انگل گربهها و انسان؛ بررسی گسترده آلودگی به ژیاردیا
وقتی صحبت از انگلهای مشترک میان گربهها و انسان میشود، معمولاً نام توکسوپلاسما گوندی به میان میآید؛ انگلی که به دلیل آثار احتمالیاش بر سلامت انسان توجه زیادی را به خود جلب کرده است. اما انگل گربهها و انسان تنها به این عامل محدود نمیشود. انگل تکیاختهای دیگری به نام Giardia duodenalis نیز میتواند حیوانات و انسان را آلوده کند.
در مطالعهای که در مجله علمی PLOS One منتشر شده، پژوهشگران بیش از ۱۵۷ هزار نمونه مدفوع گربههای خانگی را در آمریکا و کانادا بررسی کردند. این پژوهش یکی از بزرگترین بررسیهای انجامشده درباره میزان شیوع این انگل در گربههای خانگی آمریکای شمالی به شمار میرود.
انگل ژیاردیا چیست و چه علائمی ایجاد میکند؟
انگل Giardia duodenalis یک تکیاخته است که میتواند در انسان و حیوانات بیماری ژیاردیازیس ایجاد کند. بسیاری از عفونتهای ناشی از این انگل بدون علامت هستند؛ بااینحال، در برخی موارد ممکن است مشکلاتی مانند اسهال، درد شکم و ضعف ایجاد شود. این عفونت همچنین میتواند در حیوانات با اختلال رشد همراه باشد.
برای شناسایی انگل، پژوهشگران از روش آزمایشگاهی PCR استفاده کردند. نتایج نشان داد از مجموع نمونههای بررسیشده، ۹۹۶۲ نمونه به این انگل آلوده بودهاند؛ یعنی میزان شناسایی انگل در نمونهها حدود ۶٫۳ درصد، معادل تقریباً یک گربه از هر ۱۶ گربه آزمایششده بوده است.
البته مثبت بودن آزمایش بهتنهایی به معنای بیمار بودن گربه یا انتقال قطعی انگل به انسان نیست.
انگل گربهها و انسان؛ چه درصدی از انگل گربهها قابلیت انتقال به انسان را دارند؟
همه انواع شناساییشده ژیاردیا خطر یکسانی برای انسان ندارند. پژوهشگران در میان نمونههای مثبت، در ۱۸۴۰ مورد، گروههای ژنتیکی A یا B این انگل را شناسایی کردند که قابلیت بالقوه انتقال میان حیوانات و انسان را دارند.
این تعداد معادل ۱۸٫۵ درصد از نمونههای مثبت و حدود ۱٫۲ درصد از کل نمونههای بررسیشده بود. بنابراین، اگرچه بخشی از آلودگیهای شناساییشده میتوانند از نظر انتقال به انسان اهمیت داشته باشند، نتایج نشان نمیدهد که تمام گربههای آلوده قادر به انتقال انگل به انسان هستند.
انگل گربهها و انسان؛ سن و جنس گربه چه ارتباطی با آلودگی به انگل دارد؟
بررسی دادهها نشان داد احتمال شناسایی ژیاردیا در گربههای نر کمی بیشتر از گربههای ماده است. همچنین، گربههای جوان بیشتر از گربههای مسن به این انگل آلوده بودند.
بچهگربهها با نرخ آلودگی ۱۰٫۷ درصد، بیشترین میزان ابتلا را داشتند؛ درحالیکه این رقم در گربههای ۱۰ ساله و مسنتر فقط ۱٫۳ درصد بود. بچهگربهها همچنین بالاترین نسبت آلودگی به گروههای ژنتیکی A و B را نشان دادند که قابلیت بالقوه انتقال به انسان دارند.
در گربههای بالغی که عقیم نشده بودند نیز احتمال شناسایی انگل معمولاً بیشتر بود. پژوهشگران احتمال میدهند این تفاوتها با عواملی مانند میزان حضور در محیط بیرون، رفتار پرسهزنی و تفاوت در عملکرد سیستم ایمنی مرتبط باشند. بااینحال، این توضیحات فرضیههایی برای تفسیر نتایج هستند و رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکنند.
انگل گربهها و انسان؛ فصل و منطقه جغرافیایی چه تأثیری بر شیوع انگل گربهها دارند؟
نتایج مطالعه نشان داد میزان شناسایی ژیاردیا در مناطق مختلف یکسان نیست. در منطقه غرب میانه آمریکا، بالاترین نرخ کلی شناسایی انگل با رقم ۷٫۸ درصد ثبت شد. در مقابل، منطقه شمال شرقی آمریکا بیشترین سهم از انواع بالقوه قابلانتقال به انسان را در میان نمونههای مثبت داشت؛ این سهم به ۲۱٫۶ درصد میرسید.
فصل سال نیز با تفاوت در میزان شناسایی انگل همراه بود. نرخ شناسایی در تابستان ۴٫۶ درصد و در زمستان ۸٫۱ درصد گزارش شد.
پژوهشگران توضیح میدهند که کیستهای این انگل میتوانند برای مدت طولانی در محیطهای خنک و مرطوب زنده بمانند. شرایط گرم و خشک تابستان ممکن است بقای آنها را کاهش دهد و تا حدی تفاوت فصلی مشاهدهشده را توضیح دهد.
آیا صاحبان گربه باید نگران باشند؟
این پژوهش نشان میدهد ژیاردیا در گربههای خانگی وجود دارد و بخشی از انواع آن قابلیت بالقوه انتقال به انسان را دارند. بااینحال، یافتهها به معنای انتقال حتمی انگل از گربه به صاحب آن نیستند.
پژوهشگران بر اهمیت پایش و غربالگری مدفوع گربهها، بهویژه حیوانات در معرض خطر بیشتر، تأکید میکنند. این موضوع برای خانوادههایی که کودکان خردسال، سالمندان یا افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف دارند نیز اهمیت دارد.
در مجموع، انگل گربهها و انسان موضوعی است که به توجه و بررسی بیشتر نیاز دارد؛ اما تفسیر درست آمارها اهمیت زیادی دارد. شناسایی انگل در نمونههای حیوانی، بهتنهایی میزان انتقال واقعی آن به انسان را مشخص نمیکند.
