علاقه به پیاز و سلامت؛ یافتهای جدید از پژوهشهای ژنتیکی
ارتباط میان رژیم غذایی و بیماریها سالهاست که موضوع تحقیقات علمی است، اما یافتن روابط دقیق و قابل اعتماد در این حوزه کار سادهای نیست. اکنون پژوهشگران بینالمللی در مطالعهای تازه به ارتباط جالبی میان علاقه به پیاز و سلامت دست یافتهاند.
نتایج این پژوهش نشان میدهد افرادی که بوی پیاز و طعم آن را دوست دارند، در مقایسه با دیگران احتمال کمتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ یا فشار خون بالا دارند. این مطالعه همچنین رویکرد جدیدی را برای بررسی ارتباط میان غذا و بیماریها معرفی میکند که بر پایه ژنتیک انسان استوار است.
علاقه به پیاز و سلامت؛ نقش ژنها در ترجیحات غذایی
محققان به سرپرستی «دنیل هوانگ»، اپیدمیولوژیست ژنتیک از دانشگاه کوئینزلند استرالیا، دادههای بیش از ۱۶۰ هزار فرد ۳۷ تا ۷۳ ساله را از یک پایگاه داده سلامت در بریتانیا بررسی کردند. این اطلاعات شامل دادههای ژنتیکی و ترجیحات غذایی افراد بود.
در این تحلیل، صدها ارتباط میان ۹۶ ترجیح غذایی مختلف و ژنتیک افراد شناسایی شد. برخی از این ترجیحات به غذاهایی مانند سیر، گریپفروت، پیاز، واسابی، ترب کوهی، باقلا و حتی تمایل به افزودن نمک به غذا مربوط بودند.
پژوهشگران در مجموع ۳۲۵ ژن مرتبط با حس چشایی و بویایی و ۱۴۰ ماده غذایی را بررسی کردند. در میان نتایج، یک ارتباط بیش از همه توجه آنها را جلب کرد: رابطه میان علاقه به پیاز و یک گونه ژنتیکی خاص از ژن گیرنده بویایی OR2T6.
علاقه به پیاز و سلامت؛ ژن OR2T6 چگونه با علاقه به پیاز ارتباط دارد؟
برای اطمینان از نتایج، محققان این ارتباط را در یک پایگاه داده دیگر شامل افراد جوانتر با میانگین سنی حدود ۲۵ سال نیز بررسی کردند. نتایج نشان داد این گونه ژنتیکی میتواند بهعنوان شاخصی برای علاقه به پیاز در گروههای سنی مختلف عمل کند.
اهمیت این موضوع در آن است که ژنها از زمان تولد ثابت هستند و تحت تأثیر تغییرات سبک زندگی یا بیماریها قرار نمیگیرند. به عنوان مثال، ممکن است ابتلا به دیابت باعث تغییر رژیم غذایی فرد شود، اما نمیتواند ژنهای او را تغییر دهد.
به همین دلیل، استفاده از ژنها میتواند راهی مطمئنتر برای بررسی ارتباط میان عادات غذایی و سلامت باشد.
ارتباط علاقه به پیاز با دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا
پس از شناسایی ارتباط ژنتیکی با علاقه به پیاز، پژوهشگران دادههای ژنتیکی دیگری را برای بررسی پیامدهای سلامتی این ژن تحلیل کردند.
نتایج نشان داد افرادی که دارای گونه ژنتیکی مرتبط با علاقه به پیاز هستند، احتمال کمتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا دارند.
این روش پژوهشی که «تصادفیسازی مندلی» (Mendelian Randomization) نام دارد، از ژنهای ثابت بهعنوان نمایندهای برای ویژگیهایی مانند ترجیحات غذایی استفاده میکند. این رویکرد میتواند محدودیتهای پرسشنامههای غذایی را کاهش دهد؛ زیرا اطلاعات مربوط به رژیم غذایی افراد ممکن است در طول زمان تغییر کند یا با خطا همراه باشد.
چرا دانشمندان بر ژنهای چشایی و بویایی تمرکز کردهاند؟
به گفته پژوهشگران، مطالعات مبتنی بر تصادفیسازی مندلی در سالهای اخیر برای بررسی اثرات مصرف قهوه، الکل و شیر نیز مورد استفاده قرار گرفتهاند. با این حال، یافتن نشانگرهای ژنتیکی معتبر برای بسیاری از غذاها دشوار بوده است.
از دید محققان، تمرکز بر ژنهای مرتبط با حس چشایی و بویایی میتواند این مشکل را تا حدی برطرف کند؛ زیرا این ژنها مستقیماً بر ترجیحات غذایی افراد تأثیر میگذارند و میتوانند ارتباط روشنتری میان ژنتیک و انتخاب غذاها ایجاد کنند.
علاقه به پیاز و سلامت؛ آیا خوردن پیاز واقعاً از بیماریها پیشگیری میکند؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه هنوز نمیتواند ثابت کند علاقه به پیاز یا مصرف آن مستقیماً باعث کاهش خطر دیابت و فشار خون میشود.
به گفته آنها، این یافتهها باید در جمعیتهای بزرگتر و متنوعتر تکرار شوند تا بتوان درباره رابطه علت و معلولی یا کاربردهای بالینی آنها اظهار نظر کرد.
با این حال، محققان معتقدند ترکیبات زیستفعال موجود در پیاز میتوانند یکی از موضوعات مهم برای تحقیقات آینده باشند.
جمعبندی
مطالعه جدید نشان میدهد علاقه به پیاز و سلامت ممکن است از طریق عوامل ژنتیکی با یکدیگر مرتبط باشند. پژوهشگران دریافتند افرادی که به بوی و طعم پیاز علاقه دارند، کمتر در معرض دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا قرار میگیرند. اگرچه این نتایج هنوز به معنای اثبات اثر مستقیم پیاز بر سلامت نیست، اما روش جدید مبتنی بر ژنهای چشایی و بویایی میتواند راهی ارزشمند برای درک بهتر نقش رژیم غذایی در بیماریهای مزمن باشد.
