برای بررسی این موضوع، مفهوم «شیفتگی خارج از رابطه» را بررسی کردند. این مفهوم به حالتی اشاره دارد که فرد در حالی که رابطه اصلی خود را حفظ کرده است، از نظر فکری، احساسی و انگیزشی به شخص دیگری مشغول میشود.
پژوهشگران تلاش کردند بفهمند چه ویژگیهایی باعث میشوند برخی افراد بیشتر در معرض چنین تجربهای قرار بگیرند.
نقش ویژگیهای شخصیتی تاریک و روشن در روابط عاطفی
در این پژوهش دو گروه از ویژگیهای شخصیتی بررسی شدند: سهگانه تاریک شخصیت (Dark Triad) و سهگانه روشن شخصیت (Light Triad).
سهگانه تاریک شامل سه ویژگی است:
- ماکیاولیسم: تمایل به رفتارهای حسابگرانه، دستکاری دیگران و فاصله عاطفی
- خودشیفتگی: احساس اهمیت بیش از حد درباره خود
- روانآزاری (سایکوپاتی): تکانشگری، کاهش همدلی و بیتوجهی به پیامد رفتارها
در مقابل، سهگانه روشن شامل ویژگیهایی مانند:
- انسانگرایی: ارزش قائل شدن برای کرامت انسانها
- کانتیانیسم: نگاه کردن به افراد به عنوان هدف، نه وسیلهای برای رسیدن به خواستهها
- باور به خوبی انسانها: اعتماد و نگرش مثبت نسبت به دیگران
همچنین پژوهشگران میزان تمایل افراد به روابط بدون تعهد عاطفی (جامعهگرایی جنسی یا Sociosexuality) و میزان رضایت آنها از رابطه فعلی را نیز بررسی کردند.
بررسی ۳۰۳ فرد در یک رابطه عاطفی
این تحقیق روی ۳۰۳ فرد رومانیایی بین ۱۹ تا ۶۴ سال انجام شد که همگی در یک رابطه متعهدانه بودند. شرکتکنندگان باید تجربه علاقه یا جذب شدن به فردی غیر از شریک عاطفی خود را گزارش میکردند.
آنها پرسشنامههایی درباره ویژگیهای شخصیتی، نگرش نسبت به روابط کوتاهمدت، رضایت از رابطه فعلی و شدت علاقه ذهنی و احساسی به فرد دیگر را تکمیل کردند.
نتایج اولیه نشان داد افرادی که ویژگیهای سهگانه روشن شخصیت را بیشتر داشتند، معمولاً سطح پایینتری از شیفتگی خارج از رابطه را گزارش کردند. در مقابل، ویژگیهای تاریک شخصیت، تمایل بیشتر به روابط بدون تعهد و رضایت کمتر از رابطه با افزایش این نوع دلبستگی ارتباط داشت.
روانآزاری و نارضایتی از رابطه؛ عوامل مهمتر در خیانت عاطفی
زمانی که پژوهشگران همه عوامل را همزمان بررسی کردند، تصویر پیچیدهتری به دست آمد.
سه عامل بیش از همه با خیانت عاطفی یا همان شیفتگی خارج از رابطه ارتباط داشتند:
- 1. سطح بالاتر ویژگی روانآزاری
- 2. تمایل بیشتر به روابط بدون تعهد
- 3. رضایت کمتر از رابطه فعلی
همچنین افرادی که باور کمتری به خوبی انسانها داشتند، بیشتر احتمال داشت به فردی خارج از رابطه اصلی خود توجه عاطفی پیدا کنند.
چرا برخی ویژگیهای مثبت هم میتوانند نقش داشته باشند؟
یکی از یافتههای غیرمنتظره پژوهش این بود که ویژگی «انسانگرایی» که معمولاً یک ویژگی مثبت محسوب میشود، پس از بررسی سایر عوامل، با افزایش شیفتگی خارج از رابطه ارتباط نشان داد.
محققان احتمال میدهند افرادی که حساسیت عاطفی و آمادگی بیشتری برای ایجاد ارتباط عمیق دارند، ممکن است راحتتر جذب یک ارتباط جدید شوند؛ حتی اگر این ویژگیها در حالت کلی مثبت باشند.
از سوی دیگر، ویژگی ماکیاولیسم برخلاف انتظار اولیه، در تحلیل نهایی با کاهش شیفتگی خارج از رابطه همراه بود. پژوهشگران معتقدند افراد دارای این ویژگی ممکن است به دلیل نگاه حسابگرانه و فاصله عاطفی، کمتر وارد دلبستگیهای احساسی شدید شوند.
خیانت عاطفی نتیجه ساده «خوب یا بد بودن» افراد نیست
پژوهشگران تأکید میکنند که خیانت عاطفی را نمیتوان فقط با برچسبهایی مانند «فرد خوب» یا «فرد بد» توضیح داد. این رفتار حاصل تعامل پیچیده میان شخصیت فرد، وضعیت رابطه و فرآیندهای ذهنی و احساسی است.
همچنین این مطالعه نشان نمیدهد که داشتن یک ویژگی شخصیتی خاص حتماً باعث خیانت میشود؛ بلکه تنها ارتباط میان این عوامل را بررسی کرده است.
محدودیتهای مطالعه درباره خیانت عاطفی
این پژوهش محدودیتهایی نیز دارد. بیشتر شرکتکنندگان زن بودند و ممکن است نتایج آن به طور کامل درباره مردان قابل تعمیم نباشد. همچنین محققان فقط شیفتگی عاطفی به فرد دیگر را بررسی کردند و مشخص نیست چند نفر از شرکتکنندگان واقعاً وارد رابطه خارج از رابطه اصلی خود شدهاند.
علاوه بر این، دادهها در یک مقطع زمانی جمعآوری شدند؛ بنابراین نمیتوان مشخص کرد ویژگیهای شخصیتی باعث خیانت عاطفی میشوند یا فقط همراه آن دیده میشوند.
پژوهشگران معتقدند مطالعات آینده باید بررسی کنند که این احساسات و افکار چگونه در طول زمان تغییر میکنند و آیا در نهایت به رابطه خارج از تعهد منجر میشوند یا خیر.
منبع
بیشتر بخوانید…
ورزش مشترک زوجها میتواند به ارتباط بهتر و ازدواج شادتر کمک کند
