مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش؛ چرا جدا شدن از نمایشگرها دشوار است؟
مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش امروزه یکی از مهمترین دغدغههای خانوادهها به شمار میرود. بسیاری از والدین تجربه کردهاند که هنگام پایان دادن به بازی، تماشای ویدئو یا استفاده از تبلت و تلفن همراه، کودک با ناراحتی، مقاومت یا حتی عصبانیت شدید واکنش نشان میدهد؛ واکنشهایی که گاهی به درگیریهای عاطفی میان والدین و فرزندان منجر میشود.
به گفته پژوهشگران، این واکنشها تنها ناشی از رفتار کودک نیست، بلکه به نحوه طراحی بسیاری از محصولات دیجیتال نیز مربوط میشود. محتوای دیجیتال به گونهای ساخته میشود که بتواند توجه کاربران را تا حد امکان حفظ کند و آنها را به ادامه استفاده از صفحه نمایش ترغیب کند. همین موضوع باعث میشود جدا شدن از نمایشگر برای کودکان بسیار دشوارتر از آن چیزی باشد که والدین تصور میکنند.
چرا کودکان به سختی از صفحه نمایش دل میکنند؟
بخش زیادی از محتوای دیجیتال، از بازیها گرفته تا ویدئوها و برنامههای مخصوص کودکان، با هدف جلب و حفظ توجه طراحی شدهاند.
رنگهای درخشان، تصاویر پرتحرک، تغییرات سریع و غیرقابل پیشبینی صحنهها و همچنین الگوریتمهایی که محتوای مورد علاقه هر کاربر را نمایش میدهند، همگی باعث میشوند کودک تمایل بیشتری به ادامه استفاده از دستگاه داشته باشد.
علاوه بر این، برخی از برنامهها از روشهایی استفاده میکنند که کودک را به انتخابهایی سوق میدهند که شاید در شرایط عادی انجام نمیداد. برای مثال، شخصیت محبوب یک بازی ممکن است کودک را به انتخاب یک گزینه خاص تشویق کند یا پیشنهادهای محدود زمانی برای خرید یا ادامه بازی ارائه شود تا کودک بدون فرصت کافی برای فکر کردن تصمیم بگیرد.
در نتیجه، فعالیت دیجیتال کودکان تنها بر اساس علاقه شخصی آنها پیش نمیرود، بلکه طراحی این برنامهها به گونهای است که توجه کودک را حفظ کرده و او را به بازگشت دوباره به صفحه نمایش تشویق میکند.
این چالش فقط مخصوص کودکان نیست
پژوهشگران تأکید میکنند که مقابله با جذابیت ابزارهای دیجیتال فقط برای کودکان دشوار نیست.
بسیاری از والدین نیز هنگام استفاده از تلفن همراه یا شبکههای اجتماعی دچار پدیدهای به نام «تکنوفرنس» میشوند؛ وضعیتی که در آن استفاده از ابزارهای دیجیتال باعث اختلال یا کاهش کیفیت تعامل آنها با فرزندشان میشود.
با این حال، کودکان به دلیل رشد ناکامل توانایی خودتنظیمی، بسیار کمتر از بزرگسالان قادر به مقاومت در برابر این محرکهای دیجیتال هستند.
مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش؛ آیا باید استفاده از صفحه نمایش را کاملاً حذف کرد؟
پاسخ پژوهشگران منفی است.
آنها تأکید میکنند که همه فعالیتهای دیجیتال مضر نیستند و خانوادهها نباید تصور کنند که در این زمینه شکستخوردهاند. هدف اصلی، ایجاد شرایطی است که کودکان بتوانند به تدریج مهارت مدیریت و کنترل استفاده از ابزارهای دیجیتال را یاد بگیرند؛ مهارتی که در آینده نیز برای آنها ضروری خواهد بود.
راهکار اول مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش؛ محتوای آرامتر و آموزشی انتخاب کنید
یکی از مهمترین توصیهها برای مدیریت زمان استفاده کودکان از صفحه نمایش، انتخاب برنامهها و بازیهایی است که سرعت کمتری دارند و جنبه آموزشی آنها بیشتر است.
