زنان و احساس سرما بیشتر
احتمالاً برایتان پیش آمده است که در یک محیط مشترک، فردی احساس گرما کند، درحالیکه فرد دیگری به دنبال لباس گرمتر یا روشن کردن وسایل گرمایشی باشد. این تفاوت در تجربه دما بهویژه میان زنان و مردان بیشتر به چشم میخورد. اما چرا زنان بیشتر احساس سرما میکنند؟ پژوهشی جدید روی موشها نشان میدهد تفاوت در عملکرد گیرندههای حساس به دما در پوست و نقش هورمون تستوسترون ممکن است بخشی از پاسخ این پرسش باشد.
این مطالعه که در نشریه علمی The Journal of Physiology منتشر شده، نشان میدهد موشهای ماده دمای محیط گرمتری را ترجیح میدهند و تستوسترون در شکلگیری این تفاوت نقش مهمی دارد. اگرچه هنوز این نتایج مستقیماً در انسان بررسی نشدهاند، یافتهها میتوانند درک بهتری از سازوکار احساس سرما و گرما در بدن فراهم کنند.
زنان و احساس سرما بیشتر؛ نقش گیرندههای دمایی پوست
پوست بدن دارای پروتئینهایی در انتهای رشتههای عصبی است که تغییرات دما را تشخیص میدهند. این گیرندهها در برابر گرما یا سرما فعال میشوند و با ارسال پیامهای الکتریکی به مغز، به بدن کمک میکنند دمای محیط را درک کند.
به گفته پژوهشگران، این پروتئینها را میتوان مانند مولدهای الکتریکی کوچکی در پایانههای عصبی در نظر گرفت. هنگامی که فعال میشوند، به یونهای باردار اجازه ورود به سلولهای عصبی حسی را میدهند و در نتیجه، پیامهایی به مغز ارسال میشود.
نوع ارتباط این سلولهای عصبی با سایر بخشهای سیستم عصبی نیز در شکلگیری احساس گرما یا سرما نقش دارد.
پژوهش جدید درباره زنان و احساس سرما بیشتر نشان میدهد حساسیت این گیرندهها ممکن است میان دو جنس متفاوت باشد؛ موضوعی که میتواند بر دمای ترجیحی افراد تأثیر بگذارد.
زنان و احساس سرما بیشتر؛ آزمایش روی موشها چه چیزی را نشان داد؟
برای بررسی تفاوت در ترجیح دمایی، محققان ۳۰ موش نر و ۲۷ موش ماده را در معرض دو صفحه با دماهای متفاوت قرار دادند. دمای یکی از صفحهها روی ۳۳ درجه سانتیگراد ثابت بود، درحالیکه دمای صفحه دیگر در آزمایش تغییر میکرد.
پژوهشگران با استفاده از دوربین، حرکت موشها را زیر نظر گرفتند و مدت زمانی را که هرکدام روی صفحههای مختلف سپری میکردند، اندازه گرفتند.
نتایج نشان داد هر دو گروه زمانی که صفحه دوم سردتر بود، زمان بیشتری را روی صفحه ۳۳ درجهای سپری میکردند. اما هنگامی که دمای صفحه دیگر به ۳۸ درجه سانتیگراد رسید، موشهای ماده تمایل بیشتری به حضور روی سطح گرمتر نشان دادند.
میانگین دمای ترجیحی موشهای نر حدود ۳۲ درجه سانتیگراد و برای موشهای ماده حدود ۳۶ درجه بود. به این ترتیب، اختلاف دمای ترجیحی دو گروه به حدود ۴ درجه سانتیگراد رسید.
پژوهشگران همچنین دمای داخلی بدن و پوست موشها را اندازهگیری کردند و تفاوت قابلتوجهی میان دو گروه نیافتند. بنابراین، تفاوت مشاهدهشده به نظر میرسید بیشتر به نحوه دریافت و پردازش احساس دما مربوط باشد، نه تفاوت در دمای بدن.
زنان و احساس سرما بیشتر؛ تستوسترون چه نقشی در احساس سرما و گرما دارد؟
محققان برای بررسی علت این تفاوت، نقش دو نوع گیرنده دمایی پوست را بررسی کردند: TRPM2 که در تشخیص گرما نقش دارد و TRPM8 که به تشخیص سرما کمک میکند.
