کاهش اشتها در گرما؛ واکنش طبیعی بدن به دمای بالا
بسیاری از افراد در روزهای بسیار گرم متوجه میشوند که تمایلشان به غذا خوردن کاهش مییابد. در چنین شرایطی، حتی فکر کردن به یک وعده غذایی گرم و سنگین نیز ممکن است چندان خوشایند نباشد. این پدیده که به عنوان کاهش اشتها در گرما شناخته میشود، صرفاً یک تغییر سلیقه موقتی نیست، بلکه نتیجه سازوکارهای طبیعی بدن برای مقابله با افزایش دمای محیط است.
بدن انسان برای عملکرد صحیح اندامها، آنزیمها و واکنشهای شیمیایی به حفظ دمای داخلی حدود ۳۷ درجه سانتیگراد نیاز دارد. این دما توسط بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس کنترل میشود. زمانی که هوا بسیار گرم میشود، بدن مجموعهای از واکنشها را برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دمای داخلی فعال میکند.
کاهش اشتها در گرما؛ چگونه بدن در هوای گرم خود را خنک میکند؟
عوامل مختلفی مانند فعالیت بدنی، عفونتها، هورمونها، مصرف الکل و داروها میتوانند بر دمای بدن اثر بگذارند. با این حال، دمای محیط نیز نقش مهمی در این فرایند دارد.
در روزهای گرم، بدن برای دفع حرارت از چندین مکانیسم استفاده میکند. تعریق یکی از مهمترین این راهکارها است. همچنین موهای سطح پوست به حالت خوابیده درمیآیند تا گرمای کمتری در نزدیکی پوست حفظ شود.
عامل مهم دیگر، تغییر در جریان خون است. هنگام تلاش برای خنک شدن، خون گرم بیشتر به سمت پوست هدایت میشود تا گرما از سطح بدن به محیط منتقل شود. در نتیجه، جریان خون در برخی بخشهای دیگر بدن از جمله دستگاه گوارش کاهش مییابد.
ارتباط دستگاه گوارش با کاهش اشتها در گرما
پس از غذا خوردن، بدن معمولاً مقدار بیشتری خون به دستگاه گوارش میفرستد تا فرایند هضم، جذب و انتقال مواد مغذی بهخوبی انجام شود. اما در هوای گرم، اولویت بدن دفع گرما است، نه افزایش فعالیت گوارشی.
هضم غذا نیز خود فرایندی انرژیبر است. جذب، انتقال و ذخیره مواد مغذی به انرژی نیاز دارند و در نتیجه مقداری گرما تولید میکنند. از آنجا که بدن در شرایط گرم تلاش میکند تولید گرما را به حداقل برساند، فعالیت دستگاه گوارش و جریان خون آن را کاهش میدهد.
همین موضوع یکی از دلایل اصلی کاهش اشتها در روزهای گرم محسوب میشود.
کاهش اشتها در گرما؛ نقش هورمونها در احساس گرسنگی و سیری
اشتها حاصل تعادل میان دو احساس اصلی یعنی گرسنگی و سیری است. این تعادل تا حدی توسط هورمونهایی مانند گرلین، لپتین، PYY و GLP-1 تنظیم میشود.
گرلین باعث افزایش احساس گرسنگی میشود، در حالی که سایر هورمونها پیام سیری را به مغز منتقل میکنند. برخی مطالعات نشان دادهاند قرار گرفتن در معرض گرما ممکن است سطح گرلین را کاهش داده و هورمونهای مرتبط با سیری را افزایش دهد.
با این حال، نتایج تحقیقات در این زمینه کاملاً یکسان نیست و پژوهشگران معتقدند هورمونها تنها بخشی از ماجرا را توضیح میدهند.
تشنگی و گرسنگی؛ دو احساس نزدیک به هم
یکی دیگر از عوامل مؤثر در کاهش اشتها در گرما، ارتباط نزدیک میان احساس تشنگی و گرسنگی است. هر دو این احساسات تحت تأثیر هیپوتالاموس قرار دارند و گاهی ممکن است با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
در هوای گرم، بدن از طریق تعریق آب و برخی مواد معدنی را از دست میدهد. برای جلوگیری از کمآبی، مغز احساس تشنگی را افزایش میدهد تا فرد مایعات بیشتری مصرف کند.
در چنین شرایطی، تأمین آب مورد نیاز بدن در اولویت قرار میگیرد و احساس گرسنگی ممکن است کمتر از حد معمول باشد. از سوی دیگر، نوشیدن حجم زیادی مایعات در مدت کوتاه میتواند احساس نفخ و پری ایجاد کند و تمایل به غذا خوردن را باز هم کاهش دهد.
کاهش اشتها در گرما؛ چرا در گرما مدت بیشتری احساس سیری میکنیم؟
گرمای شدید میتواند تخلیه معده را نیز کندتر کند. این یعنی غذا مدت بیشتری در معده باقی میماند و فرد برای مدت طولانیتری احساس سیری خواهد داشت.
در این وضعیت، دستگاه گوارش پیامهایی به مغز ارسال میکند که نشاندهنده پر بودن معده هستند. همین فرایند میتواند توضیح دهد چرا بسیاری از افراد در روزهای بسیار گرم احساس سنگینی یا پری بیشتری دارند.
کاهش اشتها در گرما؛ در هوای گرم چه غذاهایی مناسبتر هستند؟
پژوهشگران توصیه میکنند در روزهای گرم به جای وعدههای حجیم، از وعدههای کوچکتر و متعدد استفاده شود. غذاهای سبک و خنک که آب زیادی دارند، گزینههای مناسبی هستند.
میوهها، سبزیجات سالادی، شیر و ماست میتوانند هم به تأمین آب بدن کمک کنند و هم مواد مغذی مورد نیاز را فراهم آورند. در مقابل، غذاهای بسیار غنی از پروتئین یا کربوهیدرات معمولاً هنگام هضم گرمای بیشتری تولید میکنند.
البته مصرف پروتئین همچنان اهمیت دارد و بهتر است در چند وعده کوچک طی روز دریافت شود. مغزها، لبنیات، سبزیجات، حبوبات، آووکادو، زیتون و غلات از جمله مواد غذایی پرانرژی و مغذی هستند که در شرایط کاهش اشتها نیز میتوانند به تأمین نیازهای بدن کمک کنند.
جمعبندی
کاهش اشتها در گرما نتیجه سازوکارهای طبیعی بدن برای حفظ دمای داخلی و جلوگیری از افزایش بیش از حد حرارت است. در هوای گرم، بدن جریان خون را به سمت پوست هدایت میکند، فعالیت دستگاه گوارش را کاهش میدهد و اولویت را به تأمین آب و خنکسازی اختصاص میدهد. به همین دلیل بسیاری از افراد در روزهای گرم کمتر احساس گرسنگی میکنند. مصرف آب کافی، غذاهای سبک و سرشار از آب و استفاده از وعدههای کوچکتر میتواند به حفظ سلامت و تأمین انرژی مورد نیاز بدن در فصل گرما کمک کند.
منبع
بیشتر بخوانید…
