حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه
تجربه یک رویداد آسیبزا میتواند بر احساس امنیت، روابط و زندگی روزمره افراد تأثیر بگذارد. اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) نیز ممکن است چالشهایی ایجاد کند که کنار آمدن با آنها برای فرد و اطرافیانش دشوار باشد. بااینحال، حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه میتواند به او کمک کند احساس تنهایی کمتری داشته باشد و مسیر بهبود را با همراهی بیشتری طی کند. پژوهشها نشان میدهند که برخورداری از حمایت اجتماعی میتواند با شدت کمتر برخی نشانههای این اختلال، از جمله نشخوار فکری و احساس گرفتار شدن، ارتباط داشته باشد. برای حمایت مؤثر، لازم است نیازهای فرد را بشناسیم، به احساساتش احترام بگذاریم و از رفتارهایی که ممکن است ناخواسته فشار روانی او را افزایش دهند، پرهیز کنیم.
۱. برای حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه، احساس امنیت ایجاد کنید
ترس یکی از تجربههای مهم مرتبط با اختلال استرس پس از سانحه است. به همین دلیل، ایجاد فضایی که فرد در آن احساس امنیت و آرامش کند، میتواند به او کمککننده باشد.
این حمایت برای هر فرد ممکن است شکل متفاوتی داشته باشد. برای مثال، بعضی افراد از در آغوش گرفته شدن، شنیدن جملات محبتآمیز، گذراندن وقت بیشتر با عزیزان یا دریافت کمک در کارهای روزمره احساس آرامش میکنند. مهم است بدانیم چه چیزی به فرد موردنظر احساس امنیت میدهد و به ترجیحات او احترام بگذاریم.
البته حمایت کردن نباید به معنای فراهم کردن شرایطی باشد که فرد برای همیشه از تمام موقعیتهای ترسآور دور بماند. بهتر است به او اجازه دهیم درباره زمان و شیوه مواجهه با موقعیتهای دشوار تصمیم بگیرد و در این مسیر از تصمیمگیری مستقل او حمایت کنیم.
۲. با کلمات اطمینانبخش از او حمایت کنید
افرادی که با پیامدهای یک تجربه آسیبزا زندگی میکنند، ممکن است در برخی موقعیتها احساس ترس یا ناامنی کنند؛ حتی زمانی که خطر آشکاری در محیط وجود ندارد. در چنین لحظاتی، شنیدن جملاتی که حمایت و همراهی دیگران را یادآوری میکنند، ممکن است آرامشبخش باشد.
جملاتی مانند «من کنارت هستم»، «قرار نیست این مسیر را بهتنهایی طی کنی» و «تو شایسته محبت هستی» میتوانند احساس تعلق و حمایت را تقویت کنند. البته بهتر است کلمات خود را با نیازها و شرایط فرد هماهنگ کنیم.
هدف این نیست که احساسات ناخوشایند او را انکار کنیم یا وعدههایی بدهیم که نمیتوانیم به آنها عمل کنیم؛ بلکه باید به او نشان دهیم که احساساتش را جدی میگیریم و در حد توان خود برای همراهی آمادهایم.
۳. حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه؛ ارتباط روشن و همدلانه برقرار کنید
نشانهها و محرکهای مرتبط با PTSD در افراد مختلف یکسان نیستند. به همین دلیل، گفتوگوی روشن درباره نیازها، احساسات و موقعیتهای دشوار میتواند به ایجاد رابطهای حمایتگر کمک کند.
برای مثال، ممکن است فرد هنگام تجربه گسستگی روانی، احساس بیحسی یا فاصله گرفتن از محیط داشته باشد. در چنین شرایطی، لحن صدا یا حالت چهره او ممکن است بهدرستی احساساتش را نشان ندهد. بنابراین، بهتر است بهجای نتیجهگیری عجولانه، با آرامش سؤال کنیم: «الان چه احساسی داری؟» یا «کاری هست که بتوانم برایت انجام دهم؟»
این گفتوگوها بهمرور به افراد کمک میکنند واکنشهای یکدیگر را بهتر بشناسند و از سوءتفاهمهای احتمالی جلوگیری کنند.
