حل مسئله ناویر استوکس با هوش مصنوعی؛ ادعای OpenAI درباره یک دستاورد بزرگ ریاضی
حل مسئله ناویر استوکس با هوش مصنوعی یکی از تازهترین ادعاهای شرکت OpenAI است که توجه بسیاری از ریاضیدانان و پژوهشگران هوش مصنوعی را به خود جلب کرده است. OpenAI اعلام کرده سامانههای هوش مصنوعی این شرکت توانستهاند یکی از هفت مسئله مشهور «هزاره» در ریاضیات را که نزدیک به یک قرن ذهن دانشمندان را درگیر کرده، حل کنند. با این حال، این ادعا با بحثها و پرسشهایی درباره روند انجام پژوهش و تأیید مستقل نتیجه همراه شده است.
مسئله ناویر–استوکس یکی از پیچیدهترین مسائل ریاضی جهان محسوب میشود و به چگونگی رفتار سیالاتی مانند آب و هوا مربوط است. این معادلات پایه بسیاری از علوم مهندسی و فیزیک هستند، اما دانشمندان هنوز به طور کامل نمیدانند آیا این معادلات در شرایط خاص همیشه رفتار قابل پیشبینی دارند یا ممکن است به نتایجی غیرقابل کنترل برسند.
مسئله ناویر–استوکس چیست و چرا اهمیت دارد؟
معادلات ناویر–استوکس برای توصیف حرکت سیالات استفاده میشوند؛ از جریان هوا در اطراف هواپیما گرفته تا حرکت آب در اقیانوسها. این معادلات به دانشمندان کمک میکنند رفتار مایعات و گازها را مدلسازی کنند، اما یک پرسش اساسی درباره آنها همچنان بدون پاسخ باقی مانده بود.
پژوهشگران میخواستند بدانند آیا این معادلات همیشه راهحلهای منظم و قابل پیشبینی دارند یا در شرایطی خاص ممکن است مقدارهای غیرعادی ایجاد کنند؛ برای مثال سرعت جریان سیال به شکلی ریاضی به سمت بینهایت افزایش یابد.
به دلیل اهمیت این پرسش، مؤسسه ریاضیات کلی (Clay Mathematics Institute) این مسئله را در میان هفت «مسئله هزاره» قرار داد؛ مجموعهای از مهمترین مسائل حلنشده ریاضی که برای حل هرکدام جایزه یک میلیون دلاری تعیین شده است.
حل مسئله ناویر استوکس با هوش مصنوعی؛ نقش هوش مصنوعی در حل مسئله ناویر–استوکس
بر اساس اعلام OpenAI، این شرکت برای بررسی مسئله ناویر–استوکس از یک سامانه داخلی هوش مصنوعی استفاده کرده که توانایی آن از مدل فعلی GPT-6 Astra بیشتر بوده است. در این پروژه حدود ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی به صورت همزمان روی مسئله کار کردند و پس از ۸۸ ساعت به نتیجه رسیدند.
OpenAI اعلام کرده هدف این پروژه تنها حل یک مسئله ریاضی نبوده، بلکه نشان دادن توانایی مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی در کمک به پژوهشهای علمی بوده است. این شرکت معتقد است هوش مصنوعی میتواند در آینده به دانشمندان برای پیشبرد تحقیقات پیچیده در حوزههای مختلف کمک کند.
طبق این گزارش، مدل GPT-6 Astra حدود ۱۷ ساعت زمان صرف کرد تا راهحل ارائهشده را بررسی و تأیید کند. اگر این نتیجه توسط جامعه علمی تأیید شود، میتواند نمونهای مهم از توانایی هوش مصنوعی در انجام پژوهشهای سطح بالا باشد.
حل مسئله ناویر استوکس با هوش مصنوعی؛ واکنش دانشمندان به ادعای OpenAI
با وجود اهمیت این خبر، ادعای OpenAI بدون بحث و انتقاد باقی نمانده است. تریستان باکمستر، ریاضیدان دانشگاه نیویورک، اعلام کرد که او و یکی دیگر از پژوهشگران شرکت Anthropic در حال آمادهسازی پژوهشی درباره همین مسئله بودهاند و احتمال میدادند به نتیجهای مهم دست پیدا کنند.
او نگرانی خود را درباره این موضوع مطرح کرد که بخشی از کار آنها در مدل Codex شرکت OpenAI ذخیره شده بود؛ مدلی که برای تولید کدهای رایانهای استفاده میشود. باکمستر تأکید کرد که نمیداند آیا اطلاعات آنها در روند توسعه مدلهای OpenAI استفاده شده یا نه و کسی را به استفاده نادرست از دادهها متهم نمیکند.
سباستین بوبک، پژوهشگر OpenAI، این نگرانیها را رد کرد و گفت این شرکت به اطلاعات پژوهشگران دیگر دسترسی پیدا نکرده و از کار آنها برای رسیدن به این نتیجه استفاده نکرده است. با این حال، OpenAI اعلام کرده نمیتواند به طور کامل احتمال تأثیر دادههای استفادهشده در محصولاتش بر بهبود مدلها را رد کند.
حل مسئله ناویر استوکس با هوش مصنوعی؛ آینده ریاضیات با هوش مصنوعی
حل مسئله ناویر–استوکس با هوش مصنوعی بخشی از روند گستردهتری است که در آن سیستمهای هوش مصنوعی وارد حوزههای پیچیده علمی میشوند. پیش از این نیز OpenAI درباره پیشرفت در یک مسئله ریاضی دیگر که حدود ۸۰ سال قدمت داشت، گزارشهایی منتشر کرده بود. همچنین گوگل دیپمایند نیز اعلام کرده بود مدلهای هوش مصنوعی آن توانستهاند در حل مسائل المپیاد ریاضی عملکردی در سطح مدال نقره داشته باشند.
با افزایش قدرت مدلهای هوش مصنوعی، نقش آنها در پژوهشهای علمی بیشتر خواهد شد؛ اما بررسی مستقل، شفافیت روشها و تأیید نتایج توسط متخصصان انسانی همچنان بخش مهمی از فرآیند علمی باقی میماند.
در صورت تأیید نهایی، حل مسئله ناویر استوکس با هوش مصنوعی میتواند یکی از نمونههای مهم همکاری میان انسان و ماشین در تاریخ علم باشد؛ همکاریای که شاید مسیر حل برخی از پیچیدهترین پرسشهای علمی آینده را تغییر دهد.
