اندازهگیری فشار خون یکی از رایجترین بررسیهای پزشکی است، اما حتی یک نکته ساده در نحوه قرار گرفتن دست میتواند نتیجه آن را تغییر دهد. پژوهشگران جانز هاپکینز دریافتند اگر دست هنگام اندازهگیری فشار خون بدون تکیهگاه کنار بدن رها شود، فشار سیستولیک ممکن است حدود ۶.۵ میلیمتر جیوه بیشتر از مقدار واقعی ثبت شود. قرار دادن دست روی ران نیز میتواند فشار خون را بالاتر نشان دهد.
چرا وضعیت دست در اندازهگیری فشار خون مهم است؟
فشار خون معمولاً با دو عدد نشان داده میشود. عدد بالایی یا فشار سیستولیک، فشار جریان خون هنگام پمپاژ قلب است و عدد پایینی یا فشار دیاستولیک، فشار موجود در رگها هنگام استراحت قلب بین دو ضربان را نشان میدهد.
در مطالعه جدید، پژوهشگران سه وضعیت مختلف دست را هنگام اندازهگیری فشار خون با یکدیگر مقایسه کردند: قرار گرفتن دست روی میز، قرار گرفتن دست روی ران و آویزان بودن دست در کنار بدن.
نتایج نشان داد قرار دادن دست روی ران، فشار سیستولیک را بهطور میانگین ۳.۹ میلیمتر جیوه و فشار دیاستولیک را ۴ میلیمتر جیوه بالاتر نشان میدهد. در حالتی که دست بدون تکیهگاه کنار بدن قرار داشت، فشار سیستولیک ۶.۵ میلیمتر جیوه و فشار دیاستولیک ۴.۴ میلیمتر جیوه بیشتر ثبت شد.
اندازهگیری فشار خون با دست بدون تکیهگاه میتواند نتیجه را تغییر دهد
پژوهشگران میگویند دو وضعیتی که در محیطهای درمانی نسبتاً رایج هستند، یعنی قرار دادن دست روی ران یا رها کردن آن در کنار بدن، میتوانند فشار خون را بیشتر از حالت توصیهشده نشان دهند.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که اختلاف چند میلیمتر جیوهای همیشه بیاهمیت نیست. برای مثال، پژوهشگران اشاره میکنند افزایش ۶.۵ میلیمتر جیوهای میتواند عدد سیستولیک ۱۲۳ را به حدود ۱۳۰ یا عدد ۱۳۳ را به حدود ۱۴۰ برساند؛ محدودهای که میتواند در طبقهبندی فشار خون تفاوت ایجاد کند.
به همین دلیل، رعایت وضعیت صحیح بدن و دست هنگام اندازهگیری فشار خون میتواند به ثبت نتیجه دقیقتر کمک کند.
پژوهش درباره اندازهگیری فشار خون چگونه انجام شد؟
در این مطالعه ۱۳۳ فرد بزرگسال ۱۸ تا ۸۰ ساله شرکت کردند. ۷۸ درصد شرکتکنندگان سیاهپوست و ۵۲ درصد زن بودند. پژوهشگران افراد را به شش گروه تقسیم کردند تا ترتیب آزمایش سه وضعیت مختلف دست در میان گروهها متفاوت باشد.
پیش از اندازهگیری فشار خون، شرکتکنندگان مثانه خود را خالی کردند و برای شبیهسازی شرایط معمول مراجعه به پزشک، دو دقیقه راه رفتند. سپس پنج دقیقه در حالت نشسته استراحت کردند و پشت و پاهایشان در وضعیت مناسب قرار گرفت.
برای هر فرد، اندازه مناسب کاف فشارسنج بر اساس اندازه بازوی او انتخاب شد و اندازهگیریها با دستگاه دیجیتال فشار خون انجام گرفت. پژوهشگران برای هر وضعیت سه بار اندازهگیری انجام دادند و بین اندازهگیریها ۳۰ ثانیه فاصله در نظر گرفتند.
فشار خون چگونه باید اندازهگیری شود؟
بر اساس توصیههای بالینی انجمن قلب آمریکا که در این مقاله به آنها اشاره شده است، برای اندازهگیری دقیق فشار خون باید از کاف با اندازه مناسب استفاده شود. پشت فرد باید تکیه داشته باشد، پاها صاف روی زمین قرار بگیرند و روی هم قرار نگیرند.
همچنین دست باید بهدرستی قرار بگیرد و وسط کاف فشارسنج در سطح میانی قلب باشد. مهمتر از همه، بازو باید روی یک میز یا سطح مناسب کاملاً تکیه داشته باشد.
با وجود این توصیهها، پژوهشگران میگویند در محیطهای درمانی گاهی فشار خون در شرایطی اندازهگیری میشود که فرد روی تخت معاینه نشسته و دست او تکیهگاه مناسبی ندارد. گاهی نیز خود بیمار دستش را روی ران قرار میدهد یا پزشک و پرستار آن را نگه میدارد.
اندازهگیری فشار خون؛ آیا اندازهگیری نادرست میتواند باعث تشخیص اشتباه شود؟
فشار خون بالا ممکن است علائم واضحی ایجاد نکند و به همین دلیل اندازهگیری منظم آن اهمیت دارد. نتیجه نادرست و بالاتر از مقدار واقعی میتواند در برخی شرایط بر ارزیابی وضعیت فرد و تشخیص فشار خون بالا تأثیر بگذارد.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند یافتههای این مطالعه ممکن است فقط درباره اندازهگیریهایی که با دستگاههای خودکار فشار خون انجام میشوند صدق کند و مشخص نیست همین نتایج برای سایر انواع تجهیزات اندازهگیری نیز به همان شکل قابل تعمیم باشد.
یک نکته ساده برای اندازهگیری دقیقتر فشار خون
نتایج این پژوهش نشان میدهد دقت در جزئیات هنگام اندازهگیری فشار خون اهمیت دارد. حمایت مناسب از بازو، قرار گرفتن کاف در سطح قلب، تکیه دادن پشت و قرار دادن صحیح پاها از جمله مواردی هستند که میتوانند به اندازهگیری استانداردتر کمک کنند.
پژوهشگران همچنین توصیه میکنند افراد هنگام اندازهگیری فشار خون در خانه یا محیط درمانی، نسبت به نحوه قرار گرفتن دست خود دقت داشته باشند. این مطالعه نشان میدهد گاهی یک تغییر ساده در وضعیت بدن میتواند عدد فشار خون ثبتشده را به میزان قابل توجهی تغییر دهد.
