تکرار تصمیمها و رفتارهای مغز میتواند نقش مهمی در انتخابهای روزمره ما داشته باشد. بسیاری از افراد تصور میکنند هنگام تصمیمگیری، همه گزینهها را بررسی و بهترین مورد را انتخاب میکنند؛ اما پژوهشی جدید نشان میدهد مغز اغلب از میانبری ساده استفاده میکند: تکیه بر انتخابهایی که قبلاً انجام دادهایم. همین تکرار میتواند باعث شود یک گزینه آشنا در ذهن ما ارزشمندتر به نظر برسد، حتی اگر انتخابهای بهتر یا مشابهی وجود داشته باشد.
این یافتهها که توسط پژوهشگران دانشگاه صنعتی درسدن آلمان بررسی شده، دیدگاه تازهای درباره شکلگیری عادتها و تصمیمهای به ظاهر غیرمنطقی ارائه میدهد.
تکرار تصمیمها و رفتارهای مغز؛ تکرار تصمیمها چگونه ترجیحات مغز را تغییر میدهد؟
پژوهشگران میخواستند بدانند چرا انسانها اغلب به انتخابهای قبلی خود بازمیگردند؛ حتی زمانی که گزینههای جدیدی در دسترس است. برای بررسی این موضوع، تیم تحقیقاتی به سرپرستی استفان کیبل، استاد علوم اعصاب محاسباتی شناختی، دادههای مجموعهای از آزمایشهای تصمیمگیری را بررسی کرد.
این مطالعه شامل ۹ آزمایش جدید و ۶ مجموعه داده منتشرشده قبلی بود که در مجموع بیش از ۷۰۰ شرکتکننده را شامل میشد. محققان بررسی کردند افراد چگونه ارزش گزینههای مختلف را یاد میگیرند و بعد، در موقعیتهای جدید چگونه میان گزینهها انتخاب میکنند.
نتایج نشان داد افراد تمایل زیادی دارند تصمیمهایی را که قبلاً گرفتهاند دوباره تکرار کنند. این اتفاق حتی زمانی رخ میدهد که شرایط تغییر کرده باشد و گزینه دیگری انتخاب منطقیتری به نظر برسد.
تکرار تصمیمها و رفتارهای مغز؛ مغز برای تصمیمگیری همیشه همه گزینهها را مقایسه نمیکند
بر اساس این پژوهش، مغز انسان همیشه برای هر تصمیم از ابتدا همه مزایا و معایب را بررسی نمیکند. در بسیاری از مواقع، خاطره یک انتخاب قبلی به عنوان یک راهنمای سریع عمل میکند.
برای مثال، اگر فردی بارها یک محصول خاص را خریداری کرده باشد، ممکن است در آینده همان محصول را بهتر از گزینههای دیگر ارزیابی کند؛ نه الزاماً به دلیل کیفیت بالاتر، بلکه چون قبلاً آن را انتخاب کرده است.
بن وگنر، نویسنده اصلی پژوهش، توضیح میدهد که بسیاری از ترجیحات به ظاهر غیرمنطقی ممکن است نه از مقایسه ارزشها، بلکه از تمایل طبیعی انسان به تکرار رفتارهای موفق یا آشنا شکل بگیرند.
تکرار تصمیمها و رفتارهای مغز؛ چرا انتخابهای تکراری بهتر به نظر میرسند؟
یکی از یافتههای جالب این مطالعه این بود که تکرار یک انتخاب فقط احتمال انجام دوباره آن را افزایش نمیدهد؛ بلکه میتواند احساس ما نسبت به آن گزینه را هم تغییر دهد.
افرادی که یک گزینه را بیشتر انتخاب کرده بودند، بعدها نهتنها بیشتر آن را ترجیح دادند، بلکه آن را بهتر ارزیابی کردند. به بیان دیگر، مغز ممکن است از طریق تکرار، ارزش ذهنی یک انتخاب را افزایش دهد.
این فرآیند میتواند توضیح دهد چرا برخی عادتهای روزمره، الگوهای خرید یا روشهای ثابت زندگی حتی زمانی ادامه پیدا میکنند که گزینههای دیگری هم وجود دارند.
تکرار تصمیمها و رفتارهای مغز؛ نقش تکرار تصمیمها در شکلگیری عادتهای روزمره
یافتههای این پژوهش میتواند به درک بهتر رفتارهای انسانی در زمینههای مختلف کمک کند. بسیاری از تصمیمهای روزانه، از انتخاب غذا و خرید گرفته تا برنامههای کاری و سبک زندگی، تحت تأثیر تجربههای قبلی قرار دارند.
گاهی افراد به دلیل آشنایی و راحتی، مسیرهای قبلی را ادامه میدهند، زیرا مغز ترجیح میدهد از اطلاعاتی استفاده کند که قبلاً با آن روبهرو شده است. این موضوع میتواند باعث صرفهجویی در انرژی ذهنی شود، اما در برخی شرایط ممکن است مانع بررسی گزینههای جدید و بهتر شود.
تکرار تصمیمها و رفتارهای مغز؛ این یافته چه اهمیتی برای روانشناسی دارد؟
محققان معتقدند نتایج این مطالعه میتواند به مدلهای دقیقتر درباره نحوه تصمیمگیری انسان کمک کند. شناخت بهتر سازوکارهای مغز هنگام انتخاب میتواند در حوزههایی مانند روانشناسی، علوم رفتاری و طراحی محیطهایی که افراد در آن تصمیم میگیرند، کاربرد داشته باشد.
برای نمونه، در طراحی فروشگاهها، برنامههای آموزشی یا ابزارهای دیجیتال، درک اینکه تکرار چگونه ترجیحات را شکل میدهد، میتواند به ایجاد تجربههای بهتر برای کاربران کمک کند.
تکرار تصمیمها و رفتارهای مغز؛ مغز ما از گذشته برای تصمیمهای آینده استفاده میکند
این پژوهش نشان میدهد تصمیمهای گذشته ما فقط خاطراتی از انتخابهای قبلی نیستند؛ بلکه میتوانند بر انتخابهای آینده نیز اثر بگذارند. مغز با استفاده از تجربههای قبلی تلاش میکند تصمیمگیری را سادهتر و سریعتر کند، اما همین میانبر ذهنی گاهی باعث میشود گزینههای آشنا را بیش از حد ارزشمند بدانیم.
به گفته پژوهشگران، درک این سازوکار میتواند به ما کمک کند هنگام تصمیمهای مهم، آگاهانهتر عمل کنیم و فقط به دلیل عادت یا تکرار، یک انتخاب را بهترین گزینه تصور نکنیم.
