تأثیر درآمد بر شخصیت؛ آیا پول میتواند ما را تغییر دهد؟
معمولاً درآمد بیشتر را با امنیت مالی، پیشرفت شغلی و برخورداری از امکانات بیشتر مرتبط میدانیم؛ اما آیا افزایش حقوق میتواند بر نحوه رفتار، احساسات و تعامل ما با دیگران نیز اثر بگذارد؟ پژوهشی که نتایج آن در مجله علمی Psychological Bulletin منتشر شده، نشان میدهد تأثیر درآمد بر شخصیت ممکن است فراتر از تغییرات اقتصادی باشد.
این پژوهش که به سرپرستی وندونگ لی، دانشیار مدیریت در دانشگاه چینی هنگکنگ، و با همکاری کایلی یو انجام شده است، رابطه میان درآمد و ویژگیهای شخصیتی را بررسی میکند. نتایج نشان میدهند که تغییرات درآمد و شخصیت ممکن است در طول زمان بر یکدیگر اثر بگذارند؛ هرچند این ارتباطها عموماً کوچک هستند.
تأثیر درآمد بر شخصیت؛ پژوهشگران چگونه رابطه درآمد و شخصیت را بررسی کردند؟
پژوهشگران برای بررسی دقیقتر این رابطه، نتایج ۱۱ مطالعه طولی را با یکدیگر ترکیب کردند. این مطالعات در ایالات متحده، آلمان، هلند، نروژ و استرالیا انجام شده بودند و دادههای حداکثر ۱۳۴ هزار و ۵۱۵ فرد شاغل را در بر میگرفتند.
دوره بررسی در مطالعات مختلف بین چهار تا ۲۰ سال بود و شرکتکنندگان در چندین نوبت از نظر درآمد و ویژگیهای شخصیتی ارزیابی شده بودند.
پژوهشگران بهجای آنکه صرفاً افراد پردرآمد را با افراد کمدرآمد مقایسه کنند، تغییرات هر فرد را در طول زمان بررسی کردند. به این ترتیب، توانستند ارزیابی کنند که آیا افزایش درآمد یک فرد با تغییرات بعدی شخصیت خودش ارتباط دارد و آیا تغییرات شخصیتی نیز درآمد آینده او را پیشبینی میکنند یا خیر.
این پژوهش بر پنج ویژگی اصلی شخصیت تمرکز داشت: مسئولیتپذیری، ثبات هیجانی، توافقپذیری، برونگرایی و گشودگی نسبت به تجربههای جدید.
تأثیر درآمد بر شخصیت؛ افزایش درآمد چه تغییراتی در شخصیت ایجاد میکند؟
بر اساس یافتههای پژوهش، افزایش درآمد با تغییرات کوچک اما از نظر آماری معنادار در چهار ویژگی از پنج ویژگی اصلی شخصیت همراه بود. این تغییرات در همه افراد یکسان نیستند و به معنای آن نیستند که هر فرد پس از دریافت حقوق بیشتر، الزاماً شخصیت متفاوتی پیدا میکند.
۱. افزایش مسئولیتپذیری
افرادی که درآمدشان افزایش پیدا کرده بود، در ادامه معمولاً افزایش اندکی در مسئولیتپذیری نشان دادند. این ویژگی با منظم بودن، قابلاعتماد بودن و تلاش برای انجام وظایف ارتباط دارد.
پژوهشگران احتمال میدهند که پذیرش مسئولیتهای شغلی بیشتر و تلاش برای مدیریت وظایف دشوارتر، به تقویت تدریجی این ویژگی کمک کند.
۲. افزایش ثبات هیجانی
افزایش درآمد همچنین با افزایش نسبی ثبات هیجانی همراه بود؛ ویژگیای که نشان میدهد فرد تا چه اندازه میتواند در شرایط پراسترس آرامش خود را حفظ کند و احساس امنیت بیشتری داشته باشد.
البته این یافته ثابت نمیکند که پول بیشتر مستقیماً باعث کاهش اضطراب یا افزایش آرامش میشود. دادههای پژوهش فقط از ارتباط میان تغییرات درآمد و این ویژگی شخصیتی حکایت دارند.
۳. کاهش نسبی توافقپذیری
توافقپذیری به ویژگیهایی مانند همدلی، همکاری، ادب و توجه به دیگران اشاره دارد. نتایج نشان دادند که افزایش درآمد با کاهش اندکی در این ویژگی همراه بوده است.
پژوهشگران احتمال میدهند ارتقای جایگاه اجتماعی و تمرکز بیشتر بر اهداف فردی در برخی موقعیتهای شغلی بتواند این ارتباط را توضیح دهد. بااینحال، این نتیجه به معنای آن نیست که افراد پردرآمد لزوماً خودخواهتر یا بیملاحظهتر هستند.
