انجام همزمان چند کار چگونه امکان‌پذیر می‌شود؟

چرا رانندگی پس از سال‌ها تجربه به کاری تقریباً خودکار تبدیل می‌شود، در حالی که هنگام یادگیری آن باید تمام توجه خود را روی هر حرکت متمرکز کنیم؟ پژوهشگران دانشگاه جورج‌تاون معتقدند پاسخ این پرسش در توانایی مغز برای بازآرایی مسیرهای عصبی نهفته است.

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تمرین گسترده می‌تواند مهارت‌های آموخته‌شده را از مدارهای مغزی وابسته به تفکر آگاهانه به مدارهایی منتقل کند که اجرای آن‌ها به تلاش ذهنی بسیار کمتری نیاز دارد. این یافته، دیدگاه قدیمی درباره ناتوانی انسان در انجام هم‌زمان چند کار را به چالش می‌کشد.

انجام همزمان چند کار؛ هدف پژوهش چه بود؟

پژوهشگران سال‌هاست بررسی می‌کنند که یادگیری چگونه ساختار و عملکرد مغز را تغییر می‌دهد. در این مطالعه، آن‌ها تلاش کردند بفهمند زمانی که یک مهارت کاملاً خودکار می‌شود، چه اتفاقی در مغز رخ می‌دهد.

به گفته دکتر «ماکسیمیلیان ریزنهوبر»، در ابتدای یادگیری رانندگی، فرد باید به همه جزئیات توجه کند؛ اما پس از سال‌ها تمرین، بسیاری از رانندگان می‌توانند هنگام رانندگی به موسیقی گوش دهند، گفت‌وگو کنند یا درباره موضوع دیگری فکر کنند، بدون اینکه عملکرد اصلی آن‌ها مختل شود.

انجام همزمان چند کار؛ آزمایش چگونه انجام شد؟

در این مطالعه، شرکت‌کنندگان یاد گرفتند تصاویر تغییرشکل‌یافته خودروها را بر اساس تفاوت‌های ظریف ظاهری در دو گروه دسته‌بندی کنند.

آن‌ها طی ۵ تا ۱۰ هفته، بیش از ۳۰ هزار بار این تمرین را از طریق یک اپلیکیشن تلفن همراه که به شکل بازی طراحی شده بود انجام دادند.

پژوهشگران پیش و پس از دوره آموزش، فعالیت مغز شرکت‌کنندگان را با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI) و ثبت امواج مغزی (EEG) بررسی کردند.

انجام همزمان چند کار؛ تمرین مسیرهای مغزی را تغییر داد

در آغاز، انجام این وظیفه بیشتر قشر پیش‌پیشانی (Prefrontal Cortex) را فعال می‌کرد؛ بخشی از مغز که مسئول تصمیم‌گیری، کنترل شناختی و تفکر آگاهانه است، اما ظرفیت محدودی برای انجام هم‌زمان چند فعالیت دارد.

پس از هفته‌ها تمرین، نتایج اسکن مغزی نشان داد پردازش این مهارت به قشر گیجگاهی (Temporal Cortex) منتقل شده است؛ ناحیه‌ای که در رمزگذاری حافظه و تشخیص اشیای پیچیده نقش دارد.

به گفته پژوهشگران، این تغییر نشان می‌دهد تمرین گسترده می‌تواند حتی ناحیه‌ای تخصصی برای تشخیص این دسته از تصاویر در لوب گیجگاهی ایجاد کند؛ تغییری که پیش از آموزش وجود نداشت.

انجام همزمان چند کار؛ چرا این تغییر اهمیت دارد؟

وقتی پردازش یک مهارت از قشر پیش‌پیشانی به قشر گیجگاهی منتقل می‌شود، دیگر نیازی نیست مغز برای انجام آن از منابع شناختی محدود خود استفاده کند.

در نتیجه، قشر پیش‌پیشانی برای انجام وظایف دیگر آزاد می‌شود و فرد می‌تواند هم‌زمان فعالیت دیگری را نیز بهتر انجام دهد.

پژوهشگران مشاهده کردند هرچه بخش بیشتری از فرایند دسته‌بندی تصاویر از قشر پیش‌پیشانی به قشر گیجگاهی منتقل شده بود، شرکت‌کنندگان در انجام هم‌زمان یک وظیفه دیگر نیز عملکرد بهتری داشتند.

آیا انسان واقعاً می‌تواند چند کار را هم‌زمان انجام دهد؟

سال‌ها تصور می‌شد مغز نمی‌تواند دو کار را واقعاً به طور هم‌زمان انجام دهد و فقط با سرعت زیاد توجه خود را میان آن‌ها جابه‌جا می‌کند.

اما نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که در برخی شرایط، تمرین طولانی‌مدت می‌تواند مدارهای عصبی را به گونه‌ای تغییر دهد که دو فعالیت واقعاً به صورت موازی انجام شوند.

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند این موضوع برای همه فعالیت‌ها صدق نمی‌کند. برای مثال، ارسال پیامک هنگام رانندگی هرگز ایمن نخواهد بود، زیرا در این حالت فرد نگاه خود را از جاده برمی‌دارد و دو فعالیت از مدارهای کاملاً مستقل استفاده نمی‌کنند.

انجام همزمان چند کار؛ این یافته چه کاربردهای دیگری دارد؟

پژوهشگران معتقدند این نتایج می‌تواند به درک بهتر رفتارهای عادتی و اجباری نیز کمک کند.

بر اساس این مطالعه، رفتارهایی که بارها تکرار می‌شوند ممکن است به مدارهای مغزی منتقل شوند که کمتر تحت کنترل آگاهانه قرار دارند. به همین دلیل، صرفاً تلاش برای فکر کردن به موضوعی دیگر همیشه برای کنار گذاشتن یک عادت کافی نیست.

علاوه بر این، این یافته‌ها می‌تواند در توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی نیز مفید باشد. پژوهشگران می‌گویند مغز انسان با انتقال مهارت‌های قدیمی به مدارهای دیگر، فضای بیشتری برای یادگیری مهارت‌های جدید ایجاد می‌کند؛ قابلیتی که هنوز در بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی به شکل مشابه وجود ندارد.

جمع‌بندی

این پژوهش نشان می‌دهد تمرین گسترده فقط باعث افزایش مهارت نمی‌شود، بلکه ساختار عملکردی مغز را نیز تغییر می‌دهد. با انتقال مهارت‌های آموخته‌شده به مدارهای تخصصی‌تر، مغز منابع شناختی خود را آزاد می‌کند و در برخی شرایط امکان انجام واقعی دو فعالیت به‌صورت هم‌زمان را فراهم می‌سازد. پژوهشگران در ادامه قصد دارند بررسی کنند این انتقال میان نواحی مختلف مغز چگونه رخ می‌دهد و چه نوع وظایفی را می‌توان واقعاً به شکل موازی انجام داد.

منبع