ایمپلنت درمانی جتلگ و تنظیم سریعتر ساعت زیستی بدن
اختلال در ساعت زیستی بدن پس از سفرهای طولانی، تغییر منطقه زمانی یا کار در شیفتهای متغیر میتواند خواب، متابولیسم و سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. اکنون پژوهشگران با توسعه یک ایمپلنت درمانی جتلگ مبتنی بر سلولهای مهندسیشده، راهکاری آزمایشی برای کمک به بدن در سازگاری سریعتر با تغییرات زمانی ارائه کردهاند. این فناوری در آزمایشهای انجامشده روی موشها و نخستیهای غیرانسانی توانست روند هماهنگ شدن دوباره ریتم شبانهروزی بدن را سرعت ببخشد.
این مطالعه توسط پژوهشگران دانشگاه رایس و دانشگاه نورثوسترن انجام شده و نتایج آن در مجله علمی Advanced Science منتشر شده است. پژوهشگران نشان دادند که سلولهای تولیدکننده هورمون لپتین میتوانند بهصورت موقت سیگنالهایی به بدن ارسال کنند که به تنظیم دوباره ساعت داخلی کمک میکند.
ایمپلنت درمانی جتلگ؛ ساعت زیستی بدن چگونه تحت تأثیر جتلگ قرار میگیرد؟
بدن انسان دارای یک سیستم زمانبندی داخلی به نام ریتم شبانهروزی یا ساعت زیستی است که چرخه خواب و بیداری، دمای بدن، فعالیت هورمونی و بسیاری از فرایندهای متابولیکی را تنظیم میکند. این سیستم عمدتاً با دریافت نور و تاریکی محیط هماهنگ میشود.
زمانی که فرد چندین منطقه زمانی را در مدت کوتاه طی میکند، ساعت داخلی بدن هنوز با برنامه قبلی هماهنگ است. نتیجه این ناهماهنگی میتواند خستگی، بیخوابی، کاهش تمرکز و تغییرات متابولیکی باشد. کارگران شیفتی، خلبانان، نیروهای نظامی و مسافران بینالمللی از جمله افرادی هستند که بیشتر با این مشکل مواجه میشوند.
ایمپلنت درمانی جتلگ چگونه عمل میکند؟
در این پژوهش، دانشمندان از سلولهای انسانی اصلاحشده استفاده کردند که توانایی تولید مداوم هورمون لپتین را داشتند. لپتین هورمونی است که نقش شناختهشدهای در تنظیم اشتها و سوختوساز بدن دارد، اما پژوهش جدید نشان میدهد که این هورمون ممکن است در تنظیم ریتمهای شبانهروزی نیز نقش داشته باشد.
برای محافظت از این سلولها، پژوهشگران آنها را داخل ذرات بسیار کوچک ساختهشده از مادهای به نام آلژینات قرار دادند. این پوشش باعث میشود سیستم ایمنی بدن سلولها را از بین نبرد، اما در عین حال اجازه میدهد لپتین تولیدشده وارد جریان خون شود.
پس از تزریق زیرپوستی، این سلولها برای چند روز فعال میمانند، سطح لپتین را افزایش میدهند و سپس بهطور طبیعی فعالیتشان کاهش پیدا میکند. به گفته محققان، هدف این روش ایجاد تغییر دائمی در ساعت زیستی نیست، بلکه ارائه یک حمایت کوتاهمدت هنگام مواجهه بدن با تغییرات شدید برنامه زمانی است.
ایمپلنت درمانی جتلگ؛ آزمایش ایمپلنت لپتین روی حیوانات چه نتایجی داشت؟
در آزمایشهای انجامشده روی موشها، حیواناتی که این سلولهای تولیدکننده لپتین را دریافت کرده بودند، سریعتر از گروه کنترل با تغییر چرخه نور و تاریکی سازگار شدند.
برای مثال، زمانی که برنامه زمانی محیط چهار ساعت به تأخیر افتاد، موشهای دریافتکننده درمان حدود ۵۰ درصد سریعتر با شرایط جدید هماهنگ شدند.
پژوهشگران سپس این فناوری را روی میمونهای ماکاک سینومولگوس آزمایش کردند؛ حیوانی که الگوی خواب و بیداری آن شباهت بیشتری به انسان دارد. نتایج نشان داد این درمان پس از تغییر ششساعته برنامه زمانی، زمان سازگاری بدن را حدود یک روز کاهش داد.
آیا فناوری ایمپلنت درمانی جتلگ بر کیفیت خواب تأثیر منفی دارد؟
یکی از نگرانیهای پژوهشگران این بود که تغییر سریع ساعت زیستی ممکن است باعث اختلال در خواب شود. با این حال، بررسیها روی نخستیهای غیرانسانی نشان داد که درمان باعث کاهش مدت خواب کلی، خواب REM یا خواب غیرREM نشد.
در برخی تغییرات زمانی، حتی افزایش فعالیت خواب موج آهسته مشاهده شد؛ مرحلهای از خواب که با ترمیم بدن و کیفیت بهتر خواب ارتباط دارد.
همچنین بررسیهای پزشکی روی حیوانات نشان داد که این روش نشانهای از مسمومیت قابل توجه ایجاد نکرده است. حیواناتی که طی یک سال چندین دوز از این درمان دریافت کردند نیز عوارض بلندمدتی نشان ندادند.
آینده ایمپلنت درمانی جتلگ در پزشکی
پژوهشگران معتقدند این فناوری میتواند در آینده برای افرادی که دائماً با تغییر ساعت زیستی مواجه هستند، کاربرد داشته باشد. مسافرتهای بینالمللی، کارهای شیفتی، عملیات نظامی و شرایطی که نیاز به سازگاری سریع بدن با برنامههای جدید دارند، از جمله کاربردهای احتمالی این روش هستند.
با این حال، این فناوری هنوز در مرحله تحقیقات پیشبالینی قرار دارد و برای بررسی ایمنی و اثربخشی در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است.
دانشمندان همچنین قصد دارند در آینده بررسی کنند که لپتین دقیقاً چگونه بر تنظیم ساعت زیستی اثر میگذارد و نسخههای پیشرفتهتری از این سامانه تولید کنند که امکان کنترل دقیقتر یا استفاده تکرارشونده را داشته باشد.
