نجات تلسکوپ سوئیفت؛ ناسا چگونه میخواهد این رصدخانه فضایی را از سقوط نجات دهد؟
نجات تلسکوپ سوئیفت به یکی از مهمترین پروژههای فضایی ناسا تبدیل شده است. این سازمان فضایی قصد دارد با استفاده از یک فضاپیمای رباتیک خصوصی، مدار «رصدخانه نیل گرلز سوئیفت» را افزایش دهد و از سقوط آن به جو زمین جلوگیری کند. این مأموریت علاوه بر افزایش عمر علمی این تلسکوپ، نخستین تلاش یک شرکت خصوصی برای گرفتن و جابهجا کردن یک ماهواره دولتی آمریکا در مدار خواهد بود.
چرا تلسکوپ سوئیفت در خطر سقوط قرار گرفته است؟
رصدخانه فضایی Neil Gehrels Swift Observatory در نوامبر سال ۲۰۰۴ با هزینهای حدود ۵۰۰ میلیون دلار به فضا پرتاب شد. این تلسکوپ برای مطالعه انفجارهای پرتو گاما و دیگر پدیدههای پرانرژی کیهان طراحی شده و با وجود بیش از دو دهه فعالیت، همچنان دادههای علمی ارزشمندی تولید میکند.
اما مدار این رصدخانه بهتدریج کاهش یافته است. افزایش فعالیتهای خورشیدی در سالهای اخیر باعث شده مقاومت جو در ارتفاعات پایین مدار زمین بیشتر شود و همین موضوع سرعت کاهش ارتفاع مدار سوئیفت را افزایش داده است.
از آنجا که این تلسکوپ هنگام طراحی برای عملیات تعمیر یا افزایش مدار در نظر گرفته نشده بود و موتورهای لازم برای بالا بردن مدار خود را ندارد، در صورت بیاقدامی، سرانجام وارد جو زمین شده و از بین خواهد رفت.
مأموریت «Swift Boost»؛ راهکاری برای نجات تلسکوپ سوئیفت
برای جلوگیری از این اتفاق، ناسا مأموریتی با نام Swift Boost طراحی کرده است.
در این مأموریت، ماهواره رباتیک LINK که توسط شرکت آمریکایی Katalyst Space Technologies ساخته شده، به مدار زمین فرستاده میشود تا به تلسکوپ سوئیفت نزدیک شده، آن را بگیرد و سپس مدارش را افزایش دهد.
طبق اعلام ناسا، پرتاب این مأموریت که ابتدا برای ۳۰ ژوئن برنامهریزی شده بود، به دلیل شرایط نامساعد جوی به اول ژوئیه موکول شد.
آخرین پرواز موشک تاریخی Pegasus XL
ماهواره LINK با موشک Pegasus XL به فضا فرستاده میشود؛ موشکی که این مأموریت، آخرین پرواز تاریخ آن خواهد بود.
Pegasus XL یکی از معدود موشکهای هوایی جهان است. این موشک ابتدا به هواپیمای L-1011 Stargazer متصل میشود و پس از رسیدن هواپیما به ارتفاع حدود ۱۲ کیلومتری، از آن جدا شده و تنها چند ثانیه بعد موتور خود را روشن میکند.
این موشک سه مرحلهای از سال ۱۹۹۰ تاکنون ۴۵ مأموریت انجام داده و توانایی حمل حدود ۴۵۴ کیلوگرم محموله به مدار پایین زمین را دارد.
ویژگی پرتاب هوایی باعث میشود Pegasus بتواند به مدارهایی دسترسی پیدا کند که دستیابی به آنها از بسیاری از پایگاههای زمینی دشوار است؛ قابلیتی که برای رسیدن به مدار تلسکوپ سوئیفت اهمیت زیادی دارد.
نجات تلسکوپ سوئیفت؛ فضاپیمای LINK چگونه سوئیفت را نجات میدهد؟
پس از قرار گرفتن در مدار، LINK ابتدا آزمایشهای اولیه سامانههای خود را انجام میدهد.
سپس طی دو تا سه هفته، از فاصلهای امن تلسکوپ سوئیفت را زیر نظر میگیرد تا مناسبترین نقطه برای گرفتن آن را شناسایی کند.
این فضاپیما حدود ۱.۵ متر ارتفاع دارد و به سه بازوی رباتیک مجهز است. پس از انتخاب نقطه مناسب، بازوهای رباتیک تلسکوپ ۳.۹ متری سوئیفت را در اختیار میگیرند.
در ادامه، موتورهای یونی LINK بهآرامی روشن میشوند و طی چند ماه، مدار هر دو فضاپیما را به ارتفاع اولیه حدود ۶۰۰ کیلومتر بازمیگردانند.
در صورت موفقیت، عمر عملیاتی سوئیفت چند سال دیگر افزایش خواهد یافت؛ البته تا زمانی که تجهیزات علمی آن همچنان سالم باقی بمانند.
نجات تلسکوپ سوئیفت؛ چرا ناسا به جای ساخت تلسکوپ جدید، سوئیفت را نجات میدهد؟
ناسا میگوید این پروژه تنها برای حفظ یک تلسکوپ قدیمی نیست.
به گفته این سازمان، این مأموریت فرصتی برای نمایش فناوریهای آینده در حوزه سرویسدهی و تعمیر ماهوارهها در مدار است؛ فناوریای که میتواند در سالهای آینده هزینه مأموریتهای فضایی را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
از سوی دیگر، هزینه کل این مأموریت تنها ۳۰ میلیون دلار است؛ رقمی که در مقایسه با ساخت و پرتاب یک رصدخانه فضایی جدید بسیار پایینتر محسوب میشود.
به همین دلیل، ناسا معتقد است افزایش عمر سوئیفت از نظر علمی و اقتصادی، گزینهای منطقیتر از جایگزینی کامل آن است.
نجات تلسکوپ سوئیفت؛ مأموریتی که میتواند آینده صنعت فضایی را تغییر دهد
اگر نجات تلسکوپ سوئیفت با موفقیت انجام شود، برای نخستین بار یک فضاپیمای خصوصی موفق خواهد شد یک ماهواره بدون سرنشین متعلق به دولت آمریکا را در مدار گرفته و جابهجا کند.
این فناوری میتواند در آینده برای افزایش عمر ماهوارهها، تعمیر تجهیزات فضایی و حتی جمعآوری زبالههای فضایی مورد استفاده قرار گیرد.
از این رو، مأموریت Swift Boost تنها یک عملیات نجات نیست، بلکه آزمایشی مهم برای نسل آینده خدمات فضایی به شمار میرود.