۴. حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه؛ تمرینهای آرامسازی را با هم انجام دهید
گاهی محرکهای مرتبط با تجربه آسیبزا باعث میشوند فرد احساس کند آرامش خود را از دست داده است. در چنین موقعیتهایی، تمرینهایی مانند توجه به محیط اطراف، مدیتیشن و تمرینهای تنفسی میتوانند به فرد کمک کنند توجه خود را به لحظه حال برگرداند و احساس آرامش بیشتری داشته باشد.
میتوانید پیشنهاد دهید این تمرینها را در کنار یکدیگر انجام دهید. همراهی در چنین فعالیتهایی ممکن است برای هر دو نفر مفید باشد و به تقویت احساس ارتباط و آرامش کمک کند.
البته بهتر است پیش از شروع تمرین، آمادگی و تمایل فرد را در نظر بگیرید و او را به انجام کاری که با آن راحت نیست، مجبور نکنید.
۵. حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه؛ توانمندیهای فرد را به او یادآوری کنید
تجربه آسیبزا ممکن است بر نگاه فرد به خودش تأثیر بگذارد. بعضی افراد ممکن است احساس کنند بهاندازه کافی توانمند نیستند یا به دلیل نیاز داشتن به حمایت، ارزش کمتری دارند.
در چنین شرایطی، توجه صادقانه به تواناییها و تلاشهای فرد میتواند به تقویت نگاه مثبتتر او به خودش کمک کند. برای مثال، میتوان گفت: «میبینم که برای بهتر شدن تلاش میکنی» یا «از پشتکاری که نشان میدهی قدردانی میکنم.»
بااینحال، نباید تجربه آسیبزا را عاملی ضروری برای رشد یا قویتر شدن افراد جلوه داد. هدف، قدردانی از تلاشهای واقعی فرد است، نه زیبا جلوه دادن رنجی که تجربه کرده است.
۶. حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه؛ درباره PTSD بیشتر یاد بگیرید
حمایت مؤثر از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه به شناخت بهتر این اختلال و واکنشهای احتمالی آن نیاز دارد. مطالعه منابع معتبر میتواند به اطرافیان کمک کند محرکها، نیازها و دشواریهای فرد را بهتر درک کنند و واکنشهای خود را آگاهانهتر انتخاب کنند.
همچنین، مراقبت از سلامت روان فرد حمایتکننده اهمیت دارد. همراهی با کسی که با پیامدهای تجربه آسیبزا روبهروست، ممکن است گاهی دشوار و فرساینده باشد. استفاده از گروههای حمایتی، مراجعه به رواندرمانگر، افزایش آگاهی درباره PTSD و تعیین مرزهای سالم در رابطه میتوانند به حفظ سلامت روان فرد حمایتکننده کمک کنند.
هنگام حمایت از فرد مبتلا به استرس پس از سانحه چه حرفهایی نزنیم؟
جملاتی که احساسات فرد را کوچک میشمارند یا او را بابت واکنشهایش سرزنش میکنند، ممکن است شرم و فشار روانی بیشتری ایجاد کنند. عبارتهایی مانند «چرا اینطوری رفتار میکنی؟»، «داری بیش از حد واکنش نشان میدهی» یا «دیگران مشکلات بدتری دارند» نمونههایی از این برخوردها هستند.
بهتر است بهجای مقایسه کردن تجربهها یا قضاوت درباره رفتار فرد، به حرفهایش گوش دهیم و بپرسیم چگونه میتوانیم از او حمایت کنیم. برخی رفتارها ممکن است واکنشهایی به تجربه آسیبزا باشند؛ بنابراین، درک شرایط فرد میتواند به برقراری ارتباط بهتر کمک کند.
جمعبندی
حمایت از فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه به معنای حل کردن تمام مشکلات او نیست؛ بلکه شامل ایجاد احساس امنیت، گوش دادن بدون قضاوت، ارتباط روشن، همراهی در تمرینهای آرامسازی و احترام به توانایی تصمیمگیری اوست. در کنار این حمایت، مراقبت از سلامت روان خودمان را نیز نباید فراموش کنیم. رابطهای همراه با احترام و حمایت اجتماعی میتواند منبع ارزشمندی برای فردی باشد که در مسیر کنار آمدن با پیامدهای تجربه آسیبزا قرار دارد.
