مالیدن چشم؛ عادتی رایج اما خطرناک
بسیاری از افراد هنگام خستگی، خوابآلودگی یا خارش چشم، بهصورت ناخودآگاه چشمهای خود را میمالند. این کار در لحظه احساس آرامش ایجاد میکند، اما متخصصان هشدار میدهند که مالیدن چشم میتواند آسیبهای جدی و حتی ماندگاری برای سلامت بینایی ایجاد کند.
بر اساس گزارشی که در وبسایت ScienceAlert منتشر شده، پزشکان و متخصصان چشم معتقدند فشار و اصطکاک ناشی از مالیدن چشمها ممکن است به بافت حساس چشم آسیب بزند، احتمال عفونت را افزایش دهد و حتی در برخی موارد باعث تغییر شکل قرنیه شود.
چرا مالیدن چشم احساس خوبی ایجاد میکند؟
مالیدن چشمها معمولاً باعث تحریک تولید اشک میشود و این موضوع بهطور موقت خشکی یا خارش را کاهش میدهد. علاوه بر این، فشار ملایم روی کره چشم میتواند نوعی واکنش آرامبخش در بدن ایجاد کند و احساس تسکین به همراه داشته باشد.
اما این آرامش کوتاهمدت میتواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد؛ زیرا چشم یکی از حساسترین بخشهای بدن است و تماس مداوم یا شدید با آن میتواند ساختارهای ظریف داخل چشم را تحت تأثیر قرار دهد.
خطرات مالیدن چشم چیست؟
افزایش خطر عفونت چشم
دستهای انسان در طول روز با انواع باکتریها، ویروسها و آلودگیها تماس دارند. زمانی که فرد چشم خود را میمالد، این میکروبها مستقیماً وارد سطح چشم میشوند و احتمال بروز عفونتهایی مانند التهاب ملتحمه یا «چشم صورتی» افزایش پیدا میکند.
متخصصان هشدار میدهند حتی اگر دستها تمیز به نظر برسند، همچنان میتوانند ناقل میکروب باشند.
آسیب به قرنیه و اختلال بینایی
یکی از مهمترین خطرات مالیدن مداوم چشم، آسیب به قرنیه است. قرنیه لایه شفاف جلوی چشم محسوب میشود و نقش مهمی در تمرکز نور و کیفیت بینایی دارد.
فشار ناشی از مالش چشم میتواند به مرور زمان باعث ضعیف شدن رشتههای کلاژن قرنیه شود. در برخی افراد، این موضوع احتمال ابتلا به بیماری «قوز قرنیه» یا کراتوکونوس را افزایش میدهد؛ بیماریای که در آن قرنیه نازک شده و به شکل مخروطی تغییر فرم میدهد.
این وضعیت میتواند باعث تاری دید، حساسیت به نور و کاهش کیفیت بینایی شود.
چرا مالیدن چشم خارش را بیشتر میکند؟
بسیاری تصور میکنند مالیدن چشم باعث کاهش خارش میشود، اما در واقع این کار میتواند شرایط را بدتر کند.
به گفته متخصصان، هنگام مالیدن چشم، بدن مقدار بیشتری هیستامین آزاد میکند؛ مادهای که در واکنشهای آلرژیک نقش دارد. در نتیجه، قرمزی، التهاب و خارش چشم بیشتر میشود و فرد دوباره احساس نیاز به مالیدن چشم پیدا میکند.
به همین دلیل، مالش چشم میتواند به یک چرخه تکرارشونده تبدیل شود.
چه عواملی باعث میشود افراد چشم خود را بمالند؟
کارشناسان میگویند خارش یا تحریک چشم معمولاً نشانه وجود یک مشکل زمینهای است. از مهمترین دلایل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آلرژیهای فصلی
- خشکی چشم
- خستگی ناشی از استفاده طولانی از موبایل و کامپیوتر
- کمبود خواب
- ورود گردوغبار یا ذرات خارجی به چشم
- استفاده طولانی از لنز تماسی
در بسیاری از موارد، درمان علت اصلی میتواند میل به مالیدن چشم را کاهش دهد.
بهترین جایگزین برای مالیدن چشم چیست؟
پزشکان توصیه میکنند به جای مالش چشم، از روشهای ایمنتری برای کاهش خارش و تحریک استفاده شود.
برخی از بهترین راهکارها عبارتاند از:
- استفاده از کمپرس سرد روی پلکها
- شستوشوی چشم با آب تمیز یا محلول سالین
- استفاده از قطره اشک مصنوعی
- استراحت دادن به چشم هنگام کار با نمایشگرها
- پلک زدن مداوم برای خروج ذرات ریز
اگر خارش، قرمزی یا تاری دید ادامه پیدا کند، مراجعه به چشمپزشک ضروری است.
جمعبندی
دست زدن به چشم شاید رفتاری بیضرر و طبیعی به نظر برسد، اما متخصصان هشدار میدهند این عادت میتواند خطر عفونت، آسیب قرنیه و حتی مشکلات بینایی را افزایش دهد. بهترین راه برای محافظت از سلامت چشم، پیدا کردن علت اصلی خارش یا تحریک و استفاده از روشهای ایمن برای تسکین آن است.
