داروی ضدویروس سرخک؛ رویکردی تازه برای مهار شیوع بیماری
پژوهشگران دانشگاه ایالتی جورجیا موفق به توسعه یک داروی ضدویروس سرخک خوراکی شدهاند که در یک مدل حیوانی توانسته از انتقال ویروسی شبیه سرخک جلوگیری کند. نتایج این مطالعه نشان میدهد که این داروی آزمایشی نهتنها از انتقال ویروس از طریق تماس مستقیم، بلکه از انتشار آن از راه هوا نیز جلوگیری کرده است. همچنین مصرف دارو اندکی پیش یا بلافاصله پس از مواجهه با ویروس، شدت علائم بیماری و مدت زمان واگیردار بودن حیوانات آلوده را کاهش داده است.
این یافتهها در مجله Nature Microbiology منتشر شده و پژوهشگران معتقدند در صورت اثبات اثربخشی این دارو در انسان، میتوان از آن در کنار واکسیناسیون برای کنترل سریعتر شیوع سرخک استفاده کرد.
داروی ضدویروس سرخک چگونه عمل میکند؟
در این مطالعه، محققان داروی آزمایشی GHP-88310 را بررسی کردند. این ترکیب یک مهارکننده گسترده آنزیم «پلیمراز ویروسی» است؛ آنزیمی که ویروس برای تکثیر خود به آن وابسته است. با مهار این آنزیم، ویروس قادر به تولید نسخههای جدید از خود نخواهد بود و روند گسترش عفونت متوقف میشود.
برای ارزیابی عملکرد دارو، پژوهشگران از ویروس «دیستمپر سگسانان» استفاده کردند؛ ویروسی که در راسوها بیماریای بسیار شبیه به سرخک ایجاد میکند و یکی از بهترین مدلهای آزمایشگاهی برای مطالعه این بیماری به شمار میرود.
داروی ضدویروس سرخک و جلوگیری از انتقال ویروس از طریق تماس و هوا
یکی از مهمترین نتایج این پژوهش، توانایی داروی ضدویروس سرخک در جلوگیری از دو مسیر اصلی انتقال ویروس بود. محققان دارو را کمی قبل یا اندکی پس از تماس حیوانات سالم با ویروس تجویز کردند. نتایج نشان داد که انتقال بیماری هم در شرایط تماس مستقیم و هم در شرایطی که حیوانات تنها هوای مشترک تنفس میکردند، متوقف شد.
علاوه بر این، زمانی که دارو برای حیوانات آلوده استفاده شد، مدت زمانی که آنها قادر به انتقال ویروس بودند نیز کاهش یافت؛ موضوعی که میتواند در کاهش سرعت شیوع بیماری نقش مهمی داشته باشد.
داروی ضدویروس سرخک؛ شبیهسازی شرایط واقعی زندگی
برای نزدیکتر شدن نتایج به شرایط دنیای واقعی، پژوهشگران محیطی طراحی کردند که انتقال ویروس را در دو سناریو شبیهسازی میکرد؛ یکی تماس نزدیک مشابه اعضای یک خانواده و دیگری حضور در یک فضای بسته مانند کلاس درس، جایی که افراد بدون تماس مستقیم در کنار یکدیگر قرار دارند.
به گفته محققان، اگر همین نتایج در انسان نیز تکرار شود، استفاده از این دارو میتواند علاوه بر کاهش مدت بیماری، زمان قرنطینه بیماران را نیز کوتاهتر کند و از پیامدهای اجتماعی و اقتصادی ناشی از شیوع بیماری بکاهد.
نقش داروی ضدویروس سرخک در کنار واکسیناسیون
پژوهشگران تأکید میکنند که این دارو قرار نیست جایگزین واکسن سرخک شود. به گفته ریچارد پلمپر، مدیر مرکز تحقیقات ترجمهای داروهای ضدویروس دانشگاه ایالتی جورجیا، کنترل سریع شیوع سرخک اهمیت زیادی دارد و این داروی جدید میتواند بهعنوان مکمل راهبرد «واکسیناسیون حلقهای» مورد استفاده قرار گیرد.
در این روش، افراد در تماس نزدیک با بیمار واکسینه میشوند تا زنجیره انتقال بیماری هرچه سریعتر قطع شود. وجود یک داروی خوراکی مؤثر در کنار این راهبرد میتواند کنترل شیوع را آسانتر کند.
گام بعدی؛ ورود به کارآزمایی بالینی
نتایج این مطالعه نشان میدهد داروی ضدویروس سرخک GHP-88310 در مدل حیوانی عملکرد امیدوارکنندهای داشته است، اما هنوز برای استفاده در انسان تأیید نشده است. پژوهشگران اعلام کردهاند که اکنون در حال آمادهسازی این دارو برای آغاز کارآزماییهای بالینی هستند تا ایمنی و اثربخشی آن در انسان بررسی شود.
اگر نتایج این مراحل نیز موفقیتآمیز باشد، این داروی خوراکی میتواند در آینده به ابزاری مکمل در کنار واکسیناسیون برای کنترل سریعتر شیوع سرخک و کاهش انتقال بیماری تبدیل شود.
