موسیقی و کاهش درد؛ تأثیر آهنگهای موردعلاقه بر تجربه پزشکی
گوش دادن به موسیقی و کاهش درد ممکن است ارتباطی فراتر از سرگرمی داشته باشد. پژوهشی جدید نشان میدهد پخش موسیقی موردعلاقه بیماران هنگام وارد کردن سوزن برای قرار دادن کانولای وریدی، میتواند درد ناشی از این اقدام پزشکی را کاهش دهد. در این مطالعه، موسیقی دلخواه بیماران تأثیر مؤثرتری از موسیقی آرامشبخش داشت و در مقایسه با شرایط بدون موسیقی نیز با کاهش بیشتری در احساس درد همراه بود. این یافته نشان میدهد که انتخاب موسیقی متناسب با سلیقه فرد میتواند به بهبود تجربه برخی اقدامات پزشکی کمک کند.
این پژوهش را محققان بیمارستان دانشگاهی زوریخ انجام دادند و نتایج آن در مجله Frontiers in Pain Research منتشر شد. هدف پژوهش، مقایسه تأثیر انواع مختلف موسیقی بر درد کوتاهمدت بیماران هنگام انجام یک اقدام پزشکی معمول بود.
پژوهش درباره موسیقی و کاهش درد چگونه انجام شد؟
در این مطالعه، ۲۰۴ بیمار شرکت کردند که قرار بود برای انجام تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) غیراضطراری از مغز، ستون فقرات یا ناحیه سر و گردن آماده شوند. برای انجام این تصویربرداریها، به برخی از بیماران ماده حاجب تزریق میشد که ورود آن به جریان خون به قرار دادن یک کانولا در رگ نیاز داشت. وارد کردن این وسیله با سوزن میتواند دردناک باشد، هرچند معمولاً اقدامی کوتاهمدت محسوب میشود.
پژوهشگران شرکتکنندگان را به چهار گروه تقسیم کردند. یک گروه هنگام انجام این فرایند موسیقی گوش نمیدادند. گروه دوم موسیقی موردعلاقه خود را انتخاب میکردند، گروه سوم به موسیقی طراحیشده برای آرامش گوش میدادند و گروه چهارم قطعهای از موتسارت با نام Sonata KV448 را میشنیدند؛ اثری که در برخی پژوهشها، ویژگیهای درمانی احتمالی آن بررسی شده است.
پیش از انجام اقدام پزشکی، از بیماران خواسته شد میزان درد خود را با استفاده از یک مقیاس دیداری از یک تا ۱۰ مشخص کنند؛ عدد یک به معنای نبود درد و عدد ۱۰ نشاندهنده شدیدترین درد قابل تصور بود. سپس میزان درد در زمان وارد کردن کانولا و دو بار پس از آن، یعنی ۳۰ ثانیه و دو دقیقه بعد، ارزیابی شد.
موسیقی و کاهش درد؛ کدام نوع موسیقی تأثیر بیشتری بر کاهش درد داشت؟
نتایج نشان داد که از میان چهار وضعیت بررسیشده، موسیقی موردعلاقه بیماران و قطعه موتسارت با کاهش درد همراه بودند؛ البته تأثیر این دو یکسان نبود.
موسیقی دلخواه مؤثرترین نتیجه را نشان داد. بیمارانی که به آهنگ انتخابی خود گوش میدادند، هم ۳۰ ثانیه و هم دو دقیقه پس از وارد کردن کانولا، درد کمتری گزارش کردند. این اثر در افرادی که پیش از شروع فرایند نیز درد داشتند و کسانی که در ابتدا دردی احساس نمیکردند، مشاهده شد.
در مقابل، تأثیر قطعه موتسارت محدودتر بود. این موسیقی در بیمارانی که پیش از وارد کردن کانولا درد داشتند، با کاهش معنادار درد همراه شد؛ اما چنین اثری در کل شرکتکنندگان مشاهده نشد. در گروهی که به موسیقی آرامشبخش گوش میدادند نیز کاهش معناداری در درد گزارش نشد. گروهی که موسیقی نشنیده بودند، تغییر مشابهی را تجربه نکردند.
