چرا برخی افراد بیشتر طعمه پشهها میشوند؟ پاسخ در شیمی بدن نهفته است
بسیاری از افراد تجربه کردهاند که در یک جمع، پشهها مدام سراغ آنها میروند، در حالی که افراد دیگر تقریباً نیشی دریافت نمیکنند. اکنون دانشمندان در حال کشف راز این تفاوت هستند و میگویند ترکیب شیمیایی بدن انسان عامل اصلی این پدیده است.
به گفته پژوهشگران، پشهها به برخی افراد بیشتر از دیگران جذب میشوند، اما این جذابیت دائمی نیست و ممکن است در زمانهای مختلف تغییر کند. بدن انسان سیگنالهای متعددی تولید میکند که پشهها از آنها برای یافتن میزبان خود استفاده میکنند.
چرا برخی افراد بیشتر طعمه پشهها میشوند؟ نقش دیاکسید کربن و بوی بدن
دانشمندان میگویند اولین سیگنالی که پشهها از فاصله چند ده متری تشخیص میدهند، دیاکسید کربنی است که هنگام بازدم از ریههای ما خارج میشود. این گاز در واقع به پشهها اعلام میکند که یک میزبان زنده در نزدیکی آنها وجود دارد.
زمانی که پشهها به فاصله حدود ۱۰ متری انسان میرسند، عامل دیگری وارد عمل میشود؛ بوی بدن. ترکیب بوهای تولیدشده توسط پوست و میکروبهای طبیعی ساکن روی آن، میتواند برخی افراد را به گزینهای جذابتر برای پشهها تبدیل کند.
هرچه پشهها به انسان نزدیکتر شوند، عواملی مانند گرمای بدن و رطوبت پوست نیز در انتخاب نهایی آنها نقش بیشتری پیدا میکند.
بوی خاص پوست؛ راز اصلی جذابیت برای پشهها
پژوهشها نشان میدهد بدن انسان بین ۳۰۰ تا هزار ترکیب بودار مختلف آزاد میکند. با این حال، دانشمندان هنوز در ابتدای مسیر شناسایی موادی هستند که بیشترین نقش را در جذب پشهها دارند.
در یک مطالعه آزمایشگاهی روی ۴۲ زن، پژوهشگران پشههای گونه «آئدس اجیپتی» را که ناقل بیماریهایی مانند تب زرد و تب دنگی هستند، در معرض بوهای بدن داوطلبان قرار دادند.
نتایج نشان داد زنانی که بیشتر مورد توجه پشهها قرار میگرفتند، از جمله برخی زنان باردار در سهماهه دوم بارداری، مقدار بیشتری از ترکیبی به نام «۱-اوکتن-۳-اُل» یا «الکل قارچی» تولید میکردند. این ماده از تجزیه چربی طبیعی پوست به نام سبوم به وجود میآید.
نکته جالب این بود که حتی افزایش اندک این ترکیب شیمیایی نیز میتوانست میزان جذابیت فرد برای پشهها را بهطور محسوسی افزایش دهد.
آیا گروه خونی باعث جذب پشهها میشود؟
یکی از رایجترین باورها این است که پشهها افراد دارای گروه خونی خاص را بیشتر نیش میزنند. اما پژوهشگران میگویند شواهد علمی کافی برای تأیید این ادعا وجود ندارد.
به گفته متخصصان، مطالعات انجامشده در این زمینه محدود بوده و تعداد شرکتکنندگان آنها اندک است. همچنین هیچ مدرک علمی معتبری نشان نمیدهد که رنگ پوست، رنگ مو یا رنگ چشم در جذب پشهها نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
بنابراین، برخلاف باور عمومی، بوی بدن و ترکیبات شیمیایی پوست اهمیت بسیار بیشتری نسبت به گروه خونی دارند.
چرا برخی افراد بیشتر طعمه پشهها میشوند؟ تأثیر مصرف نوشیدنیهای الکلی
پژوهشهای مختلف نشان دادهاند که نوشیدن آبجو میتواند جذابیت افراد برای پشهها را افزایش دهد. مصرف الکل باعث افزایش دمای بدن، تغییر بوی پوست و افزایش میزان دیاکسید کربن بازدم میشود؛ عواملی که همگی برای پشهها جذاب هستند.
در مطالعهای در بورکینافاسو، داوطلبان پس از نوشیدن آبجو و سپس آب در روزهای دیگر مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد پشههای ناقل مالاریا بیشتر به بوی افرادی جذب میشوند که آبجو مصرف کردهاند.
همچنین مطالعهای در هلند روی ۴۶۵ داوطلب نشان داد افرادی که طی ۲۴ ساعت گذشته آبجو نوشیده بودند، حدود ۱٫۳۵ برابر بیشتر از دیگران برای پشهها جذاب بودند.
چگونه از نیش پشهها جلوگیری کنیم؟
با گسترش زیستگاه پشهها در اثر تغییرات اقلیمی و افزایش خطر انتقال بیماریها، شناخت عوامل جذبکننده این حشرات اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
پژوهشگران توصیه میکنند برای کاهش خطر نیش پشهها از لباسهای گشاد و پوشیده استفاده شود، زیر پشهبند خوابیده شود و از مواد دافع حشرات کمک گرفته شود. همچنین مصرف وعدههای غذایی سبکتر و کاهش مصرف نوشیدنیهای الکلی میتواند احتمال جذب پشهها را کمتر کند.
نتایج این مطالعات نشان میدهد پاسخ پرسش «چرا برخی افراد بیشتر طعمه پشهها میشوند» در تفاوتهای ظریف شیمی بدن انسان نهفته است؛ تفاوتهایی که حتی مقدار بسیار اندکی از یک ترکیب شیمیایی میتواند آنها را به هدفی جذابتر برای این حشرات تبدیل کند.
