تأثیر ماساژ بر سیستم عصبی؛ بررسی واکنش بدن به لمس و آرامسازی
تأثیر ماساژ بر سیستم عصبی موضوع مطالعهای جدید بوده است که نشان میدهد لمس و فشار ملایم در ماساژ کمر میتواند برخی واکنشهای بدن پس از فشار ذهنی را تغییر دهد. پژوهشگران دریافتند افرادی که پس از انجام یک فعالیت ذهنی دشوار ماساژ دریافت کردند، کاهش بیشتری در ضربان قلب داشتند؛ اما فعالیت غدد عرق پوست آنها همچنان بالا باقی ماند. این یافته نشان میدهد که بدن انسان در زمان ماساژ، مجموعهای از واکنشهای پیچیده دارد و همه نشانههای فیزیولوژیکی لزوماً یک معنی واحد ندارند.
این پژوهش در مجله Frontiers in Physiology منتشر شده و بررسی کرده است که سیستم عصبی چگونه پس از فشار ذهنی و دریافت ماساژ واکنش نشان میدهد.
ماساژ چگونه بر سیستم عصبی و بدن اثر میگذارد؟
وقتی انسان یک فعالیت ذهنی سخت انجام میدهد، مانند تصمیمگیری سریع یا تمرکز طولانی، بدن وارد حالتی از فعالیت بیشتر میشود. در این شرایط ضربان قلب افزایش پیدا میکند و فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک، که در واکنش به استرس نقش دارد، بیشتر میشود.
برای بررسی روند بازگشت بدن به حالت آرامتر، پژوهشگران دانشگاه DSW Ideis در لهستان آزمایشی طراحی کردند. آنها میخواستند بدانند آیا ماساژ میتواند روند بازیابی بدن پس از فشار ذهنی را تغییر دهد و آیا تمام شاخصهای بدن به یک شکل پاسخ میدهند یا خیر.
در این مطالعه ۴۸ فرد جوان سالم با میانگین سنی حدود ۱۹ سال شرکت کردند. نیمی از آنها پس از انجام یک آزمون ذهنی دشوار، ماساژ کلاسیک کمر دریافت کردند و گروه دیگر فقط در شرایط آرام استراحت کردند.
تأثیر ماساژ بر سیستم عصبی؛ کاهش ضربان قلب پس از ماساژ کمر
شرکتکنندگان ابتدا پنج دقیقه در حالت استراحت قرار گرفتند تا وضعیت پایه بدن آنها اندازهگیری شود. سپس یک آزمون رایانهای هشتدقیقهای انجام دادند که نیازمند واکنش سریع به محرکهای صوتی و تصویری بود. این فعالیت باعث افزایش ضربان قلب و فعالیت بدن در هر دو گروه شد.
پس از پایان آزمون، گروه اول به مدت ۱۵ دقیقه ماساژ استاندارد کمر دریافت کرد. ماساژ شامل حرکات کششی، فشار دادن بافتها و ورز دادن عضلات بود. گروه دوم در همان مدت بدون دریافت لمس فیزیکی استراحت کرد.
نتایج نشان داد ضربان قلب در هر دو گروه کاهش پیدا کرد، اما این کاهش در گروه ماساژ بیشتر بود. در طول دوره بازیابی، ضربان قلب افراد دریافتکننده ماساژ به طور میانگین حدود ۱۵ تا ۲۰ ضربه در دقیقه کمتر از گروه استراحت بود.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که این نتیجه به معنای اثبات فواید بلندمدت ماساژ برای سلامت قلب یا افزایش عملکرد ذهنی نیست و تنها واکنش کوتاهمدت بدن پس از یک جلسه ماساژ را نشان میدهد.
تأثیر ماساژ بر سیستم عصبی؛ چرا همه نشانههای آرامش در بدن یکسان نیستند؟
یکی از نکات جالب این پژوهش، تفاوت میان دو شاخص اندازهگیریشده بود: ضربان قلب و هدایت الکتریکی پوست.
هدایت پوست به میزان فعالیت غدد عرق مرتبط است و یکی از شاخصهایی است که سیستم عصبی سمپاتیک را نشان میدهد. برخلاف ضربان قلب، این شاخص در گروه ماساژ کاهش پیدا نکرد و حتی بالاتر از گروه استراحت باقی ماند.
پژوهشگران معتقدند این موضوع الزاماً به معنی استرس بیشتر نیست. از آنجا که پوست به لمس، فشار و تحریکهای فیزیکی بسیار حساس است، تماس دست و حرکت ماساژ ممکن است باعث فعال ماندن این بخش از سیستم عصبی شود.
به گفته محققان، کاهش ضربان قلب به تنهایی نمیتواند نشان دهد که تمام بخشهای بدن وارد حالت آرامش شدهاند. بدن ممکن است همزمان در برخی بخشها آرامتر و در بخشهای دیگر فعالتر باشد.
محدودیتهای مطالعه درباره تأثیر ماساژ بر سیستم عصبی
با وجود نتایج جالب، این پژوهش محدودیتهایی نیز داشت. تعداد شرکتکنندگان کم بود و همه آنها جوان و سالم بودند؛ بنابراین مشخص نیست نتایج برای افراد مسنتر، افراد دارای استرس مزمن یا کسانی که به طور منظم ماساژ دریافت میکنند، چگونه خواهد بود.
همچنین گروه کنترل فقط استراحت کرد و هیچ نوع لمس فیزیکی دریافت نکرد. به همین دلیل مشخص نیست اثر مشاهدهشده دقیقاً مربوط به تکنیکهای ماساژ بوده یا بخشی از آن به تجربه تماس فیزیکی و حضور ماساژدهنده مربوط میشود.
پژوهشگران پیشنهاد میکنند مطالعات آینده از گروههای کنترل دقیقتر استفاده کنند تا نقش واقعی ماساژ در تنظیم واکنشهای عصبی بدن بهتر مشخص شود.
جمعبندی: ماساژ و واکنش پیچیده بدن
بررسی تأثیر ماساژ بر سیستم عصبی نشان میدهد که واکنش بدن به لمس بسیار پیچیدهتر از یک احساس ساده آرامش است. ماساژ کمر پس از یک فعالیت ذهنی سنگین میتواند با کاهش ضربان قلب همراه باشد، اما همزمان برخی فعالیتهای عصبی مرتبط با تحریک حسی را حفظ کند.
این یافتهها نشان میدهند برای درک بهتر اثرات ماساژ، باید به مجموعهای از واکنشهای بدن توجه کرد، نه فقط یک نشانه مانند ضربان قلب.