این نتایج نشان میدهد که برای استفاده از موسیقی در موقعیتهای پزشکی، صرفاً آرام یا ملایم بودن آهنگ لزوماً به معنای تأثیرگذاری بیشتر آن نیست و ترجیح شخصی بیمار نیز ممکن است اهمیت داشته باشد.
چرا موسیقی موردعلاقه ممکن است درد را کاهش دهد؟
پژوهش حاضر بهطور مستقیم سازوکارهای عصبی یا روانشناختی اثر موسیقی را بررسی نکرد؛ بنابراین، هنوز نمیتوان با اطمینان توضیح داد که چرا موسیقی موردعلاقه در این آزمایش عملکرد بهتری داشت.
بااینحال، نویسندگان پژوهش احتمال میدهند ویژگیهای موسیقی آرامشبخش در نتیجه مشاهدهشده نقش داشته باشند. این نوع موسیقی معمولاً سرعت آهسته، صدای کم و تغییرات محدودی دارد. به گفته محققان، ممکن است چنین ویژگیهایی باعث شوند بیماران کمتر به آن توجه کنند و در نتیجه، موسیقی نتواند به اندازه کافی حواس آنها را از درد منحرف کند.
همچنین، کاهش درد در فاصله دو دقیقه پس از وارد کردن کانولا بیشتر از زمانهای اولیه به نظر میرسید؛ اما اطلاعات این مطالعه برای توضیح علت این تفاوت کافی نبود. یکی از احتمالها این است که ناراحتی اولیه هنگام ورود سوزن، توجه بیمار را از موسیقی منحرف کند یا اثر احتمالی موسیقی برای کاهش احساس درد به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
موسیقی و کاهش درد؛ آیا موسیقی میتواند به کاهش اضطراب بیماران کمک کند؟
محققان معتقدند موسیقی ممکن است برای برخی بیماران، بهویژه افرادی که از اقدامات پزشکی اضطراب دارند یا دچار ترس از فضاهای بسته هستند، مفید باشد. نویسندگان مطالعه اعلام کردند که با توجه به نتایج بهدستآمده، قصد دارند استفاده از موسیقی را هنگام انجام برخی اقدامات وریدی در بخشهای رادیولوژی افزایش دهند.
بااینحال، باید توجه داشت که این پژوهش در مورد موسیقی و کاهش درد مشخصاً بر درد کوتاهمدت ناشی از وارد کردن یک سوزن کوچک تمرکز داشت. بنابراین، نمیتوان نتایج آن را مستقیماً به جراحیها یا اقداماتی که دردناکتر هستند و مدت بیشتری طول میکشند، تعمیم داد.
پژوهشگران همچنین به یک محدودیت دیگر اشاره کردند: حضور تکنسین و صحبت کردن او با بیمار ممکن است خود به ایجاد احساس آرامش یا منحرف شدن توجه کمک کرده باشد. البته همه شرکتکنندگان در شرایط مشابهی قرار داشتند و این عامل بهتنهایی نمیتواند تفاوت مشاهدهشده میان گروهها را توضیح دهد.
موسیقی و کاهش درد؛ نتیجهای امیدوارکننده با محدودیتهایی مشخص
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد که گوش دادن به موسیقی موردعلاقه ممکن است روشی ساده برای کاهش درد ناشی از برخی اقدامات پزشکی کوتاه باشد. در مقایسه انجامشده، موسیقی انتخابی بیماران نتایج امیدوارکنندهتری از موسیقی آرامشبخش داشت و اثر آن به افرادی که پیش از تزریق درد داشتند محدود نبود.
بااینحال، این یافته در مورد موسیقی و کاهش درد به معنای اثبات تأثیر موسیقی بر همه انواع درد نیست. برای مشخص شدن میزان اثرگذاری آن در اقدامات پزشکی طولانیتر یا دردناکتر، به پژوهشهای بیشتری نیاز است. تا آن زمان، موسیقی موردعلاقه میتواند برای افرادی که از موسیقی لذت میبرند، گزینهای ساده و کمهزینه برای همراهی با برخی فرایندهای پزشکی باشد؛ البته نه جایگزینی برای روشهای استاندارد کنترل درد.
