رشد موسیقیایی نوزادان از مغز آغاز میشود، نه از حرکت بدن
رشد موسیقیایی نوزادان فرایندی پیچیده است که از نخستین ماههای زندگی آغاز میشود. پژوهشی جدید نشان میدهد نوزادان حتی در سهماهگی قادرند تفاوت میان موسیقی منظم و صداهای بیساختار را درک کنند، اما توانایی هماهنگ کردن حرکات بدن با ضربآهنگ موسیقی بسیار دیرتر شکل میگیرد. این یافتهها نشان میدهد مغز انسان برای پردازش موسیقی زودتر از زمانی آماده میشود که بدن بتواند به آن پاسخ هماهنگ بدهد.
این مطالعه که در مجله علمی eLife منتشر شده، به بررسی همزمان فعالیت مغز و حرکات خودبهخودی نوزادان در سال اول زندگی پرداخته است. پژوهشگران تلاش کردند به این پرسش پاسخ دهند که چگونه توانایی انسان برای شنیدن، درک کردن و در نهایت حرکت کردن با موسیقی در دوران نوزادی شکل میگیرد.
رشد موسیقیایی نوزادان؛ مغز نوزادان از سهماهگی ساختار موسیقی را تشخیص میدهد
موسیقیایی بودن انسان معمولاً دو بخش اصلی دارد: بخش حسی که شامل توانایی تشخیص الگوها و ساختارهای موسیقی است، و بخش حرکتی که به هماهنگی بدن با ریتم، مانند دست زدن یا رقصیدن، مربوط میشود.
پژوهشهای گذشته نشان داده بودند که سیستم شنوایی انسان از سنین بسیار پایین نسبت به الگوهای ساده موسیقی حساس است، اما درباره زمان شکلگیری واکنشهای حرکتی به موسیقی اطلاعات کمتری وجود داشت.
در این پژوهش، دانشمندان ۷۹ نوزاد سالم را در سه گروه سنی بررسی کردند: ۲۶ نوزاد سهماهه، ۲۶ نوزاد ششماهه و ۲۷ نوزاد دوازدهماهه. همچنین ۲۶ فرد بزرگسال برای مقایسه واکنشهای مغزی در مطالعه شرکت کردند.
نوزادان هنگام شنیدن قطعات موسیقی، تحت بررسی فعالیت مغزی با روش EEG قرار گرفتند. همزمان، دوربینهایی از زوایای مختلف حرکات بدن آنها را ثبت کردند تا مشخص شود موسیقی چگونه بر رفتار حرکتی آنها اثر میگذارد.
رشد موسیقیایی نوزادان؛ تفاوت میان شنیدن موسیقی و حرکت با آن
برای آزمایش دقیقتر، پژوهشگران نسخههای مختلفی از دو ترانه کودکانه را آماده کردند. یک نسخه شامل موسیقی اصلی با ملودی و ریتم طبیعی بود و نسخه دیگر با جابهجایی تصادفی نتها و زمانبندی، ساختار موسیقی را از بین برده بود.
نتایج نشان داد نوزادان در تمام گروههای سنی، حتی سهماههها، هنگام شنیدن موسیقی واقعی واکنش مغزی قویتری نسبت به صداهای بینظم نشان دادند.
به گفته پژوهشگران، این موضوع نشان میدهد مغز نوزاد از همان ماههای ابتدایی زندگی توانایی پردازش ساختار موسیقی را دارد. به بیان سادهتر، نوزادان فقط صدا نمیشنوند، بلکه الگو و نظم موجود در موسیقی را نیز تشخیص میدهند.
اما در بخش حرکتی، نتایج متفاوت بود. تفاوت واضح در میزان حرکت به موسیقی و صداهای نامنظم تنها در نوزادان ۱۲ماهه مشاهده شد. این نوزادان هنگام شنیدن موسیقی بیشتر حرکاتی مانند تاب خوردن بدن، حرکت دادن دستها و حرکات شبیه دست زدن انجام دادند.
رشد موسیقیایی نوزادان؛ نوزادان در سال اول زندگی هنوز با ضرب موسیقی هماهنگ نمیشوند
یکی از یافتههای مهم پژوهش این بود که هیچکدام از نوزادان، حتی در ۱۲ماهگی، حرکات خود را دقیقاً با ضربآهنگ موسیقی هماهنگ نکردند.
پژوهشگران توضیح میدهند که ارتباط میان شنیدن موسیقی و حرکت هماهنگ بدن، یعنی چیزی شبیه رقص، به زمان بیشتری برای رشد نیاز دارد و احتمالاً در سالهای بعدی کودکی تکامل پیدا میکند.
به گفته محققان، این موضوع نشان میدهد توانایی درک موسیقی و توانایی حرکت هماهنگ با آن دو مسیر رشدی جداگانه دارند. مغز ابتدا موسیقی را میآموزد و سپس بدن بهتدریج یاد میگیرد چگونه به آن پاسخ دهد.
رشد موسیقیایی نوزادان؛ تأثیر زیر و بمی صداها بر واکنش نوزادان
بخش دیگری از مطالعه به بررسی نقش زیر و بمی صداها اختصاص داشت. پژوهشگران موسیقیهایی با صدای زیرتر و بمتر را آزمایش کردند تا ببینند آیا صداهای زیر، مشابه آواز و صحبت بزرگسالان با نوزادان، واکنش بیشتری ایجاد میکنند یا نه.
نتایج نشان داد تنها نوزادان ششماهه واکنش مغزی قویتری به موسیقی با صدای زیر نشان دادند. با این حال، موسیقی با صدای زیر در تمام گروههای سنی بهتر توانست حرکات خودبهخودی نوزادان را پیشبینی کند.
پژوهشگران اعلام کردند هنوز دلیل دقیق این تفاوت میان واکنش مغز و حرکت بدن مشخص نیست و مطالعات بیشتری برای بررسی آن لازم است.
موسیقی و رشد نوزادان؛ یک مسیر طبیعی و نه تمرین آموزشی
محققان تأکید میکنند این پژوهش به دنبال ارائه دستورالعملی برای افزایش هوش یا مهارتهای نوزادان نیست، بلکه تنها مسیر طبیعی رشد تواناییهای موسیقیایی انسان را بررسی میکند.
اگرچه موسیقی میتواند محرکی جذاب برای نوزادان باشد و در ارتباط میان کودک و والدین نقش داشته باشد، اما شواهدی وجود ندارد که نوع خاصی از موسیقی بتواند نوزاد را باهوشتر یا هماهنگتر کند.
پژوهشگران در آینده قصد دارند این روند را پس از سال اول زندگی نیز بررسی کنند تا مشخص شود چه زمانی کودکان واقعاً قادر میشوند حرکات خود را با ضرب موسیقی هماهنگ کنند.
