آسمان شب در نقاشی شب پرستاره ونگوگ چه رازی را آشکار میکند؟
نقاشی مشهور «شب پرستاره» اثر وینسنت ونگوگ از دیرباز توجه هنردوستان و پژوهشگران را به خود جلب کرده است؛ اما ممکن است آسمان پرستاره این اثر سرنخی درباره زمان شکلگیری آن در اختیار ما قرار دهد. پژوهشی تازه نشان میدهد که آسمان شب در نقاشی شب پرستاره شباهت قابلتوجهی با آسمان پیش از طلوع خورشید در حدود ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ داشته است. این یافته میتواند به روشنشدن اختلافنظر دیرینه درباره اجرام آسمانی بهتصویرکشیدهشده در تابلو کمک کند.
ونگوگ این اثر را در سال ۱۸۸۹، زمانی که در آسایشگاهی در سنرمی در جنوب فرانسه اقامت داشت، نقاشی کرد. او در نامهای به برادرش تئو از مشاهده ستاره صبحگاهی پیش از طلوع خورشید سخن گفته بود و نوشته بود که این جرم آسمانی بسیار بزرگ به نظر میرسید.
آسمان شب در نقاشی شب پرستاره ونگوگ؛ بررسی جایگاه ماه و زهره در نقاشی شب پرستاره
در این نقاشی، آسمانی آبی با خطوط چرخان، روستایی کوچک، درخت سرو بلندی در سمت چپ و ستارههایی با هالههای زرد دیده میشوند. موزه هنر مدرن نیویورک، یا موما، جرم درخشان سمت چپ مرکز تابلو را سیاره زهره میداند؛ سیارهای که گاهی پیش از طلوع خورشید در آسمان دیده میشود.
پژوهشگران کره جنوبی تلاش کردند بررسی کنند که آیا آرایش اجرام آسمانی در نقاشی با آسمانی واقعی مطابقت دارد یا خیر. یکی از سرنخهای مهم، شکل ماه بود. در برداشت رایج، تاریخ نقاشی به ژوئن ۱۸۸۹ نسبت داده میشود؛ اما در بخش میانی آن ماه، ماه بیش از نیمی از قرص خود را روشن داشت و با هلال باریک تصویرشده در نقاشی تطابق چندانی نداشت.
این تفاوت باعث شد پژوهشگران زمانهای دیگری را نیز بررسی کنند. آنها بهویژه به روزهایی توجه کردند که ماه در بالای زهره قرار میگرفت؛ آرایشی که در نقاشی نیز دیده میشود.
خوشه ستارهای ثور؛ سرنخ مهم در آسمان شب ونگوگ
یکی از نکات جالب پژوهش، شناسایی احتمالی خوشه ستارهای «قلائص» یا «هایدس» در نزدیکی مرکز نقاشی است. این خوشه ستارهای به شکل حرف V دیده میشود و در صورت فلکی ثور قرار دارد. پژوهشهای پیشین احتمال داده بودند که ستارههای نقاشی به صورت فلکی حمل تعلق داشته باشند، اما تفسیرهای نجومی پیشین به نتیجهای قطعی نرسیده بودند.
برای بررسی دقیقتر، گروه پژوهشی موقعیت نسبی پنج ستاره مرکزی تابلو را اندازهگیری کرد. سپس با روشی ریاضی، الگوی ستارهها را چرخاندند، جابهجا کردند و اندازه آن را بهطور یکنواخت تغییر دادند تا با الگوی ستارههای واقعی مقایسه کنند.
نتایج نشان داد که آرایش این پنج نقطه با خوشه هایدس تطابق نزدیکی دارد. همچنین، تطبیق در طرح قلمی بعدی ونگوگ از نقاشی حتی بهتر بود. زاویه قرارگیری خوشه نسبت به خط افق نیز با بازسازی آسمان مطابقت داشت.
بااینحال، پژوهشگران تأکید میکنند که شکل هندسی بهتنهایی برای شناسایی قطعی ستارهها کافی نیست؛ زیرا برخی گروههای ستارهای دیگر نیز میتوانند الگوهای مشابهی ایجاد کنند. اهمیت این تفسیر از آنجا ناشی میشود که جایگاه ستارهها، وضعیت ماه و زهره و چیدمان کلی اجرام آسمانی در کنار هم بررسی شدهاند.
