ناسا رسماً وارد فاز نخست پروژه ساخت پایگاه دائمی روی ماه شده؛ پروژهای جاهطلبانه که میتواند آینده اکتشافات فضایی و حتی زندگی انسان در خارج از زمین را متحول کند. این برنامه که بخشی از مأموریتهای آرتمیس محسوب میشود، قرار است در دهه آینده زیرساختهایی را برای حضور بلندمدت انسان در ماه ایجاد کند؛ حضوری که دیگر شبیه سفرهای کوتاه آپولو نخواهد بود، بلکه به سکونت و فعالیت مداوم فضانوردان منتهی میشود.
بر اساس گزارش منتشرشده در ScienceAlert، ناسا اکنون سفارش ساخت فرودگرها، خودروهای ماهنورد و پهپادهای ویژه اکتشاف سطح ماه را به چند شرکت خصوصی آمریکایی داده است. هدف اصلی این تجهیزات، آمادهسازی منطقه قطب جنوبی ماه برای استقرار نخستین زیرساختهای پایگاه قمری است؛ منطقهای که به دلیل احتمال وجود یخ آب، یکی از مهمترین نقاط ماه برای سکونت آینده انسان و ساخت پایگاه دائمی روی ماه؛ به شمار میرود.
در فاز نخست این پروژه که تا سال ۲۰۲۹ ادامه خواهد داشت، ناسا قصد دارد دهها مأموریت رباتیک و آزمایشی انجام دهد. طبق برنامه، حدود ۲۵ مأموریت فضایی و ۲۱ فرود روی سطح ماه انجام میشود تا فناوریهای مورد نیاز برای زندگی در محیط خشن ماه آزمایش شوند. این مرحله بیشتر بر یادگیری، آزمایش و آمادهسازی زیرساختها متمرکز است.
یکی از مهمترین بخشهای این فاز، استفاده از پهپادهای «MoonFall» است؛ پهپادهایی الهامگرفته از هلیکوپتر مریخی Ingenuity که میتوانند در مناطق دشوار و سایهدار ماه پرواز کنند. این پهپادها وظیفه دارند دهانهها و مناطق ناشناخته قطب جنوبی ماه را بررسی کنند؛ مناطقی که احتمال وجود منابع ارزشمندی مانند یخ آب در آنها بالاست. آب میتواند در آینده برای تولید اکسیژن، سوخت و حتی پشتیبانی از سکونت انسان در ماه استفاده شود.
چه شرکتهایی در پروژهی ساخت پایگاه دائمی روی ماه حضور دارند؟
در کنار پهپادها، ناسا از ماهنوردهای پیشرفته نیز استفاده خواهد کرد. این خودروها برای جابهجایی فضانوردان، حمل تجهیزات و انجام عملیات ساختوساز در سطح ماه طراحی شدهاند. شرکتهای خصوصی مانند Blue Origin، Astrolab و Lunar Outpost در توسعه این سامانهها نقش کلیدی دارند. همکاری گسترده ناسا با بخش خصوصی نشان میدهد مدل جدید اکتشافات فضایی، بیش از گذشته بر مشارکت شرکتهای تجاری تکیه دارد.
فاز دوم و سوم پروژهی ساخت پایگاه دائمی روی ماه چه زمانی اجرا خواهد شد؟
طبق نقشه راه ناسا، فاز دوم پروژه بین سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۲ اجرا خواهد شد. در این مرحله، زیرساختهای نیمهدائمی روی ماه ساخته میشود؛ از جمله شبکه تولید برق، سامانههای ارتباطی و ماژولهای اولیه سکونت. ناسا همچنین به دنبال آزمایش فناوریهای انرژی هستهای برای تأمین برق پایگاه در شبهای طولانی ماه است؛ شبهایی که حدود ۱۴ روز زمینی طول میکشند و استفاده از پنلهای خورشیدی را دشوار میکنند.
فاز سوم که از اوایل دهه ۲۰۳۰ آغاز میشود، بلندپروازانهترین بخش پروژه ساخت پایگاه دائمی روی ماه است. در این مرحله، پایگاه ماه به یک مرکز دائمی فعالیت انسانی تبدیل خواهد شد؛ جایی که فضانوردان بتوانند برای مدت طولانی زندگی و کار کنند. ناسا پیشبینی میکند این پایگاه در آینده صدها کیلومتر مربع وسعت داشته باشد و به کمک سامانههای حملونقل، نیروگاهها و زیستگاههای دائمی اداره شود.
هدف ناسا از ساخت پایگاه دائمی روی ماه چیست؟
اما هدف ناسا فقط حضور در ماه نیست. این سازمان تأکید کرده پایگاه قمری سکوی آزمایشی مهمی برای مأموریتهای آینده به مریخ خواهد بود. شرایط دشوار ماه، از جمله تابشهای کیهانی، دمای شدید و فاصله زیاد از زمین، محیط مناسبی برای آزمایش فناوریهای بقا و سکونت فضایی فراهم میکند. به بیان دیگر، ناسا ماه را پلی میان زمین و مریخ میبیند.
البته پروژه ساخت پایگاه دائمی روی ماه، منتقدانی هم دارد. برخی کارشناسان و کاربران شبکههای اجتماعی نسبت به هزینههای سنگین، زمانبندی بلندپروازانه و چالشهای فنی آن تردید دارند. با این حال، بسیاری این برنامه را آغاز عصر تازهای از اکتشافات فضایی میدانند؛ عصری که در آن انسان دیگر فقط مهمان ماه نخواهد بود، بلکه برای ماندن به آنجا میرود.
اگر این برنامه طبق زمانبندی پیش برود، دهه ۲۰۳۰ میتواند آغاز دورهای باشد که انسان برای نخستین بار حضور دائمی در جرمی آسمانی غیر از زمین را تجربه میکند؛ اتفاقی تاریخی که شاید مسیر آینده تمدن بشری را تغییر دهد.