۴. کاهش نسبی برونگرایی
برونگرایی با معاشرتپذیری، انرژی اجتماعی و تمایل به تعامل با دیگران ارتباط دارد. در این مطالعه، افزایش درآمد با کاهش اندکی در برونگرایی همراه بود.
یکی از توضیحهای احتمالی این است که پیشرفت شغلی و تمرکز بر وظایف حرفهای ممکن است فرصت یا تمایل فرد برای معاشرت را کاهش دهد. بااینحال، پژوهشگران تأکید میکنند که نوع شغل اهمیت دارد؛ زیرا برونگرایی در مشاغلی که به تعامل مداوم با دیگران نیاز دارند، میتواند مزیت محسوب شود.
گشودگی نسبت به تجربههای جدید، یعنی تمایل به کنجکاوی، خلاقیت و تجربه تنوع، برخلاف چهار ویژگی دیگر ارتباط معناداری با تغییرات درآمد نشان نداد.
تأثیر درآمد بر شخصیت؛ آیا شخصیت نیز میتواند درآمد آینده را تغییر دهد؟
ارتباط میان درآمد و شخصیت فقط در یک جهت مشاهده نشد. نتایج نشان دادند که برخی ویژگیهای شخصیتی نیز میتوانند تغییرات بعدی درآمد را پیشبینی کنند.
افزایش مسئولیتپذیری و ثبات هیجانی با افزایش بعدی درآمد ارتباط داشت. در مقابل، افزایش برونگرایی با کاهش اندک درآمد در دوره بعد همراه بود؛ یافتهای که برخلاف انتظار پژوهشگران بود.
بااینحال، این ارتباط منفی به معنای زیانبار بودن برونگرایی برای موفقیت شغلی نیست. تأثیر این ویژگی احتمالاً به نوع شغل و میزان نیاز آن به تعامل اجتماعی بستگی دارد. همچنین، تغییرات توافقپذیری و گشودگی نسبت به تجربههای جدید، ارتباط ؛معناداری با تغییرات بعدی درآمد نشان ندادند.
بهطور کلی، نتایج با این دیدگاه سازگارند که رابطه میان شخصیت و تجربههای شغلی میتواند دوسویه باشد: ویژگیهای شخصیتی ممکن است بر مسیر شغلی اثر بگذارند و تجربههای کاری نیز با گذشت زمان با تغییرات شخصیتی همراه شوند.
تأثیر درآمد بر شخصیت؛ تغییرات شخصیت چقدر بزرگ هستند؟
با وجود معنادار بودن آماری یافتهها، اندازه اثرها کوچک بود. قویترین ارتباط مشاهدهشده، میان تغییرات درآمد و مسئولیتپذیری قرار داشت و اندازه آن نیز محدود بود.
پژوهشگران دریافتند که ارتباط میان درآمد و ویژگیهای شخصیتی در ابتدا تقویت میشود و سپس بهتدریج کاهش مییابد. برآوردهای مدل نشان میدادند که این ارتباطها تقریباً پس از یک تا یکونیم سال به بیشترین میزان خود میرسند.
سن نیز در برخی از نتایج نقش داشت. برای مثال، افزایش درآمد در کارکنان مسنتر با افزایش بیشتر ثبات هیجانی و گشودگی؛ نسبت به تجربههای جدید همراه بود. تفاوتهای جنسیتی در بیشتر ارتباطهای بررسیشده محدود بود.
تأثیر درآمد بر شخصیت؛ یا افزایش حقوق واقعاً شخصیت را تغییر میدهد؟
نکته مهم در تفسیر این یافتهها آن است که پژوهش بر دادههای مشاهدهای تکیه داشت، نه آزمایشهای کنترلشده. بنابراین، نمیتوان با قطعیت گفت افزایش درآمد مستقیماً باعث تغییر شخصیت میشود. رویدادهای دیگری که همزمان با افزایش حقوق رخ میدهند نیز ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشند.
همچنین، دادهها از ۱۱ مطالعه در کشورهای ثروتمند غربی به دست آمدهاند؛ بنابراین، مشخص نیست که همین الگوها در جوامع دیگر نیز مشاهده شوند. از سوی دیگر، ویژگیهای شخصیتی عمدتاً با پرسشنامههای خودگزارشی سنجیده شده بودند.
در مجموع، این پژوهش درباره تأثیر درآمد بر شخصیت نشان میدهد شخصیت الزاماً در بزرگسالی ثابت نمیماند و تجربههای شغلی و تغییرات درآمد ممکن است با دگرگونیهای کوچک آن همراه باشند. بااینحال، برای درک بهتر این رابطه هنوز به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
