انگیزه والدین برای همراهی با کودکان چه نقشی در تقویت مهارت نوشتن کودکان دارد؟
انگیزه والدین برای کمک به فرزندان در فعالیتهای نوشتاری میتواند تأثیر مهمی بر علاقه کودکان به نوشتن و کیفیت عملکرد آنها داشته باشد. پژوهشی جدید نشان داده است کودکانی که والدینشان از روی علاقه واقعی و باور به اهمیت نوشتن با آنها تمرین میکنند، نگرش مثبتتری نسبت به نوشتن دارند و این نگرش بهتر، با عملکرد قویتر آنها در نوشتن مرتبط است.
نوشتن مهارتی است که تنها در مدرسه شکل نمیگیرد. کودکان در کنار آموزشهای رسمی معلمان، از تجربههای روزمره در خانه نیز یاد میگیرند. فعالیتهایی مانند نوشتن داستان، تهیه فهرست خرید، نوشتن کارت تبریک یا بازیهای کلمات میتوانند فرصتهایی برای رشد این مهارت باشند.
انگیزه والدین برای همراهی با کودکان؛ چرا نقش والدین در یادگیری نوشتن کودکان اهمیت دارد؟
یادگیری نوشتن یک فرآیند اجتماعی است و محیطی که کودک در آن رشد میکند، بر توانایی او در بیان افکار روی کاغذ اثر میگذارد. اگرچه بیشتر پژوهشها درباره یادگیری در خانه بر نقش والدین در تقویت مهارت خواندن تمرکز داشتهاند، اما درباره چگونگی حمایت والدین از رشد مهارت نوشتاری کودکان اطلاعات کمتری وجود دارد.
پژوهشگران تلاش کردند بررسی کنند که چرا والدین در فعالیتهای نوشتاری فرزندان خود مشارکت میکنند و آیا دلیل این مشارکت میتواند بر نتیجه آن اثر بگذارد.
دو نوع انگیزه والدین برای همراهی با کودکان
روانشناسان معمولاً انگیزه انسانها را به دو دسته اصلی تقسیم میکنند:
انگیزه درونی یا خودمختار والدین
در این نوع انگیزه، والدین به دلیل علاقه، لذت یا باور به ارزش یک فعالیت در آن شرکت میکنند. برای مثال، والدینی که از نوشتن داستان همراه فرزندشان لذت میبرند یا معتقدند این کار به رشد کودک کمک میکند، انگیزه خودمختار بیشتری دارند.
انگیزه ناشی از فشار یا اجبار
در مقابل، برخی والدین ممکن است به دلیل احساس گناه، نگرانی از قضاوت دیگران یا احساس وظیفه اجباری به کودک در انجام تکالیف کمک کنند. در این حالت، مشارکت بیشتر از یک علاقه شخصی، ناشی از فشار بیرونی است.
پژوهش درباره تأثیر انگیزه والدین برای همراهی با کودکان در نوشتن
این مطالعه توسط برونته کلسو-مارش (Bronte Kelso-Marsh) از دانشگاه ادیت کوان استرالیا و همکارانش انجام شد. پژوهشگران ۱۵۹ کودک در سال دوم دبستان را به همراه والدین یا مراقبان آنها بررسی کردند. این کودکان از ۱۲ مدرسه در منطقه شهری پرت در استرالیا انتخاب شدند و مدارس از نظر شرایط اجتماعی و اقتصادی متفاوت بودند.
برای بررسی نگرش کودکان نسبت به نوشتن، پژوهشگران با آنها مصاحبههای کوتاه انجام دادند. کودکان درباره میزان علاقه خود به نوشتن داستان صحبت کردند و احساسشان نسبت به نوشتن را با کمک مقیاسهای تصویری بیان کردند.
همچنین برای ارزیابی مهارت نوشتاری، از کودکان خواسته شد در مدت ۱۰ دقیقه داستانی درباره پیدا کردن یک ربات در مسیر بازگشت از مدرسه بنویسند. این داستانها از نظر واژگان، ساختار جمله، املا، نشانهگذاری، شخصیتپردازی و سازماندهی متن بررسی شدند.
انگیزه والدین برای همراهی با کودکان؛ انگیزه والدین چگونه بر عملکرد نوشتاری کودکان اثر میگذارد؟
نتایج نشان داد والدینی که انگیزه درونی بیشتری برای مشارکت داشتند، بیشتر در فعالیتهای نوشتاری خانگی با فرزندانشان شرکت میکردند. این فعالیتهای مشترک باعث میشد کودکان نگرش مثبتتری نسبت به نوشتن پیدا کنند.
از سوی دیگر، احساس فشار یا گناه در والدین باعث افزایش مشارکت آنها در فعالیتهای نوشتاری نشد. حتی انگیزه ناشی از فشار با نگرش کمی منفیتر کودکان نسبت به نوشتن ارتباط داشت.
پژوهشگران مسیر ارتباطی جالبی پیدا کردند: والدینی که نوشتن را ارزشمند میدانستند و از همراهی با کودک لذت میبردند، بیشتر با فرزندشان فعالیت نوشتاری انجام میدادند. این تجربه مشترک باعث شکلگیری علاقه بیشتر کودک به نوشتن میشد و علاقه بیشتر نیز با داستاننویسی بهتر، استفاده از واژگان مناسبتر و ساختار قویتر متن ارتباط داشت.
فقط اهمیت دادن کافی نیست؛ مشارکت واقعی مهم است
یکی از یافتههای قابل توجه این پژوهش این بود که تنها باور داشتن به اهمیت نوشتن کافی نیست. والدینی که نوشتن را مهم میدانستند اما در عمل فعالیت مشترکی با کودک انجام نمیدادند، لزوماً باعث ایجاد نگرش مثبت در فرزندشان نمیشدند.
به گفته پژوهشگران، ارزشها زمانی تأثیرگذار هستند که به رفتارهای واقعی تبدیل شوند. نوشتن در کنار کودک باید تجربهای لذتبخش باشد، نه فعالیتی همراه با فشار و اجبار.
محدودیتهای پژوهش درباره انگیزه والدین برای همراهی با کودکان و نیاز به مطالعات بیشتر
این مطالعه تنها در یک مقطع زمانی انجام شده و نمیتواند بهطور قطعی ثابت کند که انگیزه والدین باعث تغییر مهارت نوشتن کودکان میشود. ممکن است رابطه دوطرفه باشد؛ یعنی والدین ممکن است از کمک به کودکانی که از قبل علاقه بیشتری به نوشتن دارند، لذت بیشتری ببرند.
همچنین مهارت نوشتاری کودکان فقط با یک نوع داستاننویسی بررسی شد و پژوهشهای آینده میتوانند انواع دیگری از نوشتار مانند متنهای توضیحی یا متقاعدکننده را نیز بررسی کنند.
جمعبندی
انگیزه والدین در همراهی با کودکان میتواند نقش مهمی در شکلگیری نگرش آنها نسبت به نوشتن داشته باشد. والدینی که با علاقه و باور به ارزش یادگیری در فعالیتهای نوشتاری فرزندشان شرکت میکنند، احتمال بیشتری دارد کودکانی با علاقه بیشتر و عملکرد بهتر در نوشتن داشته باشند.
این پژوهش درباره انگیزه والدین برای همراهی با کودکان نشان میدهد که حمایت از یادگیری کودکان تنها به میزان زمانی که والدین صرف میکنند مربوط نیست، بلکه دلیل و کیفیت این همراهی نیز اهمیت دارد.
