چرا خواب در هوای گرم دشوارتر میشود؟
خواب در هوای گرم تنها به احساس ناراحتی ناشی از گرما محدود نمیشود. بدن انسان برای به خواب رفتن و حفظ خواب باکیفیت، باید تا حدی دمای خود را کاهش دهد. این فرایند که به تنظیم دمای بدن یا «ترمورگولاسیون» معروف است، بخش مهمی از چرخه خواب محسوب میشود.
هنگامی که دمای اتاق بیش از حد بالا باشد، بدن نمیتواند گرمای اضافی خود را بهراحتی از دست بدهد. در نتیجه، فرد دیرتر به خواب میرود، در طول شب بیشتر از خواب بیدار میشود و روز بعد احساس خستگی بیشتری میکند.
به گفته پژوهشگران، رطوبت بالا نیز مشکل را تشدید میکند. بدن برای خنک شدن از طریق تعریق عمل میکند و تبخیر عرق از روی پوست به دفع گرما کمک میکند. اما در هوای مرطوب، تبخیر عرق کمتر میشود و در نتیجه خنک شدن بدن دشوارتر خواهد شد.
خواب در هوای گرم و نقش افزایش دما در تابستانها
با توجه به افزایش دما در روزهای آینده، گرمای شدید و شبهای داغ به یکی از چالشهای مهم سلامت عمومی تبدیل شدهاند و یافتن راهکارهایی برای خواب در هوای گرم بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
۱. از ورود نور خورشید به اتاق جلوگیری کنید
یکی از مهمترین راهکارها، جلوگیری از گرم شدن خانه در طول روز است. بستن پردهها یا کرکرههای پنجرههای آفتابگیر میتواند از ورود مستقیم نور خورشید و گرم شدن کف، دیوارها و وسایل خانه جلوگیری کند.
سایهبانهای بیرونی، شاترها و پوششهای پنجره نیز میتوانند مؤثرتر باشند، زیرا بخشی از گرما را پیش از رسیدن به شیشه متوقف میکنند.
متخصصان همچنین توصیه میکنند تنها زمانی پنجرهها را باز کنید که هوای بیرون خنکتر از فضای داخل باشد؛ معمولاً در ساعات اولیه صبح، عصر یا شب.
۲. از تهویه متقاطع استفاده کنید
تهویه متقاطع به باز کردن پنجرهها یا درها در دو سمت مختلف خانه گفته میشود تا جریان هوا ایجاد شود.
اگر هوای بیرون خنکتر باشد، این روش میتواند گرمای انباشتهشده در داخل ساختمان را خارج کند. مطالعات نشان دادهاند که تهویه شبانه در بسیاری از موارد میتواند خطر داغ شدن بیش از حد خانه را کاهش دهد.
۳. منابع جذب گرما را مدیریت کنید
اتاقهای شیشهای، فضاهای آفتابگیر و اتاقهای طبقات بالایی معمولاً بیشترین گرما را در خود ذخیره میکنند. سقف ساختمانها نیز در طول روز گرما را جذب کرده و حتی پس از غروب خورشید به آزادسازی آن ادامه میدهند.
به همین دلیل، بستن درهای اتاقهای بسیار گرم و تهویه مناسب آنها میتواند به کاهش دمای سایر بخشهای خانه کمک کند.
۴. در خنکترین اتاق خانه بخوابید
گرما در ساختمان به سمت بالا حرکت میکند. بنابراین، اتاقهای طبقات بالا معمولاً گرمتر هستند.
در دورههای گرمای شدید، خوابیدن در طبقه همکف یا در اتاقهایی که نور مستقیم کمتری دریافت میکنند، میتواند کیفیت خواب را بهبود ببخشد.
۵. تولید گرما و رطوبت داخل خانه را کاهش دهید
فر، اجاق گاز، ماشین لباسشویی، خشککن و ماشین ظرفشویی میتوانند دمای خانه را افزایش دهند. پختوپز و خشک کردن لباس در داخل خانه نیز رطوبت را بیشتر میکند.
پژوهشگران توصیه میکنند در روزهای بسیار گرم، از این وسایل در ساعات خنکتر روز استفاده شود. همچنین بهکارگیری هواکش هنگام آشپزی یا استحمام میتواند هوای گرم و مرطوب را پیش از انتشار در خانه خارج کند.
۶. از رختخواب و لباس مناسب استفاده کنید
نوع لباس خواب و رختخواب بر آسایش حرارتی هنگام خواب تأثیر میگذارد.
لباسهای سبک و گشاد و همچنین پارچههایی مانند پنبه و کتان میتوانند با جذب رطوبت و تسهیل جریان هوا به دفع گرمای بدن کمک کنند. در مقابل، پتوهای ضخیم و پارچههای مصنوعی و چسبان ممکن است گرما و رطوبت را در اطراف بدن به دام بیندازند.
۷. از پنکه بهدرستی استفاده کنید
پنکه دمای هوا را کاهش نمیدهد، بلکه با به جریان انداختن هوا روی پوست، تبخیر عرق را تسهیل میکند و احساس خنکی ایجاد میکند.
با این حال، در دماهای بسیار بالا، بهویژه برای سالمندان، افراد کمآب یا بیماران، پنکه بهتنهایی ممکن است کافی نباشد.
نوشیدن آب کافی و توجه به واکنش بدن هنگام استفاده از پنکه اهمیت زیادی دارد.
۸. از وسایل خنککننده کمهزینه کمک بگیرید
کیسههای یخ، بالشهای خنککننده و برخی تشکهای دارای مواد تغییر فاز میتوانند به افزایش احساس راحتی در شب کمک کنند.
البته کارشناسان توصیه میکنند این وسایل بهطور ایمن استفاده شوند؛ برای مثال، کیسه یخ باید در پارچه پیچیده شود تا از تماس مستقیم با پوست و خیس شدن رختخواب جلوگیری شود.
جمعبندی
متخصصان تأکید میکنند که خواب در هوای گرم از ساعتها پیش از زمان خواب آغاز میشود. مؤثرترین راهکار معمولاً ترکیبی از چند اقدام ساده است: جلوگیری از ورود نور خورشید در طول روز، تهویه خانه در زمان خنکتر بودن هوای بیرون، کاهش منابع تولید گرما، خوابیدن در خنکترین اتاق خانه و استفاده از لباس و رختخواب مناسب.
با افزایش دما و تکرار موجهای گرمایی در بسیاری از مناطق جهان، رعایت این توصیههای ساده میتواند به داشتن خواب باکیفیتتر و کاهش خستگی ناشی از شبهای گرم کمک کند.
