ریزش مو با داروهای GLP-1؛ پژوهش جدید چه نشان میدهد؟
ریزش مو با داروهای GLP-1 موضوع مطالعهای تازه است که توسط پژوهشگران دانشگاه پنسیلوانیا انجام شده و نتایج آن در مجله The BMJ منتشر شده است. داروهای آگونیست گیرنده GLP-1 مانند اوزمپیک (Ozempic) و ویگووی (Wegovy) در سالهای اخیر تحول بزرگی در درمان دیابت نوع ۲ و چاقی ایجاد کردهاند، اما همچنان بررسی عوارض احتمالی آنها ادامه دارد.
در این پژوهش، محققان دریافتند مصرف این داروها با افزایش احتمال ثبت بالینی نوعی ریزش موی غیر اسکاردار (Non-scarring alopecia) همراه است؛ نوعی ریزش مو که برخلاف برخی انواع دیگر، به فولیکول مو آسیب دائمی وارد نمیکند و در بسیاری از موارد امکان رشد مجدد مو وجود دارد.
پژوهشگران تأکید میکنند که این یافته به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست، اما میتواند در تصمیمگیری مشترک پزشک و بیمار هنگام انتخاب درمان نقش مهمی داشته باشد.
ریزش مو با داروهای GLP-1؛ پژوهش چگونه انجام شد؟
برای بررسی ریزش مو با داروهای GLP-1، پژوهشگران سوابق پزشکی هزاران بیمار مبتلا به دیابت نوع ۲ را با یکدیگر مقایسه کردند.
در این مطالعه:
- ۱۲٬۰۰۴ بیمار مصرفکننده داروهای GLP-1 با ۱۵٬۲۲۱ بیمار دریافتکننده مهارکنندههای SGLT-2 مقایسه شدند.
- همچنین ۱۱٬۹۶۴ بیمار مصرفکننده GLP-1 با ۱۱٬۲۳۳ بیمار دریافتکننده مهارکنندههای DPP-4 مورد مقایسه قرار گرفتند.
محققان عواملی مانند سن، جنس، قومیت و بیماریهای زمینهای را نیز در تحلیل آماری در نظر گرفتند تا تأثیر این متغیرها بر نتایج کاهش یابد.
ریزش مو با داروهای GLP-1؛ افزایش خطر ریزش مو در مقایسه با سایر داروهای دیابت
نتایج مطالعه نشان داد افرادی که از داروهای GLP-1 استفاده میکردند، در مقایسه با مصرفکنندگان داروهای SGLT-2، ۳۷ درصد بیشتر در معرض ثبت بالینی ریزش موی غیر اسکاردار قرار داشتند.
همچنین در مقایسه با داروهای DPP-4، خطر ریزش مو در مصرفکنندگان GLP-1 ۶۸ درصد بیشتر گزارش شد.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که خطر مطلق این عارضه پایین است. بر اساس دادههای مطالعه، طی یک سال حدود ۷ نفر از هر هزار نفر مصرفکننده داروهای GLP-1 دچار ریزش مو شدند؛ در حالی که این رقم در مصرفکنندگان داروهای SGLT-2 حدود ۵ نفر از هر هزار نفر و در گروه DPP-4 حدود ۴ نفر از هر هزار نفر بود.
ریزش مو با داروهای GLP-1؛ چرا این داروها ممکن است باعث ریزش مو شوند؟
پژوهش حاضر علت دقیق این ارتباط را مشخص نمیکند، اما پژوهشگران چند توضیح زیستی احتمالی ارائه کردهاند.
یکی از مهمترین فرضیهها این است که کاهش سریع وزن که معمولاً در اثر مصرف داروهای GLP-1 رخ میدهد، خود یکی از عوامل شناختهشده ریزش مو محسوب میشود.
علاوه بر این، کاهش وزن ممکن است با تغییر وضعیت تغذیهای بدن و کمبود برخی مواد معدنی مانند آهن و روی همراه باشد؛ عواملی که میتوانند چرخه طبیعی رشد مو را مختل کنند.
به گفته پژوهشگران، این شرایط میتواند به نوعی ریزش موی موقت به نام تلوژن افلوویوم (Telogen Effluvium) منجر شود که معمولاً از نوع غیر اسکاردار است و در بسیاری از موارد با گذشت زمان قابل برگشت خواهد بود.
داروهای GLP-1 چگونه عمل میکنند؟
داروهای GLP-1 از هورمونی طبیعی به نام گلوکاگون-مانند پپتید-۱ (GLP-1) الگوبرداری شدهاند.
این داروها با فعال کردن گیرندههای GLP-1 در بدن باعث:
- کاهش اشتها
- کند شدن تخلیه معده
- افزایش ترشح انسولین
میشوند و به همین دلیل در کنترل دیابت نوع ۲ و کاهش وزن اثربخشی قابل توجهی دارند.
ریزش مو با داروهای GLP-1؛ فواید و عوارض احتمالی باید در کنار هم سنجیده شوند
نویسندگان مقاله تأکید میکنند که یافتههای این پژوهش نباید باعث نادیده گرفتن مزایای مهم داروهای GLP-1 شود.
مطالعات پیشین این داروها را با کاهش خطر برخی بیماریها، از جمله محافظت احتمالی در برابر زوال عقل و بعضی سرطانها نیز مرتبط دانستهاند.
در مقابل، تحقیقات دیگری احتمال ارتباط این داروها با برخی مشکلات مانند بیماریهای استخوان و مفاصل یا کاهش ناگهانی بینایی را مطرح کردهاند.
به همین دلیل، پزشکان و بیماران باید هنگام انتخاب درمان، فواید و خطرات احتمالی هر دارو را متناسب با شرایط هر فرد ارزیابی کنند.
محدودیتهای مطالعه درباره ریزش مو با داروهای GLP-1
پژوهشگران چند محدودیت مهم را نیز مطرح کردهاند.
اطلاعات مورد استفاده از سوابق پزشکی استخراج شده بود و جزئیاتی مانند شدت ریزش مو، مدت ادامه آن یا بازگشت کامل موها در دسترس نبود.
به همین دلیل هنوز نمیتوان با قطعیت درباره میزان برگشتپذیری این عارضه یا علت دقیق آن اظهار نظر کرد و انجام مطالعات بیشتر ضروری است.
جمعبندی
مطالعه جدید نشان میدهد ریزش مو با داروهای GLP-1 ممکن است نسبت به برخی داروهای دیگر درمان دیابت نوع ۲ بیشتر دیده شود، اما این خطر همچنان پایین است و بیشتر موارد مربوط به ریزش موی غیر اسکاردار بوده که احتمال رشد مجدد مو در آن وجود دارد.
پژوهشگران تأکید میکنند این یافتهها نباید بهتنهایی مبنای قطع درمان قرار گیرد، بلکه میتواند به پزشکان و بیماران کمک کند هنگام انتخاب دارو، درباره فواید و عوارض احتمالی تصمیمی آگاهانهتر بگیرند. همچنین برای روشن شدن ارتباط میان کاهش وزن، داروهای GLP-1 و ریزش مو، انجام پژوهشهای بیشتری لازم است.