آسمان شب در نقاشی شب پرستاره ونگوگ؛ بازسازی آسمان سال ۱۸۸۹ چگونه انجام شد؟
پژوهشگران برای رسیدن به نتیجه درباره آسمان شب در نقاشی شب پرستاره ونگوگ، از نقاشیهای دیگر ونگوگ نیز کمک گرفتند. اعضای گروه در سال ۲۰۱۹ طی دو سفر میدانی به فرانسه، از مکانهایی عکاسی کردند که این هنرمند آنها را ترسیم یا نقاشی کرده بود. مقایسه ساختمانها، پلها و ویژگیهای طبیعی با آثار او به محققان کمک کرد تا محدوده منظرهای را که احتمالاً از آن دیدن میکرده، تخمین بزنند.
آنها همچنین روش خود را با دو نقاشی شبانه ونگوگ از سال ۱۸۸۸، یعنی «تراس کافه در شب» و اثری دیگر از مناظر آرل، بررسی کردند. در نقاشی «تراس کافه در شب»، پژوهشگران تطبیق احتمالی سه ستاره درخشان موسوم به مثلث تابستانی را شناسایی کردند.
برای بررسی «شب پرستاره»، گروه از چارچوب دیدی برگرفته از طرحی مرتبط با منظره روستا استفاده کرد و آن را با بازسازی رایانهای آسمان سال ۱۸۸۹ مقایسه کرد. در میان تاریخهای بررسیشده، ۲۳ ژوئن و ۲۲ تا ۲۳ ژوئیه با موقعیت ماه و زهره سازگاری داشتند؛ اما در حوالی ۲۲ ژوئیه، خوشه هایدس نیز در مرکز چارچوب بازسازیشده قرار میگرفت و تطبیق نزدیکتری با نقاشی ایجاد میکرد.
آسمان شب در نقاشی شب پرستاره ونگوگ؛ آیا ونگوگ نقاشی شب پرستاره را در ژوئیه کامل کرد؟
این نتیجه درباره آسمان شب در نقاشی شب پرستاره ونگوگ میتواند در برداشتهای رایج از زمان خلق نقاشی تغییراتی ایجاد کند. ونگوگ در نامهای به تاریخ ۱۸ ژوئن از یک مطالعه تازه درباره آسمان پرستاره نوشته بود، اما پژوهشگران معتقدند این نامه بهتنهایی ثابت نمیکند که نقاشی در همان زمان به پایان رسیده بود.
آنها همچنین احتمال میدهند دوره بیماریای که معمولاً در میانه ژوئیه قرار داده میشود، دیرتر آغاز شده باشد؛ بنابراین، امکان مشاهده آسمان در حوالی ۲۲ ژوئیه منتفی نیست. نامههای تاریخی و اطلاعات مربوط به وضعیت آبوهوا از این تفسیر پشتیبانی میکنند، اما یادداشت پزشکی معاصری وجود ندارد که زمان دقیق آغاز بیماری را مشخص کند.
به گفته پژوهشگران، ممکن است ونگوگ در یک تابلو، آسمانی را ترکیب کرده باشد که در چند روز پیش و پس از ۲۲ ژوئیه مشاهده کرده بود. بنابراین، تطابق نجومی بهتنهایی تاریخ دقیق تکمیل اثر را مشخص نمیکند.
جمعبندی: آسمان شب در نقاشی شب پرستاره و یک معمای همچنان باز
مطالعهای درباره آسمان شب در نقاشی شب پرستاره ونگوگ که در مجله علمی Scientific Reports منتشر شده، نشان میدهد آرایش ماه، زهره و خوشه ستارهای هایدس میتواند با آسمان پیش از طلوع خورشید در حدود ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ مطابقت داشته باشد. این یافته سرنخ تازهای درباره نحوه شکلگیری «شب پرستاره» فراهم میکند، اما تاریخ دقیق پایان نقاشی را اثبات نمیکند.
پژوهشگران امیدوارند مقایسه نظاممند نقاشیهای تاریخی با بازسازی آسمان واقعی به بررسی دقیقتر آثار هنری دیگر نیز کمک کند.
