رژیمی شبیه فستینگ و التهاب لثه ؛ چرا پژوهشگران به این موضوع علاقهمند شدهاند؟
سلامت دهان تنها به مسواک زدن و نخ دندان کشیدن محدود نمیشود. هر غذایی که مصرف میکنیم از دهان عبور میکند، اما تأثیر رژیم غذایی فراتر از تماس مستقیم با دندانها و لثه است. مواد موجود در خون میتوانند واکنشهای التهابی سراسر بدن را تغییر دهند و همین موضوع ممکن است بر سلامت لثهها نیز اثر بگذارد.
به همین دلیل، پژوهشگران در سالهای اخیر علاوه بر درمانهای رایج، به نقش سبک زندگی و تغذیه در کنترل بیماریهای لثه توجه بیشتری نشان دادهاند. یکی از روشهایی که مورد بررسی قرار گرفته، رژیمی شبیه فستینگ (Fasting Mimicking Diet یا FMD) است؛ رژیمی که برای چند روز مصرف کالری را بهشدت محدود میکند.
رژیمی شبیه فستینگ و التهاب لثه؛ جزئیات مطالعه ۶ ماهه
در این پژوهش که نتایج آن در Journal of Clinical Periodontology منتشر شده است، ۲۸ فرد مبتلا به پریودنتیت (بیماری پیشرفته لثه) شرکت کردند.
شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند:
- یک گروه رژیمی شبیه فستینگ را دنبال کردند.
- گروه دیگر رژیم غذایی معمول خود را ادامه دادند.
افراد گروه رژیم، طی دو روز نخست هفته روزانه ۱۱۰۰ کالری و در سه روز بعدی ۷۵۰ کالری دریافت کردند. سپس در روزهای ششم و هفتم رژیم غذایی آنها به حالت عادی بازمیگشت. این الگو سه بار طی سه ماه تکرار شد و سپس شرکتکنندگان تا سه ماه دیگر نیز تحت پیگیری و آزمایش قرار گرفتند.
برای مقایسه، پژوهشگران یادآور شدهاند که نیاز روزانه معمول مردان حدود ۲۵۰۰ کالری و زنان حدود ۲۰۰۰ کالری است.
رژیمی شبیه فستینگ و التهاب لثه چه تأثیری داشت؟
پس از پایان شش ماه، افرادی که رژیمی شبیه فستینگ را رعایت کرده بودند، کاهش قابل توجهی در نشانگرهای التهاب خون و همچنین مایع شیار بین دندان و لثه نشان دادند.
یکی از مهمترین یافتهها، کاهش سطح پروتئین واکنشی C (CRP) بود؛ شاخصی که برای ارزیابی التهاب در بدن استفاده میشود. تفاوت میان دو گروه در روزهای ۹۰ و ۱۸۰ مطالعه از نظر آماری معنادار بود.
به گفته پژوهشگران، این نتایج نشان میدهد که تغییرات سبک زندگی، در کنار رعایت بهداشت دهان، میتواند در کاهش التهاب مؤثر باشد.
رژیمی شبیه فستینگ و التهاب لثه؛ آیا این رژیم بیماری لثه را درمان کرد؟
نکته مهم این است که هر دو گروه در ابتدای مطالعه تحت جرمگیری عمیق لثه قرار گرفتند؛ درمانی استاندارد برای پریودنتیت که خود بهطور موقت باعث افزایش التهاب در ناحیه دهان میشود.
نتایج نشان داد اگرچه رژیم تقلیدکننده روزه باعث کاهش التهاب شد، اما سرعت یا میزان بهبود خود بیماری لثه در دو گروه تفاوت محسوسی نداشت. بنابراین این رژیم را نمیتوان جایگزین درمانهای دندانپزشکی دانست، بلکه میتواند بهعنوان یک روش کمکی در کنار درمان استاندارد مطرح باشد.
چرا محدود کردن کالری ممکن است التهاب را کاهش دهد؟
پژوهشگران معتقدند چند مکانیسم میتواند در این اثر نقش داشته باشد.
یکی از این عوامل، کاهش استرس اکسیداتیو در بدن است؛ فرایندی که میتواند به سلولها و DNA آسیب برساند و التهاب را افزایش دهد.
از سوی دیگر، کاهش مصرف غذاهای پرکالری و کربوهیدراتهای تصفیهشده مانند کیک و بیسکویت نیز میتواند به کاهش استرس اکسیداتیو و در نتیجه کاهش التهاب کمک کند.
رژیمی شبیه فستینگ و التهاب لثه؛ محدودیتهای پژوهش
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید کردهاند که این مطالعه در مقیاس کوچک و با تنها ۲۸ شرکتکننده انجام شده است. همچنین یافتهها بیشتر جنبه اکتشافی دارند و هنوز نمیتوان بر اساس آنها درباره اثربخشی بالینی این رژیم نتیجهگیری قطعی کرد.
به گفته محققان، انجام مطالعات بزرگتر و طولانیتر برای بررسی دقیقتر این موضوع ضروری است. همچنین باید راهکارهایی برای افرادی که به دلایل پزشکی، مانند ابتلا به دیابت، امکان محدود کردن کالری را ندارند، بررسی شود.
جمعبندی
نتایج این مطالعه نشان میدهد رژیمی شبیه فستینگ و التهاب لثه میتوانند با یکدیگر مرتبط باشند. این رژیم در کنار درمان استاندارد توانست برخی شاخصهای التهاب را در بدن و دهان کاهش دهد، اما شواهدی مبنی بر بهبود سریعتر یا کاملتر بیماری لثه ارائه نکرد. بنابراین در شرایط فعلی، این روش را باید یک رویکرد مکمل و نیازمند بررسیهای بیشتر دانست، نه جایگزینی برای درمانهای رایج پریودنتیت.
