تلسکوپ فضایی رومن ناسا پس از سالها توسعه، با موفقیت توسط موشک فالکون هوی شرکت اسپیسایکس از مرکز فضایی کندی در فلوریدا به فضا پرتاب شد. این رصدخانه پیشرفته قرار است فصل جدیدی در مطالعه جهان آغاز کند و با بررسی بخشهای گستردهای از آسمان، اطلاعات بیسابقهای درباره ساختار کیهان، ماده تاریک، انرژی تاریک و سیارات خارج از منظومه شمسی در اختیار دانشمندان قرار دهد.
این تلسکوپ که به نام «نانسی گریس رومن»، نخستین اخترشناس ارشد زن ناسا، نامگذاری شده است، مکمل مأموریتهای موفقی مانند تلسکوپ فضایی هابل و جیمز وب خواهد بود؛ اما برخلاف آنها، تمرکز اصلی رومن بر مشاهده تصویری بسیار گستردهتر از کیهان است.
پرتاب موفق تلسکوپ فضایی رومن ناسا با موشک فالکون هوی
تلسکوپ فضایی رومن ناسا در تاریخ ۳۰ اوت ۲۰۲۶ (8 شهریور) ساعت ۷:۲۶ صبح به وقت منطقه شرقی آمریکا، سوار بر موشک فالکون هوی اسپیسایکس از سکوی پرتاب ۳۹A مرکز فضایی کندی به فضا رفت.
فالکون هوی در زمان پرتاب با قدرت ۲۱ موتور مرلین 1D از زمین جدا شد. حدود دو و نیم دقیقه پس از آغاز پرواز، دو تقویتکننده جانبی موشک جدا شدند و مسیر بازگشت به زمین را برای فرود طی کردند. این دو بوستر در مناطق فرود اسپیسایکس در نزدیکی کیپ کاناورال با موفقیت فرود آمدند.
حدود ۳۱ دقیقه پس از پرتاب، موشک فالکون هوی تلسکوپ رومن را در مسیر مستقل خود قرار داد تا سفر علمی این رصدخانه به مقصد نهایی آغاز شود.
تلسکوپ فضایی رومن ناسا چه تفاوتی با هابل و جیمز وب دارد؟
در حالی که تلسکوپ هابل و تلسکوپ جیمز وب برای بررسی دقیق اجرام دوردست کیهانی طراحی شدهاند، تلسکوپ فضایی رومن ناسا مأموریتی متفاوت دارد: مشاهده تصویری بزرگتر از جهان.
مهمترین ابزار این تلسکوپ، «ابزار میدان گسترده» یا WFI است که میتواند بخشهای بسیار وسیعی از آسمان را با وضوح بالا ثبت کند. این قابلیت به دانشمندان اجازه میدهد میلیونها جرم آسمانی را در مدت زمان کوتاهتری بررسی کنند.
ناسا اعلام کرده است که رومن قادر خواهد بود حدود ۲۰ میلیارد ستاره در کهکشان راه شیری را بررسی کند و بزرگترین فهرست اجرام نجومی تاریخ را ایجاد کند.
دوربین تلسکوپ رومن تصاویر میلیارد پیکسلی ثبت میکند
یکی از ویژگیهای مهم تلسکوپ فضایی رومن ناسا توانایی ثبت تصاویر بسیار بزرگ است. کوچکترین تصاویر این تلسکوپ حدود یک میلیارد پیکسل خواهند داشت؛ به گفته دانشمندان ناسا، هیچ نمایشگر 4K روی زمین توان نمایش کامل چنین تصاویری را ندارد.
برخی تصاویر بزرگتر این تلسکوپ حتی به حدود یک تریلیون پیکسل خواهند رسید. حجم عظیم دادههای تولیدشده توسط رومن میتواند روزانه بیش از یک ترابایت اطلاعات علمی ایجاد کند.
این دادهها به پژوهشگران کمک میکنند تا نقشه دقیقتری از جهان تهیه کرده و پرسشهای اساسی درباره شکلگیری و تکامل کیهان را بررسی کنند.
تلسکوپ فضایی رومن ناسا؛ بررسی انرژی تاریک، ماده تاریک و سیارات فراخورشیدی
یکی از اهداف اصلی تلسکوپ فضایی رومن ناسا، مطالعه دو معمای بزرگ کیهان یعنی ماده تاریک و انرژی تاریک است. دانشمندان هنوز ماهیت دقیق این دو پدیده را نمیدانند، اما باور دارند نقش مهمی در ساختار و گسترش جهان دارند.
رومن همچنین به کمک یک ابزار پیشرفته به نام «کرونوگراف» میتواند نور شدید ستارگان را کاهش دهد و جزئیات اطراف آنها را بررسی کند. این فناوری به دانشمندان در شناسایی و مطالعه سیارات فراخورشیدی کمک خواهد کرد.
با این قابلیت، رومن میتواند اطلاعات تازهای درباره منظومههای سیارهای خارج از منظومه شمسی ارائه دهد.
سفر ۹۰ روزه تلسکوپ فضایی رومن ناسا به مقصد نهایی
پس از پرتاب، تلسکوپ فضایی رومن ناسا حدود ۹۰ روز زمان نیاز دارد تا به نقطه لاگرانژی ۲ زمین و خورشید (L2) برسد. این منطقه در فاصلهای فراتر از مدار ماه قرار دارد و شرایط مناسبی برای فعالیت طولانیمدت تلسکوپ فراهم میکند.
در حدود ۴۰ روز نخست، مهندسان ناسا تجهیزات تلسکوپ را فعال کرده و آزمایشهای اولیه را انجام خواهند داد. پس از آن، مرحله آمادهسازی علمی آغاز میشود و نخستین تصاویر رسمی رومن انتظار میرود در ماههای ابتدایی سال ۲۰۲۷ منتشر شوند.
میراث نانسی گریس رومن در اکتشافات فضایی
این تلسکوپ به افتخار نانسی گریس رومن، نخستین زن در جایگاه مدیریتی ارشد ناسا، نامگذاری شده است. او نقش مهمی در شکلگیری ایده تلسکوپهای فضایی داشت و به همین دلیل لقب «مادر هابل» را دریافت کرد.
پرتاب موفق تلسکوپ فضایی رومن ناسا، نتیجه بیش از یک دهه توسعه و حدود ۴ میلیارد دلار سرمایهگذاری است. این مأموریت میتواند دید انسان نسبت به جهان را تغییر دهد و پاسخهای تازهای برای برخی از بزرگترین پرسشهای اخترشناسی فراهم کند.
منبع
بیشتر بخوانید…
فضاپیمای سایکی ناسا و مریخ؛ فضاپیمای سایکی ناسا تصاویر تازهای از مریخ ثبت کرد
