ترک الکل و تغییرات مغز ارتباط پیچیدهای دارند که دانشمندان هنوز در حال بررسی آن هستند. پژوهشی جدید روی موشها نشان داده است که دوره پرهیز از مصرف الکل میتواند با تغییر فعالیت بخش خاصی از مغز همراه باشد؛ تغییری که پیش از بازگشت رفتارهای شبیه به مصرف اجباری الکل مشاهده شده است.
محققان دریافتند در موشهایی که پس از یک دوره ترک، دوباره تمایل شدید به مصرف الکل نشان دادند، فعالیت ناحیهای از مغز به نام هسته بستر نوار انتهایی مغز (BNST) افزایش یافته بود. این یافته میتواند در آینده به شناسایی افرادی که احتمال بیشتری برای بازگشت به مصرف الکل دارند، کمک کند.
این مطالعه توسط پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه ماساچوست چان انجام شده و نتایج آن در مجله Molecular Psychiatry منتشر شده است.
ترک الکل و تغییرات مغز چگونه با بازگشت به مصرف ارتباط پیدا میکند؟
برای بررسی اثرات ترک الکل بر مغز، پژوهشگران به گروهی از موشها برای مدت طولانی اجازه دادند بهصورت داوطلبانه الکل مصرف کنند. سپس یک دوره اجباری قطع مصرف برای آنها ایجاد شد.
پس از این دوره، برخی از موشها رفتارهایی شبیه مصرف اجباری نشان دادند. آنها حتی زمانی که الکل با مادهای تلخ به نام کینین ترکیب شده بود، همچنان به نوشیدن آن ادامه دادند.
این رفتار نشان میدهد که برخی تغییرات ایجادشده در مغز پس از دوره ترک ممکن است حیوان را نسبت به ادامه مصرف، حتی در شرایط ناخوشایند، آسیبپذیرتر کند.
پژوهشگران همچنین دریافتند این تغییرات قبل از قرار گرفتن دوباره موشها در معرض الکل قابل مشاهده بودند؛ موضوعی که احتمال وجود یک نشانگر عصبی برای پیشبینی خطر بازگشت به مصرف را مطرح میکند.
ترک الکل و تغییرات مغز؛ نقش ناحیه BNST در وابستگی به الکل چیست؟
یکی از بخشهای مهم این تحقیق، بررسی فعالیت ناحیهای کوچک در عمق مغز به نام BNST بود. این قسمت از مغز پیشتر با مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی و اختلال مصرف الکل مرتبط شناخته شده است.
دانشمندان مشاهده کردند وقتی موشهایی که دوره ترک را پشت سر گذاشته بودند دوباره وارد محیطی شدند که پیشتر در آن الکل دریافت میکردند، فعالیت BNST افزایش یافت. این افزایش فعالیت با تلاش آنها برای پیدا کردن الکل، حتی زمانی که فقط آب در دسترس بود، ارتباط داشت.
همچنین موشهایی که پس از ترک، به مصرف الکل بسیار تلخ ادامه دادند، بیش از دو برابر فعالیت بیشتری در این ناحیه مغزی نسبت به سایر موشها داشتند.
این یافته نشان میدهد که تغییرات فعالیت BNST ممکن است بخشی از سازوکار عصبی باشد که برخی افراد را پس از ترک، در برابر بازگشت به مصرف آسیبپذیر میکند.
ترک الکل و تغییرات مغز؛ آیا میتوان خطر بازگشت به مصرف الکل را پیشبینی کرد؟
یکی از چالشهای اصلی درمان اختلال مصرف الکل، پیشبینی افرادی است که پس از ترک ممکن است دوباره به مصرف بازگردند.
اگرچه قطع مصرف الکل معمولاً با بهبود سلامت همراه است، برخی پژوهشگران معتقدند تغییرات ایجادشده در مغز در دوران پرهیز میتواند در بعضی افراد خطر بازگشت را افزایش دهد.
مطالعه جدید نشان میدهد بررسی فعالیت BNST ممکن است در آینده به عنوان یک روش احتمالی برای شناسایی افراد در معرض خطر مورد بررسی قرار گیرد. البته پژوهش حاضر روی موشها انجام شده و هنوز مشخص نیست آیا همین الگو در انسان نیز وجود دارد یا خیر.
پژوهشگران در حال انجام مطالعات بیشتری هستند تا مشخص شود کدام سلولهای عصبی در BNST مسئول این تغییرات هستند و چگونه میتوان از این اطلاعات برای توسعه درمانهای جدید استفاده کرد.
اختلال مصرف الکل؛ یک چالش مهم سلامت عمومی
مصرف نادرست الکل یکی از مشکلات مهم سلامت عمومی در جهان محسوب میشود. این اختلال با پیامدهای مختلف جسمی و روانی همراه است، اما بسیاری از افراد شدت خطرات آن را کمتر از واقعیت ارزیابی میکنند.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در این پژوهش، بخش قابل توجهی از جمعیت آمریکا در طول زندگی خود الکل مصرف میکنند و حدود ۱۰ درصد افراد ممکن است به اختلال مصرف الکل مبتلا شوند.
با وجود وجود درمانهای تأییدشده، تعداد افراد مبتلا همچنان بالاست و پژوهشگران معتقدند شناخت بهتر تغییرات مغزی مرتبط با اعتیاد میتواند به طراحی روشهای مؤثرتر برای درمان و پیشگیری از بازگشت کمک کند.
تحقیقات آینده درباره ترک الکل و تغییرات مغز
دانشمندان هنوز دقیقاً نمیدانند چه عواملی باعث افزایش فعالیت BNST پس از ترک الکل میشود و کدام گروه از سلولهای عصبی در این فرآیند نقش اصلی دارند.
فناوریهای جدید علوم اعصاب به پژوهشگران اجازه میدهد فعالیت نورونهای خاصی را در مغز موشها بررسی و کنترل کنند. این روشها میتوانند به درک بهتر ارتباط میان تغییرات مغزی و رفتارهای مرتبط با مصرف الکل کمک کنند.
اگر مطالعات آینده درباره ترک الکل و تغییرات مغز، نشان دهند که تغییرات مشابهی در مغز انسان نیز رخ میدهد، ممکن است فعالیت BNST به یکی از ابزارهای احتمالی برای ارزیابی خطر بازگشت به مصرف در افراد در حال ترک تبدیل شود.
