انگل توکسوپلاسما گوندی؛ عفونتی شایع اما کمتر شناختهشده
انگل توکسوپلاسما گوندی (Toxoplasma gondii) یکی از شایعترین انگلهای انسانی در جهان است و برآوردها نشان میدهد حدود یکسوم جمعیت جهان به آن آلوده هستند. با این حال، پژوهشگران هشدار میدهند آگاهی عمومی درباره خطرات این انگل بسیار پایین است و همین موضوع میتواند سلامت میلیونها نفر را تهدید کند.
اگرچه بیشتر افراد سالم پس از ابتلا به توکسوپلاسموز علائمی نشان نمیدهند، اما این عفونت در برخی افراد میتواند به مشکلات جدی چشمی، آسیب شبکیه و حتی از دست دادن بینایی منجر شود. پژوهشگران تأکید میکنند که توکسوپلاسموز چشمی در حال حاضر شایعترین عفونت داخل چشم در جهان به شمار میرود.
انگل توکسوپلاسما گوندی؛ درخواست برای قرار گرفتن در فهرست بیماریهای گرمسیری نادیدهگرفتهشده
در مقالهای که بهصورت دیدگاه علمی منتشر شده است، پژوهشگران استدلال میکنند که توکسوپلاسموز تمام معیارهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای قرار گرفتن در فهرست «بیماریهای گرمسیری نادیدهگرفتهشده» (NTD) را دارد.
به گفته آنان، اگر این بیماری در این فهرست قرار گیرد، امکان جذب بودجه بیشتر، اجرای برنامههای پیشگیری و توسعه خدمات درمانی فراهم خواهد شد.
«جاستین اسمیت»، چشمپزشک و پژوهشگر علوم بینایی از دانشگاه فلایندرز استرالیا، میگوید توکسوپلاسموز یکی از مهمترین عوامل عفونت چشمی و کاهش بینایی در جهان است، اما با وجود این اهمیت، سهم اندکی در برنامههای سلامت جهانی دارد. به گفته او، به رسمیت شناختن این بیماری از سوی سازمان جهانی بهداشت میتواند پیشرفت چشمگیری در پیشگیری و مدیریت آن ایجاد کند.
انگل توکسوپلاسما گوندی چگونه به انسان منتقل میشود؟
پژوهشگران توضیح میدهند که انگل توکسوپلاسما گوندی معمولاً از دو مسیر اصلی به انسان منتقل میشود؛ مصرف گوشت نیمپز یا نپخته آلوده به انگل و ورود تخمهای انگل از طریق مدفوع گربه به بدن، برای مثال هنگام تمیز کردن ظرف خاک گربه یا تماس با محیط آلوده.
این انگل همچنین میتواند از مادرانی که در دوران بارداری برای نخستین بار آلوده میشوند، از طریق جفت به جنین منتقل شود. چنین انتقالی علاوه بر ایجاد مشکلات جدی سلامت برای نوزاد، در برخی موارد میتواند به سقط جنین نیز منجر شود.
انگل توکسوپلاسما گوندی؛ چرا این بیماری باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد؟
«ژوائو فورتادو»، چشمپزشک دانشگاه سائوپائولو برزیل، تأکید میکند که برخلاف تصور برخی افراد، ابتلا به توکسوپلاسموز اجتنابناپذیر نیست. به گفته او، مسیرهای انتقال این انگل بهخوبی شناخته شدهاند و بنابراین میتوان با اقدامات مناسب از ابتلا پیشگیری یا آن را کنترل کرد.
پژوهشگران در این مقاله نشان دادهاند که توکسوپلاسموز هر چهار معیار لازم برای قرار گرفتن در فهرست بیماریهای گرمسیری نادیدهگرفتهشده را دارد. این بیماری در مناطق فقیر بیشتر دیده میشود، در کشورهای گرمسیری و نیمهگرمسیری شیوع بالایی دارد، قابل پیشگیری و کنترل است و در عین حال در سیاستگذاریها و پژوهشهای علمی کمتر از بیماریهای مشابه مورد توجه قرار گرفته است.
کمبود بودجه، مانعی برای شناخت بهتر بیماری
به گفته پژوهشگران، هنوز شکافهای مهمی در شناخت این عفونت وجود دارد. تاکنون واکسنی برای پیشگیری از انگل توکسوپلاسما گوندی در دسترس نیست و پروتکل درمانی استانداردی نیز برای همه بیماران تدوین نشده است. این موارد نشان میدهد سرمایهگذاری پژوهشی در این حوزه کافی نبوده است.
همچنین هنوز ابعاد واقعی تأثیر این انگل بر سلامت جهانی بهطور کامل مشخص نیست. با این حال، برآورد میشود سالانه حدود ۱۹۰ هزار نوزاد با توکسوپلاسموز مادرزادی متولد شوند.
پژوهشگران همچنین اشاره میکنند که شدیدترین پیامدهای بیماری معمولاً در جوامعی رخ میدهد که دسترسی کمتری به خدمات درمانی، آب سالم و امکانات بهداشتی دارند.
انگل توکسوپلاسما گوندی؛ راهکارهای پیشنهادی برای کاهش خطر
به گفته پژوهشگران، بخش قابل توجهی از بار این بیماری با اقدامات ساده بهداشت عمومی قابل کاهش است. بهبود ایمنی مواد غذایی، دسترسی به آب سالم، ارتقای بهداشت محیط و افزایش مراقبتهای دوران بارداری از جمله مهمترین راهکارهایی هستند که میتوانند خطر ابتلا و عوارض بیماری را کاهش دهند.
آنها همچنین پیشنهاد میکنند غربالگری، تشخیص و درمان توکسوپلاسموز مادرزادی و نوع چشمی بیماری تقویت شود، توسعه داروهای جدید و خدمات توانبخشی مورد حمایت قرار گیرد و آموزش عمومی درباره راههای انتقال بیماری افزایش یابد. علاوه بر این، پزشکان، چشمپزشکان و دامپزشکان نیز باید آموزش و امکانات بیشتری برای مقابله با این عفونت در اختیار داشته باشند.
به باور پژوهشگران، قرار گرفتن توکسوپلاسموز در فهرست بیماریهای گرمسیری نادیدهگرفتهشده سازمان جهانی بهداشت، میتواند منابع مالی لازم برای اجرای این برنامهها را فراهم کند و به کشورها کمک کند تا پیشگیری از این بیماری را در برنامههای سلامت مادر و کودک، ایمنی مواد غذایی و مراقبتهای اولیه سلامت ادغام کنند.