والدین بهتر است نسبت به برنامههایی که از طراحیهای بسیار تحریککننده برای جذب و نگه داشتن توجه کودک استفاده میکنند، احتیاط بیشتری داشته باشند.
انتخاب محتوایی که با سن و مرحله رشد کودک هماهنگ باشد، میتواند تجربه سالمتری از استفاده از ابزارهای دیجیتال ایجاد کند.
راهکار دوم مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش؛ همراه کودک از صفحه نمایش استفاده کنید
بررسی گسترده پژوهشهای انجامشده نشان داده است که ارتباط میان مدت زمان استفاده از صفحه نمایش و پیامدهای منفی برای کودکان، نسبتاً ضعیف است.
نکته مهمتر این است که زمانی که والدین همراه کودک از صفحه نمایش استفاده میکنند، برخی از همین پیامدها حتی به نتایج مثبت تبدیل میشوند.
استفاده مشترک از ابزارهای دیجیتال به والدین کمک میکند بهتر بدانند کودک چه چیزی میبیند، چه بازیهایی انجام میدهد و درباره آنها با فرزند خود گفتوگو کنند.
راهکار سوم مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش؛ از صفحه نمایش به عنوان ابزار آرام کردن کودک کمتر استفاده کنید
گاهی والدین برای آرام کردن کودک یا جلوگیری از بیحوصلگی او، بهویژه در مطب پزشک، رستوران یا سفر، تلفن همراه یا تبلت را در اختیار او قرار میدهند.
پژوهشگران توصیه میکنند این کار میتواند تا حد امکان محدود شود، زیرا کودکان برای یادگیری مدیریت احساساتی مانند بیحوصلگی، ناامیدی یا هیجان، باید فرصت تجربه کردن این احساسات را داشته باشند.
اگر کودک هر بار با صفحه نمایش از این موقعیتها دور شود، فرصت یادگیری مهارتهای تنظیم هیجان را از دست خواهد داد.
راهکار چهارم مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش؛ برنامهای مشخص و قابل پیشبینی داشته باشید
داشتن قوانین روشن و ثابت درباره زمان استفاده از ابزارهای دیجیتال میتواند به کاهش تنش کمک کند.
برای مثال، خانواده میتواند زمانهای مشخصی را برای استفاده از صفحه نمایش تعیین کند یا مدت زمان و محل استفاده از دستگاه را از قبل مشخص کند.
همچنین بهتر است والدین چند دقیقه پیش از پایان زمان بازی، به کودک هشدار دهند و او را از فعالیت بعدی آگاه کنند. حتی یک فعالیت کوتاه و سرگرمکننده مانند یک بازی ساده یا آماده شدن برای رفتن به پارک، میتواند انتقال از صفحه نمایش به فعالیت بعدی را آسانتر کند.
پژوهشگران همچنین پیشنهاد میکنند برای مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش تا حد امکان به کودک اجازه داده شود در پایان دادن به فعالیت نقش داشته باشد؛ برای مثال، خودش دستگاه را خاموش کند یا درباره فعالیت بعدی نظر بدهد. این احساس کنترل میتواند مقاومت کودک را کاهش دهد.
جمعبندی
مدیریت زمان استفاده کودک از صفحه نمایش تنها به محدود کردن زمان استفاده از گوشی یا تبلت خلاصه نمیشود. پژوهشگران تأکید میکنند که طراحی بسیاری از محتوای دیجیتال به گونهای است که توجه کودکان را برای مدت طولانی حفظ میکند و همین موضوع ترک کردن صفحه نمایش را برای آنها دشوار میسازد. انتخاب محتوای مناسب، همراهی والدین هنگام استفاده از ابزارهای دیجیتال، پرهیز از استفاده از صفحه نمایش برای آرام کردن کودک و ایجاد برنامهای منظم و قابل پیشبینی، از مهمترین راهکارهایی هستند که میتوانند به کاهش تنشهای روزمره و شکلگیری عادتهای سالمتر در استفاده از فناوری کمک کنند.