در مرحله نخست، پژوهشگران پروتئین تشخیصدهنده گرما را در موشهای نر از نظر ژنتیکی حذف کردند. این تغییر باعث شد موشهای نر کمتر از قبل از سطح گرم دوری کنند و دمای ترجیحی آنها به حدود ۳۵ درجه سانتیگراد افزایش یابد؛ یعنی به دمای ترجیحی موشهای ماده نزدیکتر شود.
در موشهای ماده، حذف یا مسدود کردن این پروتئین تأثیر قابلتوجهی نداشت.
در آزمایش دیگری، پروتئین تشخیصدهنده سرما مسدود شد. در این شرایط، هر دو گروه واکنش کمتری به سطوح سرد نشان دادند. موشهای ماده همچنین زمان کمتری را روی صفحه گرمتر سپری کردند، اما ترجیح دمایی موشهای نر تغییر نکرد.
محققان سپس نقش هورمونهای جنسی را بررسی کردند. آنها به گروهی از موشهای نر دارویی دادند که تولید تستوسترون را مهار میکرد. چند هفته بعد، این موشها نسبت به موشهای نر با سطح طبیعی تستوسترون، زمان بیشتری را روی سطح گرمتر سپری کردند.
از سوی دیگر، تزریق تستوسترون به موشهای ماده باعث شد ترجیح آنها برای دمای گرمتر کاهش پیدا کند.
جالب اینکه هورمونهای زنانه مانند استروژن و پروژسترون، چه با افزایش و چه با مهار، تأثیر مشابهی بر ترجیح دمایی موشها نداشتند.
این نتایج نشان میدهد تستوسترون یکی از عوامل مهم در تفاوت احساس دما میان دو جنس است؛ هرچند بهتنهایی تمام این تفاوت را توضیح نمیدهد.
زنان و احساس سرما بیشتر؛ آیا این یافتهها درباره انسانها هم صدق میکند؟
یکی از محدودیتهای مهم این پژوهش درباره زنان و احساس سرما بیشتر آن است که آزمایشها فقط روی موشها انجام شدهاند و هنوز چنین سازوکاری مستقیماً در انسان بررسی نشده است.
بااینحال، پژوهشگران اشاره میکنند که پروتئینهای مسئول تشخیص گرما و سرما در بدن انسان نیز وجود دارند و مطالعات انسانی قبلی نشان دادهاند که این گیرندهها میتوانند عملکرد مشابهی داشته باشند.
به گفته پیتر مکناتون، یکی از پژوهشگران این مطالعه، شناخت تفاوتهای دمایی میان دو جنس فقط یک موضوع جالب علمی نیست، بلکه میتواند کاربردهای عملی نیز داشته باشد. برای مثال، این اطلاعات ممکن است در طراحی ساختمانها، فضاهای کاری و محیطهای عمومی با شرایط دمایی مناسبتر برای افراد مختلف مفید باشد.
زنان و احساس سرما بیشتر؛ اهمیت این پژوهش برای شناخت حساسیت به دما
پژوهشگران معتقدند شناخت بهتر گیرندههای دمایی پوست میتواند به بررسی برخی مشکلات جسمی نیز کمک کند. برای مثال، در اختلالی به نام درد نوروپاتیک، حساسیت افراد به گرما و سرما افزایش مییابد و ممکن است محرکهای دمایی معمولی نیز باعث احساس درد شوند.
درک سازوکارهای دریافت و انتقال پیامهای دمایی میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد سیستم عصبی و نحوه تجربه دما در بدن فراهم کند.
جمعبندی
پژوهش جدید نشان میدهد تفاوت در ترجیح دمای محیط میان موشهای نر و ماده تا حدی با عملکرد گیرندههای دمایی پوست و هورمون تستوسترون ارتباط دارد. اگرچه هنوز نمیتوان این نتایج را بهطور قطعی به انسان تعمیم داد، یافتهها مسیر تازهای برای بررسی این پرسش فراهم میکنند که چرا زنان بیشتر احساس سرما میکنند و هورمونهای جنسی چگونه بر درک ما از دمای محیط تأثیر میگذارند.
