انگلهای مواد غذایی؛ تهدیدی پنهان در سبزیجات خام و غذاهای آلوده
انگلهای مواد غذایی یکی از خطرات مهم سلامت عمومی هستند که ممکن است از طریق سبزیجات، میوهها، گوشت نیمپز و آب آلوده وارد بدن انسان شوند. شیوع اخیر انگل Cyclospora در آمریکا، بار دیگر توجهها را به اهمیت شستوشوی صحیح محصولات تازه، بهویژه سبزیجاتی که خام مصرف میشوند، جلب کرده است.
مقامهای بهداشتی در ایالت میشیگان آمریکا اعلام کردهاند که سبزیجات برگدار و سالادهای آماده ممکن است یکی از مسیرهای انتقال این انگل باشند؛ هرچند هنوز منبع قطعی این شیوع مشخص نشده و هیچ تولیدکننده یا تأمینکنندهای به عنوان عامل آن معرفی نشده است.
چرا سبزیجات خام میتوانند حامل انگل باشند؟
بسیاری از سبزیجات، بهخصوص سالادهای بستهبندیشده، بدون پخت مصرف میشوند. همین موضوع باعث میشود اگر در هر مرحله از تولید، برداشت، بستهبندی یا حملونقل آلودگی ایجاد شود، احتمال انتقال انگل افزایش پیدا کند.
برخی محصولات با عنوانهایی مانند «شستهشده و آماده مصرف» عرضه میشوند، اما کارشناسان تغذیه و سلامت توصیه میکنند حتی این محصولات نیز پیش از مصرف دوباره شسته شوند.
آلودگی انگلها معمولاً از طریق تماس با آب یا مواد آلوده به مدفوع ایجاد میشود. به همین دلیل، رعایت بهداشت در تمام مراحل تولید مواد غذایی اهمیت زیادی دارد.
انگلهای مواد غذایی؛ چگونه سبزیجات را برای کاهش خطر انگلها بشوییم؟
برای کاهش خطر انگلهای مواد غذایی رعایت چند نکته ساده اما مهم توصیه میشود:
- میوهها و سبزیجات خام را پیش از مصرف با آب تمیز بهخوبی بشویید.
- برگهای بیرونی سبزیجات را جدا کنید.
- هنگام آمادهسازی غذا، دستها را قبل و بعد از تماس با مواد خام با آب و صابون بشویید.
- از مصرف سبزیجاتی که احتمال آلودگی دارند، بهخصوص در زمان شیوع بیماریهای غذایی، با احتیاط بیشتری استفاده کنید.
- در صورت امکان، محصولاتی را انتخاب کنید که قابلیت پوستگیری دارند.
کارشناسان تأکید میکنند شستن دستها با آب و صابون مؤثرتر از استفاده تنها از ضدعفونیکنندههای الکلی برای مقابله با بسیاری از آلودگیهای غذایی است.
انگلهای غذایی چه خطراتی برای سلامت دارند؟
بر اساس گزارشی از سازمان جهانی بهداشت (WHO) که در مجله The Lancet منتشر شده، انگلهای منتقلشده از غذا همچنان یکی از عوامل مهم از دست رفتن سالهای سلامت در جهان هستند.
پژوهشگران برای اندازهگیری اثر بیماریها از شاخصی به نام DALY استفاده میکنند که نشاندهنده سالهای زندگی سالم از دسترفته به دلیل بیماری است. طبق این گزارش، عفونتهای ناشی از انگلهای غذایی در سال ۲۰۲۱ میلیونها سال سلامت را تحت تأثیر قرار دادهاند.
کرم نواری خوکی؛ یکی از مهمترین انگلهای غذایی
در میان انگلهای بررسیشده، کرم نواری خوکی (Taenia solium) بیشترین بار بیماری را داشته است.
این انگل معمولاً از طریق مصرف گوشت خوک خام یا نیمپز آلوده منتقل میشود. همچنین در صورت آلوده شدن سبزیجات به تخم این انگل از طریق مدفوع انسانی، امکان انتقال وجود دارد.
پخت کامل گوشت و سبزیجات، رعایت بهداشت فردی و جلوگیری از تماس مواد غذایی با منابع آلوده، از روشهای اصلی پیشگیری هستند.
انگل توکسوپلاسما؛ خطر ویژه برای برخی افراد
یکی دیگر از انگلهای مهم، Toxoplasma gondii است که در سراسر جهان شیوع دارد. بسیاری از افراد آلوده ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند و حتی متوجه حضور این انگل در بدن خود نشوند.
اما برای زنان باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مانند برخی بیماران مبتلا به نقص ایمنی یا دریافتکنندگان پیوند عضو، این انگل میتواند مشکلات جدی ایجاد کند.
یکی از مسیرهای اصلی انتقال این انگل تماس با مدفوع گربه است. کارشناسان توصیه میکنند گربهها وارد باغچههای سبزیجات نشوند و زنان باردار از تمیز کردن خاک گربه خودداری کنند.
دیگر انگلهای مهم مرتبط با غذا
گزارش سازمان جهانی بهداشت به چند انگل دیگر نیز اشاره کرده است، از جمله:
- Cryptosporidium که میتواند باعث بیماریهای گوارشی و تنفسی شود.
- Fasciolaیا انگلهای کبدی.
- Trypanosoma cruzi که عامل بیماری شاگاس است.
- Ascarisیا کرمهای گرد رودهای.
بسیاری از این انگلها با تماس با آب آلوده، مواد غذایی آلوده یا رعایت نکردن اصول بهداشت فردی منتقل میشوند.
پخت کامل غذا؛ یکی از بهترین روشهای پیشگیری از انگلهای غذایی
اگرچه برخی میوهها و سبزیجات خام بخش مهمی از رژیم غذایی سالم هستند، اما شستوشوی مناسب آنها اهمیت زیادی دارد.
همچنین پخت کامل گوشت، بهویژه گوشتهایی که احتمال آلودگی دارند، میتواند خطر انتقال انگلها را کاهش دهد.
رعایت چند عادت ساده مانند شستن دستها، استفاده از آب سالم و آمادهسازی صحیح غذا میتواند نقش مهمی در پیشگیری از بیماریهای ناشی از انگلهای غذایی داشته باشد.
جمعبندی
انگلهای مواد غذایی همچنان یکی از چالشهای سلامت عمومی در جهان هستند. شیوع انگلهایی مانند Cyclospora نشان میدهد که حتی در کشورهای پیشرفته نیز رعایت اصول ایمنی مواد غذایی ضروری است.
شستوشوی دقیق میوهها و سبزیجات، پخت کامل غذاها و رعایت بهداشت دستها، سادهترین اقداماتی هستند که میتوانند خطر ابتلا به بسیاری از عفونتهای انگلی را کاهش دهند.
