دست غالب و تمرین؛ چرا یک دست ما ماهرتر از دیگری است؟
دست غالب و تمرین ارتباطی نزدیکتر از آنچه تصور میشد دارند. بسیاری از افراد تصور میکنند راستدستی یا چپدستی به دلیل ساختار ثابت مغز و برتری ذاتی یک نیمکره مغز ایجاد میشود، اما پژوهشی جدید نشان میدهد این تفاوت ممکن است بیشتر حاصل سالها استفاده و تمرین باشد.
مطالعهای که توسط متخصصان علوم اعصاب دانشگاه کالیفرنیا، لسآنجلس (UCLA) و دانشگاه جانز هاپکینز انجام شده، نشان میدهد مهارت بیشتر دست غالب لزوماً به دلیل توانایی ذاتی آن دست نیست، بلکه میتواند نتیجه تمرینهای مداوم برای انجام حرکات دقیق و پیچیده باشد.
دست غالب و تمرین؛ آیا دست غالب از ابتدا در مغز تعیین شده است؟
برای سالها، دانشمندان تصور میکردند که دست غالب انسان به عملکرد متفاوت دو نیمکره مغز مربوط است. بر اساس این دیدگاه، نیمکرهای که کنترل دست غالب را بر عهده دارد، توانایی بیشتری برای انجام حرکات ظریف دارد.
اما پژوهشگران این مطالعه فرضیه دیگری را بررسی کردند: اینکه برتری یک دست ممکن است به دلیل تمرینهای فراوان با ابزارها و انجام فعالیتهایی مانند نوشتن باشد؛ فعالیتهایی که نیازمند کنترل دقیق مسیر حرکت هستند.
مشکل اصلی در بررسی این موضوع این بود که بیشتر افراد از کودکی تقریباً همیشه از دست غالب خود استفاده کردهاند. بنابراین مقایسه واقعی توانایی دو دست دشوار است.
دست غالب و تمرین؛ آزمایش نوشتن با آرنج برای بررسی نقش تمرین
پژوهشگران برای حل این مشکل روش خلاقانهای طراحی کردند. آنها از شرکتکنندگان راستدست خواستند حروف و شکلهایی را نه با دست، بلکه با آرنج خود بنویسند.
در این آزمایش، افراد ابتدا حرف «A» و عدد «۸» را هشت بار با دست غالب و غیرغالب خود نوشتند. سپس همین کار را با آرنج انجام دادند. برای این کار، قلم به شکلی ایمن به آرنج متصل شده بود تا امکان رسم خطوط وجود داشته باشد.
اگر برتری دست غالب واقعاً ناشی از ویژگی ذاتی مغز بود، انتظار میرفت آرنج سمت راست افراد راستدست عملکرد بهتری نسبت به آرنج سمت چپ داشته باشد.
دست غالب و تمرین؛ با حذف تمرین، برتری دست غالب ناپدید شد
نتایج آزمایش شگفتانگیز بود. شرکتکنندگان راستدست در نوشتن با آرنج راست و چپ تقریباً عملکرد مشابهی داشتند و هیچ نشانهای از برتری آرنج سمت راست مشاهده نشد.
پژوهشگران با کمک یک شبکه عصبی که کیفیت شکلهای نوشتهشده را تحلیل میکرد، دریافتند تفاوت معناداری میان دو طرف وجود ندارد.
به گفته آنها، زمانی که افراد مجبور شدند از بخشی از بدن استفاده کنند که هرگز برای چنین کاری تمرین نکرده بود، مزیت دست غالب از بین رفت.
این نتیجه نشان میدهد توانایی بالاتر دست غالب احتمالاً نه به دلیل کنترل بهتر ذاتی مغز، بلکه به دلیل تجربه طولانیمدت در انجام حرکات خاص ایجاد شده است.
دست غالب و تمرین؛ تمرین میتواند توانایی اندامهای دیگر را افزایش دهد
در بخش دیگری از مطالعه، پژوهشگران بررسی کردند که آیا تمرین میتواند عملکرد آرنج را بهتر کند یا خیر.
نیمی از شرکتکنندگان تمرین نوشتن با آرنج دست غالب و نیم دیگر تمرین نوشتن با آرنج دست غیرغالب را انجام دادند. پیش از شروع تمرین، عملکرد هر دو گروه ضعیف بود، اما پس از دوره تمرینی، کیفیت نوشتن هر دو گروه به شکل قابل توجهی بهتر شد.
این بخش از آزمایش نشان داد مشکل اصلی، ناتوانی ذاتی آرنج برای انجام این کار نیست، بلکه نداشتن تجربه و تمرین کافی است.
دست غالب و تمرین؛ ابزارها چگونه باعث شکلگیری دست غالب میشوند؟
پژوهشگران معتقدند بسیاری از فعالیتهایی که باعث تقویت دست غالب میشوند، به استفاده از ابزارها مربوط هستند. وسایلی مانند قلم، راکت تنیس یا ابزارهای دیگر در واقع مانند ادامهای از دست عمل میکنند و نیازمند حرکات دقیق و هماهنگ هستند.
استفاده مکرر از این ابزارها در طول زندگی باعث میشود یک دست در انجام این فعالیتها مهارت بیشتری پیدا کند.
به همین دلیل، تفاوت میان دست راست و چپ ممکن است بیشتر شبیه نتیجه آموزش و تجربه باشد تا یک ویژگی کاملاً از پیش تعیینشده.
یافته جدید درباره علت راستدستی و چپدستی
این پژوهش دیدگاه تازهای درباره مفهوم دست غالب ارائه میدهد. برخلاف تصور رایج، یک دست از ابتدا به دلیل ساختار مغز برتر نیست؛ بلکه استفاده مداوم از آن باعث تقویت مهارتهای حرکتی پیچیده میشود.
البته این مطالعه به معنای رد کامل نقش مغز در تفاوتهای حرکتی نیست، اما نشان میدهد تجربه و تمرین نقش بسیار مهمی در شکلگیری تواناییهای حرکتی انسان دارند.
جمعبندی
مطالعه جدید درباره دست غالب و تمرین نشان میدهد برتری یک دست نسبت به دست دیگر احتمالاً بیشتر نتیجه سالها تمرین و استفاده مداوم است، نه فقط تفاوت ذاتی میان نیمکرههای مغز.
آزمایش نوشتن با آرنج نشان داد وقتی تجربه قبلی حذف میشود، تفاوت میان سمت راست و چپ بدن نیز از بین میرود. این یافته بار دیگر اهمیت یادگیری، تمرین و سازگاری مغز و بدن انسان را نشان میدهد.
منبع
بیشتر بخوانید…
