کشف آنزیم جدید با هوش مصنوعی؛ کلود یک سیستم زیستی شبیه CRISPR را پیدا کرد
کشف آنزیم جدید با هوش مصنوعی یکی از نمونههای تازه همکاری میان هوش مصنوعی و زیستشناسی است. شرکت Anthropic اعلام کرده است که مدل هوش مصنوعی کلود (Claude) توانسته در میان حجم عظیمی از دادههای DNA، یک سیستم آنزیمی ناشناخته را شناسایی کند که برخی ویژگیهای آن شباهتهایی با سیستم ویرایش ژن CRISPR دارد.
این سیستم جدید که توسط پژوهشگران Array-associated Reverse Transcriptases (ART) نامگذاری شده، هنوز بهطور کامل شناخته نشده است، اما ویژگیهای آن نشان میدهد ممکن است مانند برخی سیستمهای زیستی دیگر، قابلیتهای برنامهپذیر در ارتباط با DNA داشته باشد.
نقش هوش مصنوعی در کشف آنزیمهای ناشناخته
بسیاری از پیشرفتهای مهم در زیستشناسی زمانی آغاز شدند که دانشمندان الگوهای غیرمعمولی را در میان میلیونها مولکول طبیعی پیدا کردند. برای مثال، آنزیمهای محدودکننده که توانایی بریدن DNA را دارند، ابتدا در سیستم دفاعی باکتریها علیه ویروسها شناسایی شدند و بعدها به ابزارهای مهم مهندسی ژنتیک تبدیل شدند.
همچنین آنزیم Taq polymerase که از یک باکتری در چشمههای آب گرم کشف شد، پایه فناوری PCR شد؛ روشی که امروزه در بسیاری از آزمایشهای تشخیصی استفاده میشود.
سیستم CRISPR نیز ابتدا بهعنوان یک الگوی تکراری غیرمعمول در DNA برخی باکتریها شناخته شد و بعدها به یکی از مهمترین ابزارهای ویرایش ژن تبدیل شد.
پژوهشگران Anthropic بررسی کردند که آیا مدلهای هوش مصنوعی میتوانند چنین الگوهای ناشناختهای را در دادههای زیستی پیدا کرده و روند کشفهای علمی را سرعت ببخشند.
کشف آنزیم جدید با هوش مصنوعی چگونه انجام شد؟
تیم پژوهشی Anthropic در بهار ۲۰۲۶ یک گروه تحقیقاتی زیستشناسی تشکیل داد تا توانایی هوش مصنوعی را در تحلیل دادههای ژنتیکی بررسی کند.
در این پروژه، پژوهشگران به کلود یک دستور کلی دادند: جستوجو در پایگاههای عظیم توالیهای DNA برای یافتن نمونههای جالب از خانوادهای از آنزیمها به نام Reverse Transcriptase (RT).
این آنزیمها توانایی تبدیل RNA به DNA را دارند و در بسیاری از موجودات، از جمله برخی باکتریها، نقشهای مهمی ایفا میکنند.
در این فرآیند، حدود ۹۵۰ عامل هوش مصنوعی طی ۲۱ ساعت، نزدیک به ۲۱۰ میلیون توکن داده را بررسی کردند. کلود بیش از ۲۰۰ هزار نمونه از آنزیمهای RT را جمعآوری کرد، حدود ۳۵۰۰ سیستم احتمالی جدید را شناسایی کرد و در نهایت ۲۰ گزینه مهمتر را برای بررسی دقیقتر پیشنهاد داد.
یکی از این بررسیها به شناسایی الگویی غیرمعمول در DNA منجر شد؛ الگویی شامل توالیهای تکراری که در کنار یک ژن مربوط به آنزیم RT قرار داشت.
کشف آنزیم جدید با هوش مصنوعی؛ سیستم ART چه ویژگیهایی دارد؟
سیستمی که کلود شناسایی کرد در بیشتر موارد در باکتریوفاژها (ویروسهایی که باکتریها را آلوده میکنند) دیده میشود.
این سیستم سه بخش اصلی دارد:
- یک آنزیم Reverse Transcriptase
- یک ژن همراه با عملکرد ناشناخته
- مجموعهای طولانی از توالیهای تکراری DNA با فاصلههای منظم
ساختار این توالیهای تکراری شباهتی به آرایههای CRISPR دارد. در سیستم CRISPR، این تکرارها به تولید RNAهایی کمک میکنند که باعث هدفگیری دقیق DNA میشوند.
آزمایشهای اولیه نشان دادهاند که آرایه ART نیز میتواند به شکل مجموعهای از RNAهای کوتاه بیان شود؛ موضوعی که احتمال وجود یک سازوکار مشابه را مطرح میکند، اما عملکرد دقیق آن هنوز مشخص نیست.
کشف آنزیم جدید با هوش مصنوعی؛ آیا هوش مصنوعی جایگزین دانشمندان خواهد شد؟
پژوهشگران Anthropic تأکید میکنند که این فرآیند همچنان به همکاری انسان و هوش مصنوعی وابسته است. کلود توانست دادههای عظیم ژنتیکی را بررسی، الگوهای احتمالی را پیشنهاد و گزارشهای تحلیلی تولید کند، اما آزمایشهای زیستی و تأیید نتایج در آزمایشگاه توسط دانشمندان انجام شد.
به گفته این تیم، یکی از مزیتهای هوش مصنوعی در زیستشناسی، توانایی تولید تعداد زیادی فرضیه در زمان کوتاه است؛ فرضیههایی که سپس توسط پژوهشگران بررسی و آزمایش میشوند.
آینده کشفهای زیستی با هوش مصنوعی
کشف آنزیم جدید با هوش مصنوعی نشان میدهد مدلهای هوشمند میتوانند به ابزارهایی برای شناسایی الگوهای پنهان در دادههای زیستی تبدیل شوند.
با این حال، دانشمندان هنوز در مراحل ابتدایی شناخت سیستم ART هستند و مشخص نیست این آنزیم چه کاربردهای عملی خواهد داشت. پژوهشهای آینده باید عملکرد دقیق آن را مشخص کنند و بررسی کنند آیا این سیستم میتواند مانند CRISPR به ابزاری کاربردی در زیستفناوری تبدیل شود یا خیر.
این پژوهش نمونهای از مسیر جدیدی در علم است که در آن هوش مصنوعی میتواند در کنار دانشمندان، به یافتن ناشناختههای دنیای زیستشناسی کمک کند.
